Μια εταιρεία ονόματι Nectome ισχυρίζεται ότι μπορεί να διατηρήσει την αρχιτεκτονική του εγκεφάλου αμέσως μετά τον θάνατο, ανοίγοντας θεωρητικά τον δρόμο για ανάσταση σε κάποιο μακρινό μέλλον. Η τεχνολογία υπάρχει — αλλά τα επιστημονικά, νομικά και φιλοσοφικά εμπόδια είναι τεράστια.
Οι δισεκατομμυριούχοι μπορούν να αγοράσουν σχεδόν τα πάντα. Υγεία, χρόνο, επιρροή. Αυτό που δεν έχουν καταφέρει ακόμα να αγοράσουν είναι η αθανασία. Μέχρι τώρα, τουλάχιστον — ή έτσι υπόσχεται μια νέα start-up από τις ΗΠΑ.
Η Nectome ανέπτυξε μια τεχνική που διατηρεί τη φυσική δομή του εγκεφάλου στα λεπτά αμέσως μετά τον θάνατο. Η μέθοδος έχει δοκιμαστεί σε χοίρους και σύντομα θα προσφερθεί σε ανθρώπους. Ο στόχος είναι να χαρτογραφηθεί το λεγόμενο “connectome” — ένας τρισδιάστατος χάρτης της δομής του εγκεφάλου — και μέσα από αυτόν να καταστεί δυνατή κάποια μορφή ανάστασης. Η λογική είναι απλή: αν διατηρήσεις αρκετά πιστά τη δομή, ίσως κάποτε να μπορέσεις να την αναδημιουργήσεις.
Το πρόβλημα είναι ότι το “ίσως κάποτε” κρύβει αβύσσους αβεβαιότητας. Η συνείδηση παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα ανοιχτά ζητήματα της επιστήμης — το περίφημο “hard problem of consciousness” που διατύπωσε ο φιλόσοφος David Chalmers δεν έχει λυθεί, ούτε καν πλησιάσει σε λύση. Δεν ξέρουμε αν η συνείδηση μπορεί να αναδημιουργηθεί ψηφιακά σε υπολογιστή, ούτε αν χρειάζεται βιολογικό υπόστρωμα για να υπάρξει. Και χωρίς απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα, ο χάρτης του εγκεφάλου παραμένει απλώς ένας χάρτης — όχι ο ίδιος ο άνθρωπος.
Υπάρχουν και πρακτικά εμπόδια που δεν είναι λιγότερο σοβαρά. Η τεχνική της Nectome απαιτεί ο υποψήφιος πελάτης να υποβληθεί σε ιατρικά υποβοηθούμενο θάνατο — κάτι που είναι παράνομο στη συντριπτική πλειονότητα των χωρών. Αυτό σημαίνει ότι όποιος επιλέξει αυτή τη διαδρομή, δεν αγοράζει αθανασία — αγοράζει μια υπόσχεση που μπορεί να εξαργυρωθεί σε αιώνες, αν εξαργυρωθεί ποτέ. Οι απόγονοί μας μπορεί απλώς να αποφασίσουν να μην ενεργοποιήσουν ποτέ αυτούς τους διατηρημένους εγκεφάλους.
Και ακόμα κι αν λυθούν όλα τα παραπάνω, μένει το βαθύτερο φιλοσοφικό ερώτημα: η οντότητα που θα “ξυπνήσει” από ένα αντίγραφο ενός νεκρού εγκεφάλου, θα είναι πραγματικά εκείνος ο άνθρωπος; Ή θα είναι ένα νέο ον που πιστεύει ότι είναι εκείνος; Δεν υπάρχει τρόπος να το ξέρουμε — και αυτό ίσως είναι το σκληρότερο πρόβλημα από όλα.
