Ένα μακάβριο εύρημα ήρθε στο φως στο Μεξικό, στο σημείο όπου πρόκειται να τοποθετηθεί νέα σιδηροδρομική γραμμή.
Λίγα μόλις μέτρα κάτω από την επιφάνεια, αρχαιολόγοι που πραγματοποιούσαν σωστικές ανασκαφές πριν από τα έργα εντόπισαν ένα momoztli, την ονομασία στη γλώσσα των ιθαγενών Ναουάτλ για έναν μικρό τελετουργικό βωμό, όπου η κοινότητα άφηνε προσφορές.
Ο συγκεκριμένος βωμός, που βρέθηκε στην πρώην πρωτεύουσα των Τολτέκων, την Τούλα — γνωστή στα Ναουάτλ ως Tollan — και χρονολογείται προκαταρκτικά στη φάση Tollan της πόλης, μεταξύ 950 και 1100 μ.Χ., αιφνιδίασε τους ερευνητές με το μακάβριο περιεχόμενό του.
Η Τούλα άνθισε μετά την παρακμή της μητρόπολης Τεοτιουακάν στα νοτιοανατολικά και πριν από την άνοδο της Αυτοκρατορίας των Αζτέκων.
Η πόλη έγινε η καρδιά του πολιτισμού των Τολτέκων, η αρχιτεκτονική, η θρησκεία και οι καλλιτεχνικές παραδόσεις του οποίου επηρέασαν μεταγενέστερους πολιτισμούς σε όλο το κεντρικό Μεξικό. Όταν έφτασαν οι Αζτέκοι αιώνες αργότερα, τιμούσαν τους Τολτέκους ως θρυλικούς οικοδόμους και τεχνίτες.
Πέρα από διάφορες λεπίδες οψιανού και κεραμικά αγγεία, η ομάδα των αρχαιολόγων βρήκε και ανθρώπινα λείψανα.
Καθώς η ανασκαφή προχωρούσε, η έκταση του ευρήματος γινόταν πιο ξεκάθαρη. Τέσσερα κρανία αποκαλύφθηκαν γύρω από τον βωμό, με το ένα ακόμη συνδεδεμένο με αρκετούς αυχενικούς σπονδύλους, γεγονός που οδήγησε την αρχαιολογική ομάδα να διερευνήσει αν το άτομο είχε αποκεφαλιστεί.
Αν το κεφάλι είχε αποχωριστεί φυσικά μετά την ταφή, θα διαχωριζόταν συνήθως μόνο αφού είχαν αποσυντεθεί οι μαλακοί ιστοί που το κρατούσαν στον λαιμό. Αντίθετα, το κρανίο φαίνεται να είχε αφαιρεθεί ενώ οι ιστοί αυτοί ήταν ακόμη άθικτοι, κάτι που δείχνει ότι αποκόπηκε σκόπιμα από το σώμα.
Αυτό, όμως, ίσως να μην είναι και το σημαντικότερο στοιχείο της υπόθεσης.
Οι ερευνητές αποκάλυψαν επίσης τοίχους και δάπεδα, που δείχνουν ότι ο βωμός βρισκόταν κάποτε στο κέντρο μιας αυλής, πιθανόν μέσα σε κατοικία ελίτ ή σε διοικητικό συγκρότημα.
«Υποθέτουμε ότι επρόκειτο είτε για δωμάτια είτε για μέρος ενός πλαισίου ελίτ, ή για ομάδες υψηλότερης κοινωνικής θέσης, κατάλοιπα παλατιών που μπορεί να υπήρχαν στον χώρο», εξήγησε ο αρχαιολόγος Víctor Francisco Heredia Guillén του Εθνικού Ινστιτούτου Ανθρωπολογίας και Ιστορίας (INAH) στο Μεξικό.
«Γνωρίζουμε ότι στα περίχωρα της Τούλα υπήρχαν γειτονιές της ανώτερης και της μεσαίας τάξης, και πολύ πιο μακριά εκείνες των απλών ανθρώπων.»
Ο ίδιος ο βωμός έχει διαστάσεις περίπου ένα μέτρο τετραγωνικά και αποτελείται από τρία στρώματα πέτρας: μια βάση από λαξευμένη πέτρα, πιθανότατα ανδεσίτη· ένα μεσαίο στρώμα από αρθρωτούς λίθους λαξευμένους από το ίδιο υλικό· και ένα ανώτερο στρώμα από ποταμίσιες πέτρες και βασάλτη.
Δύο κρανία βρέθηκαν στη βάση του βωμού, το ένα στραμμένο προς τα πάνω και το άλλο προς τα νοτιοδυτικά. Τα άλλα δύο κρανία, καθώς και αρκετά ανθρώπινα μηριαία οστά και άλλα αντικείμενα, αποκαλύφθηκαν κάτω από ένα συμπιεσμένο στρώμα σοβά μπροστά από τον βωμό.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι τα λείψανα μπορεί να συνδέονται με τελετουργική θυσία και θα εξετάσουν τα οστά για ενδείξεις που να το επιβεβαιώνουν.
«Αν και η κατεργασία μετάλλων είχε ήδη αναπτυχθεί στην Μετακλασική περίοδο, γνωρίζουμε ότι εδώ οι αποκεφαλισμοί γίνονταν ακόμη με λεπίδες από οψιανό ή πυριτόλιθο, και άφηναν σημάδια κοπής στα οστά», δήλωσε ο Heredia Guillén.
Τα momoztli ήταν μικροί τελετουργικοί βωμοί, όπου προσφέρονταν αφιερώματα σε θεότητες ή προγόνους. Οι αρχαιολόγοι βρίσκουν συχνά γύρω τους κεραμικά, λεπίδες οψιανού και άλλα τελετουργικά κατάλοιπα — και ανθρώπινα λείψανα.
Η ανακάλυψη έγινε κατά τις σωστικές αρχαιολογικές εργασίες που πραγματοποιήθηκαν πριν από την κατασκευή της νέας επιβατικής σιδηροδρομικής γραμμής Mexico City-Querétaro. Τέτοιες ανασκαφές έχουν στόχο να εντοπίσουν, να καταγράψουν και να περισυλλέξουν αρχαιολογικά κατάλοιπα πριν προχωρήσουν τα έργα.
Προς το παρόν, ο βωμός έχει καταγραφεί με λεπτομέρεια μέσω φωτογραφιών, drone surveys και αναλυτικών σχεδίων, ενώ οι αρχαιολόγοι αποφασίζουν τον καλύτερο τρόπο για να τον διατηρήσουν.
Άλλα ευρήματα από τον χώρο έχουν μεταφερθεί σε εργαστήρια για περαιτέρω μελέτη, σύμφωνα με τους ερευνητές.
