Έναν αρχαίο οικισμό των Μάγια με 80 κτίσματα, ξεχωριστό αρχιτεκτονικό ύφος, τοιχογραφία και θολωτές καμάρες έφεραν στο φως αρχαιολόγοι σε ζούγκλα του Quintana Roo στο Μεξικό.
Ο χώρος, γνωστός ως El Jefeciño, εκτείνεται σε σχεδόν 250 acres και ίσως είναι ακόμη μεγαλύτερος, σύμφωνα με μεταφρασμένη ανακοίνωση του Εθνικού Ινστιτούτου Ανθρωπολογίας και Ιστορίας του Μεξικού (INAH). Χρονολογείται στην Πρώιμη ή Ύστερη Κλασική περίοδο των Μάγια, μεταξύ 250 C.E. και 900 C.E., όταν αναπτύχθηκε το αρχιτεκτονικό ύφος του Πετέν. Τα μνημειακά κτίσματα χαρακτηρίζονται από μεγάλες καμαρωτές δομές με στρογγυλεμένες, υποχωρημένες γωνίες και περιμετρικά γείσα (apron moldings).
Μετά τον αρχικό εντοπισμό από το τοπικό Tren Maya Archaeological Rescue Project, το INAH διερεύνησε την περιοχή και διαπίστωσε ότι ο προϊσπανικός οικισμός El Jefeciño περιλαμβάνει 80 διακριτές δομές. Η ερευνητική ομάδα εκτιμά ότι ο οικισμός οικοδομήθηκε σε πολλαπλές κύριες φάσεις: η παλαιότερη έδωσε το χαρακτηριστικό apron molding του ύφους Πετέν, η δεύτερη περιλαμβάνει κτίσμα με τοιχογραφία και η τρίτη ένα οικοδόμημα με ενδείξεις κατάρρευσης κλιμακοστασίου. «Με βάση το μέγεθος των κτισμάτων, συμπεραίνουμε ότι πρέπει να υπήρξαν τουλάχιστον τέσσερις έως πέντε φάσεις κατασκευής», ανέφεραν οι αρχαιολόγοι στην ανακοίνωση.
«Καταφέραμε να παρατηρήσουμε αυτό που φαίνεται να είναι η κεντρική ζώνη», πρόσθεσε η αρχαιολόγος Blancas Olvera. Τα πέντε κύρια κτίρια έχουν ύψος από 36 έως 46 πόδια και μήκος έως 131 πόδια, διατεταγμένα ώστε να σχηματίζουν μια πλατεία σε σχήμα C.
Το ύφος Πετέν είναι γνωστό για τα μνημεία και τις «καμάρες των Μάγια», ένα ακόμη χαρακτηριστικό που εντοπίστηκε στο El Jefeciño, με τουλάχιστον τρεις τέτοιες καμάρες μέσα στα κτίρια. Οι καμάρες κατασκευάστηκαν με σύστημα θόλου από δύο αντικριστές σειρές επάλληλων προβόλων (corbels) που θυμίζουν ανεστραμμένη σκάλα. Η τεχνική, κοινή τόσο στη βαβυλωνιακή όσο και στη μαγιανική αρχιτεκτονική, προσδίδει μεγάλη αντοχή για τη στήριξη των υπερκείμενων φορτίων.
Σε ένα από τα κτίσματα βρέθηκαν ίχνη κονιάματος με τοιχογραφία και θραύσματα ανθρώπινων σκελετικών καταλοίπων. Η Olvera ανέφερε ότι είναι πιθανό όλα αυτά τα στοιχεία να ανήκουν σε ταφικό πλαίσιο. Το μέλος της αρχαιολογικής ομάδας, Ojeda Gonzalez, σημείωσε ότι η τοιχογραφία «είναι σε διακοσμητικό και όχι αφηγηματικό ύφος, με λευκές και πορτοκαλί χρωστικές και κόκκινες ταινίες».
Η ομάδα δεν προχώρησε σε περισυλλογή ευρημάτων, αφήνοντας τα πάντα στη θέση τους, ούτε σχεδιάζει προς το παρόν εις βάθος ανάλυση των υλικών. Αν και επισημαίνεται ότι ο οικισμός θα μπορούσε να αποδειχθεί πολύ μεγαλύτερος με πιο ενδελεχή ανασκαφή, το επόμενο βήμα είναι η χαρτογράφηση του χώρου με τεχνολογία LiDAR για καλύτερη κατανόηση του προτύπου εγκατάστασης.
Η μελλοντική έρευνα στο δάσος του Quintana Roo μπορεί να δείξει πώς ο οικισμός εντάσσεται στο δίκτυο των οικισμών της περιοχής και να διευρύνει τις γνώσεις για τον αρχαίο πολιτισμό των Μάγια στο νότιο τμήμα της πολιτείας.
