Εκατομμύρια δέντρα φαίνεται να πεθαίνουν στις ΗΠΑ, τόσο κοντά στις ακτές όσο και στο εσωτερικό, γύρω από λίμνες, εξαιτίας της ανόδου της στάθμης των υδάτων. Το εύρημα μπορεί να οδηγήσει σε επανεκτίμηση του πόσος άνθρακας αποθηκεύεται στα δάση, τα οποία λειτουργούν ως σημαντικές δεξαμενές άνθρακα και συμβάλλουν στον περιορισμό των πιο σοβαρών επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής.
Η άνοδος της στάθμης της θάλασσας και οι ισχυρές καταιγίδες που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή έχουν προκαλέσει εκτεταμένους θανάτους δέντρων κατά μήκος της ατλαντικής ακτής των ΗΠΑ, δημιουργώντας εκτάσεις με σκελετωμένα νεκρά δέντρα, γνωστές ως ghost forests. Στη Βόρεια Καρολίνα, για παράδειγμα, εκτιμάται ότι χάθηκε το 21% του παράκτιου δάσους μεταξύ 1985 και 2021, λόγω του κορεσμένου εδάφους και των αυξημένων επιπέδων αλατιού από την άνοδο της θάλασσας.
Για να διαπιστώσουν πόσο εκτεταμένο είναι το φαινόμενο, ο Henry Yeung από το Πανεπιστήμιο της Βιρτζίνια και οι συνεργάτες του χρησιμοποίησαν αεροφωτογραφίες από το US National Agricultural Imagery Program. Ανάλυσαν εικόνες από την περίοδο 2012-2023 για να χαρτογραφήσουν νεκρά δέντρα σε απόσταση έως 10 χιλιομέτρων από τις ακτές του Ειρηνικού, του Κόλπου και του Ατλαντικού στις ΗΠΑ, καθώς και κατά μήκος των ακτών των Μεγάλων Λιμνών, με ανάλυση περίπου 1 τετραγωνικού μέτρου.
Οι στάθμες των λιμνών ανεβαίνουν σε όλο τον κόσμο και για αυτό ευθύνεται η κλιματική αλλαγή.
Οι ερευνητές εντόπισαν περισσότερα από 260 εκατομμύρια νεκρά δέντρα και διαπίστωσαν ότι πάνω από το ήμισυ της θνησιμότητας συγκεντρωνόταν μόλις στο 10% των χαρτογραφημένων δασών. Αυτές οι εστίες δεν βρίσκονταν μόνο σε χαμηλά παράκτια δάση που είναι επιρρεπή στις πλημμύρες, αλλά και σε εσωτερικούς υγροτόπους υψηλού υψομέτρου, μακριά από αλμυρό νερό.
Στη δεκαετία που μελέτησαν, η θνησιμότητα των δέντρων τριπλασιάστηκε στα χαμηλά παράκτια δάση, όπου η πλημμύρα συνδυάστηκε με αυξημένα επίπεδα αλατιού.
Όμως τα ποσοστά θνησιμότητας διπλασιάστηκαν και γύρω από τις επεκτεινόμενες λίμνες γλυκού νερού, συμπεριλαμβανομένων των Μεγάλων Λιμνών, καθώς και σε εσωτερικούς υγροτόπους που έχουν δεχτεί περισσότερες βροχοπτώσεις.
«Αυτός είναι ο πρώτος χάρτης των ghost forests που καλύπτει ολόκληρες τις ΗΠΑ. Είναι επίσης ίσως η πρώτη ολοκληρωμένη μελέτη που παίρνει την έννοια της ανόδου της θάλασσας που σκοτώνει δέντρα και την εφαρμόζει σε πιο εσωτερικές περιοχές», λέει ο Matthew Kirwan από το Virginia Institute of Marine Science. «Ως παράκτιος επιστήμονας, σκέφτομαι αμέσως το αλάτι ως τον ένοχο. Οι συγγραφείς όμως το επεκτείνουν στο νερό γενικότερα».
Έκτακτη ενημέρωση για τη φύση και την κλιματική κρίση
Ακούστε τρεις από τους κορυφαίους επιστήμονες του κόσμου για το κλίμα στο New Scientist Live 2026
Ο Arya Iwantoro από το Πανεπιστήμιο του Plymouth, στο Ηνωμένο Βασίλειο, λέει ότι είναι εντυπωσιακό πόσο εκτεταμένο είναι το μοτίβο. «Η παρατεταμένη πλημμύρα και η αλατότητα είναι ήδη γνωστό ότι στρεσάρουν και σκοτώνουν δέντρα, αλλά η μελέτη δείχνει ότι η θνησιμότητα των δασών που σχετίζεται με το νερό μπορεί να είναι πολύ πιο διαδεδομένη από ό,τι συνήθως αναγνωρίζεται», λέει. «Αυτό διευρύνει το ζήτημα πέρα από την άνοδο της στάθμης της θάλασσας μόνο».
Ο Yeung και οι συνεργάτες του διαπίστωσαν ότι μεταξύ 2013 και 2020, τα υψηλά επίπεδα βροχόπτωσης και απορροής νερού οδήγησαν σε ρεκόρ στάθμης στις Μεγάλες Λίμνες και υποστηρίζουν ότι αυτό προκάλεσε παρατεταμένο κορεσμό του εδάφους, αυξάνοντας τις πιθανότητες να πεθάνουν δέντρα της περιοχής.
«Η μελέτη παρέχει πειστικά στοιχεία ότι οι μεταβαλλόμενες υδρολογικές συνθήκες συμβάλλουν σημαντικά στα μοτίβα θνησιμότητας, αλλά θα ήμουν επιφυλακτικός στο να αποδώσω κάθε θάνατο δέντρου απευθείας σε πλημμύρα ή αλατότητα», λέει ο Iwantoro, προσθέτοντας ότι η θνησιμότητα των δέντρων επηρεάζεται συχνά και από άλλους αλληλεπιδρώντες παράγοντες, όπως καταιγίδες, ξηρασία, παράσιτα, τοπική αποστράγγιση και συνθήκες του εδάφους.
Λέει ότι η εργασία προσθέτει στοιχεία πως οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής που σχετίζονται με το νερό μπορούν να επιταχύνουν τις μεταβολές στα οικοσυστήματα.
Καθώς το κλίμα θερμαίνεται, το λιώσιμο των πάγων σημαίνει ότι η μέση παγκόσμια στάθμη της θάλασσας ανεβαίνει με ρυθμό περίπου 4,1 χιλιοστά τον χρόνο, ενώ η διείσδυση θαλασσινού νερού αναμένεται να επηρεάσει σχεδόν το 77% των ακτογραμμών του κόσμου έως το 2100. Επιπλέον, η υπερθέρμανση του πλανήτη τροφοδοτεί και εντονότερες βροχές και χιονοπτώσεις, καθώς για κάθε 1°C αύξησης της ατμοσφαιρικής θερμοκρασίας, η ποσότητα υδρατμών στην ατμόσφαιρα μπορεί να αυξάνεται κατά περίπου 7%.
Αυτό σημαίνει ότι σε παράκτιες περιοχές και γύρω από λίμνες, τα δάση ίσως υποχωρήσουν καθώς οι συνθήκες γίνονται πιο κατάλληλες για βλάστηση υγροτόπων, με επιπτώσεις και στην αποθήκευση άνθρακα, λέει ο Iwantoro.
«Η θνησιμότητα των δέντρων και η αποσύνθεσή τους απελευθερώνουν άνθρακα στην ατμόσφαιρα, και αν το δάσος δεν ανακάμψει, τότε αυτές οι περιοχές μπορεί να μην ξαναποκτήσουν την ικανότητά τους να δεσμεύουν άνθρακα, κάτι που θα μπορούσε να σημαίνει πιο μακροχρόνια απώλεια αποθέματος άνθρακα», λέει η Michelle Sims από το World Resources Institute, έναν διεθνή μη κερδοσκοπικό οργανισμό.
Ωστόσο, και το οικοσύστημα που θα αντικαταστήσει το δάσος μπορεί επίσης να συσσωρεύσει άνθρακα, λέει ο Iwantoro. «Το σημαντικό ερώτημα είναι πώς αλλάζει η αποθήκευση άνθρακα καθώς το τοπίο μετασχηματίζεται, και όχι απλώς πόσος άνθρακας χάνεται όταν πεθαίνουν τα δέντρα».
bioRxiv DOI: 10.64898/2026.09.21.753189
Το παρόν κείμενο δημιουργήθηκε με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης.
