Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και Eurogroup συμφωνούν σε ένα πράγμα: θα ήθελαν να αυξήσουν τα έσοδα της Ένωσης μέσα από τη φορολογία στους κολοσσούς του Διαδικτύου, στην κορυφή των οποίων είναι η GAFA (Google, Amazon, Facebook, Apple). Εντούτοις, αναζητούν τον τρόπο με τον οποίο κάτι τέτοιο θα μπορούσε να γίνει εφικτό, ενώ είναι πολλές οι φωνές που εκφράζουν ανησυχία για τις συνέπειες μίας τέτοιας κίνησης.

Στη Σύνοδο Κορυφής των Βρυξελλών, την Πέμπτη 19 Οκτωβρίου, υιοθετήθηκε ένα κείμενο, το οποίο ενσωματώνει τις αντίπαλες προσεγγίσεις, δίχως, όμως να χαρτογραφεί το τι μέλλει γενέσθαι. Η ουσία της συζήτησης έχει μεταβληθεί αρκετά, σε σχέση με τις θέσεις που ήταν κυρίαρχες ένα μήνα πριν, στο Ταλίν.

Σύμφωνα με τα όσα είπε ο Ιρλανδός πρωθυπουργός, Leo Varadkar, αυτός ο νέος φόρος του Διαδικτύου θα πρέπει να ισχύσει σε διεθνές επίπεδο και όχι μόνο στην Ευρώπη. Όπως αναφέρει το ρεπορτάζ, υπάρχουν δύο κυρίαρχες τάσεις στους κόλπους της Ε.Ε.: η μία προτείνει η ρύθμιση αυτή να γίνει μέσα από τον OECD (Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης), ενώ η άλλη, που προωθεί η Γαλλία, θέλει την Ε.Ε. να προχωρά μόνη της στη σχετική νομοθετική ρύθμιση. «Υπάρχουν 19 κράτη μέλη που ενδιαφέρονται για τη φορολόγηση των ψηφιακών εταιρειών. Το να βρεθεί το κατάλληλο πλαίσιο για τη δημοσιονομική ρύθμιση της ψηφιακής οικονομίας θα είναι ένα τεράστιο πολιτικό επίτευγμα», ανέφερε πηγή από τη γαλλική προεδρία στον ιστότοπο euractiv.

Εντούτοις, αυτή η προσπάθεια μπορεί να θέσει σε κίνδυνο μια άλλη μεγάλη μεταρρύθμιση που προωθεί η Ε.Ε. εδώ και ένα χρόνο: την εναρμόνιση της εταιρικής φορολογικής βάσης στα κράτη μέλη. Αυτή η προσπάθεια (CCCTB – Common Consolidated Corporate Tax Base) δεν είχε ποτέ την πλήρη στήριξη όλων των χωρών και παρά τις σκληρές διαπραγματεύσεις το 2001, το 2007 και το 2011, δεν μπόρεσε να δημιουργηθεί. Εντούτοις, τα μεγάλα οικονομικά σκάνδαλα (LuxLeaks, Panama Papers) έκαναν το ζήτημα πιο επιτακτικό από ποτέ και έδωσαν την απαραίτητη δυναμική που χρειαζόταν για να κινηθούν οι ευρωπαϊκές διαδικασίες.

Στο σημερινό σταυροδρόμι υπάρχουν δύο επιλογές: είτε θα τροποποιηθεί η συμφωνία CCCTB για να συμπεριλάβει το πεδίο της ψηφιακής οικονομίας, είτε θα σχηματοποιηθεί μία διακριτή πρόταση για να εξεταστεί νωρίτερα το θέμα. Όποια και αν είναι η συνέχεια, οι δυσκολίες είναι αρκετές και σημαντικές, ενώ ο κίνδυνος να χαθεί το μομέντουμ της κοινής φορολογικής βάσης είναι υπαρκτός και σημαντικός.

Τα σενάρια της φορολόγησης
Ο αντιπρόεδρος της Επιτροπής, Valdis Dombrovskis, είχε παρουσίασει την Πέμπτη 21 Σεπτεμβρίου, τρεις διαφορετικές εκδοχές με τις οποίες μπορεί να επιβληθεί αυτός ο φόρος και να προχωρήσει η εφαρμογή του σχετικά γρήγορα, σύμφωνα με δημοσίευμα του Reuters. Μία εκ των προτάσεων είναι η φορολόγηση επί του τζίρου και όχι επί των κερδών, η άλλη είναι η είσπραξη ποσοστού από τις online διαφημίσεις και η τρίτη η προσθήκη φόρου τη στιγμή της πληρωμής των διαδικτυακών εταιρειών. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξετάζει και ένα ακόμη κριτήριο που θα μπορούσε να αξιοποιηθεί στην εύρεση της καλύτερης δυνατής λύσης: τη συλλογή και χρήση των προσωπικών δεδομένων των χρηστών.

Το γεγονός ότι ενδέχεται να προχωρήσει μονομερώς σε αυτήν την απόφαση, πιθανώς να προκαλέσει εκτεταμένες αντιδράσεις από την πλευρά των ΗΠΑ και των εταιρειών που προέρχονται από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού.