Για μια δεκαετία, τα μηδενικά επιτόκια μετέτρεψαν τη Silicon Valley σε μηχανή παραγωγής δισεκατομμυριούχων και unicorns. Τώρα η Fed ανέβασε τα επιτόκια, η χρηματοδότηση στέρεψε και πολλά startups αντιμετωπίζουν το αναπόφευκτο. Η ιστορία λέει ότι αυτή η κρίση μόλις άρχισε.
Το 2015, ο Stuart Butterfield, τότε CEO του Slack, δήλωσε στους New York Times ότι ζούμε «ίσως την καλύτερη εποχή για να βρεις χρηματοδότηση σε οποιαδήποτε βιομηχανία, από την εποχή των αρχαίων Αιγυπτίων». Ακούγεται υπερβολικό, αλλά δεν ήταν και τόσο μακριά από την πραγματικότητα. Για χρόνια, τα επιτόκια παρέμεναν κοντά στο μηδέν, τα venture capital funds μάζευαν κεφάλαια ρεκόρ και οι αποτιμήσεις των startups έσπαγαν κάθε προηγούμενο. Ήταν μια εποχή που η λογική της αγοράς είχε ανασταλεί.
Τα χαμηλά επιτόκια λειτούργησαν σαν καύσιμο για το οικοσύστημα των startups με πολλούς τρόπους. Οι επενδυτές, αδυνατώντας να βρουν αποδόσεις σε παραδοσιακά προϊόντα, στράφηκαν μαζικά στη Silicon Valley. Μεταξύ 2016 και 2021, οι επενδύσεις venture capital στις ΗΠΑ τριπλασιάστηκαν. Το φτηνό χρήμα συμπίεσε και την αίσθηση του χρόνου — το μέλλον φαινόταν πιο κοντά από ό,τι ήταν, κι έτσι χρηματοδοτήθηκαν ιδέες που σε άλλες συνθήκες δεν θα έβρισκαν ούτε ευρώ: πολυτελή ταξίδια στο διάστημα, ιπτάμενα ταξί, αυτόνομα οχήματα. Η δέουσα επιμέλεια έγινε πολυτέλεια. Το FTX του Sam Bankman-Fried, το κρυπτογραφικό ανταλλακτήριο που κατέρρευσε εντυπωσιακά, είχε προσελκύσει κορυφαίους επενδυτές, ανάμεσά τους η Sequoia Capital.
Οι αποτιμήσεις έφτασαν σε επίπεδα που δύσκολα δικαιολογούνταν από οποιαδήποτε οικονομική λογική. Το 2020, η QuantumScape — εταιρεία ανάπτυξης μπαταριών χωρίς έσοδα — απέκτησε χρηματιστηριακή αξία μεγαλύτερη από τη General Motors. Το 2021, πάνω από χίλιες εταιρείες εισήχθησαν στα αμερικανικά χρηματιστήρια, διπλάσιες από κάθε προηγούμενο ρεκόρ — πολλές από αυτές ζημιογόνες. Ήταν η κορύφωση μιας φούσκας που όλοι έβλεπαν αλλά λίγοι ήθελαν να ονομάσουν.
Η στροφή ήρθε το 2022, όταν η Fed άρχισε να ανεβάζει επιτόκια. Η μουσική σταμάτησε απότομα. Η μετοχή της QuantumScape έχασε πάνω από το 90% της αξίας της. Ο Bankman-Fried βρέθηκε στη φυλακή. Η αγορά των IPO παγώνει. Το WeWork, που κάποτε αποτιμήθηκε κοντά στα 50 δισεκατομμύρια δολάρια, βρίσκεται στα πρόθυρα της κατάρρευσης. Πολλά startups, στερημένα από φρέσκα κεφάλαια, αντιμετωπίζουν ένα μέλλον που δεν το σχεδίασαν ποτέ: να επιβιώσουν με αυτά που έχουν.
Η Nvidia και η τεχνητή νοημοσύνη έχουν δώσει νέα πνοή στο αφήγημα της τεχνολογίας — η εταιρεία ξεπέρασε το ένα τρισεκατομμύριο δολάρια σε αποτίμηση, καθώς τα chips της τροφοδοτούν την AI επανάσταση. Αλλά η ιστορία έχει διδάξει επανειλημμένα ότι οι μεγάλες κερδοσκοπικές φούσκες αποφουσκώνουν αργά. Μετά το dotcom κραχ, ο Nasdaq χρειάστηκε ενάμιση χρόνο για να βρει τον πάτο και πάνω από 15 χρόνια για να ανακτήσει τις κορυφές του. Η Cisco, που στο απόγειο της φούσκας ήταν η πιο πολύτιμη εταιρεία στον κόσμο, δεν έχει ξαναδεί εκείνα τα επίπεδα. Η Nvidia διαπραγματεύεται σήμερα σε παρόμοιους πολλαπλασιαστές με τη Cisco τότε. Το συμπέρασμα αφήνεται στον αναγνώστη.
