Επιστήμονες εντόπισαν μια κοινή υπογραφή που αφήνουν τα ψυχεδελικά ναρκωτικά στον ανθρώπινο εγκέφαλο — ένα «νευρικό αποτύπωμα» που εμφανίζεται σε LSD, ψιλοκυβίνη, DMT, μεσκαλίνη και αγιαουάσκα. Η ανακάλυψη προκύπτει από τη μεγαλύτερη μελέτη απεικόνισης εγκεφάλου στον τομέα αυτό και ανοίγει νέους δρόμους για θεραπείες σοβαρών ψυχικών παθήσεων.
Πέντε από τα πιο γνωστά ψυχεδελικά ναρκωτικά — LSD, ψιλοκυβίνη, DMT, μεσκαλίνη και αγιαουάσκα — αφήνουν την ίδια χαρακτηριστική υπογραφή στον εγκέφαλο. Αυτό είναι το κεντρικό εύρημα μιας νέας μελέτης που δημοσιεύτηκε στο Nature Medicine και αναλύει περισσότερες από 500 εγκεφαλικές σαρώσεις από 267 ανθρώπους σε πέντε χώρες — η μεγαλύτερη έρευνα του είδους μέχρι σήμερα.
Το «νευρικό αποτύπωμα» που εντόπισαν οι ερευνητές έχει να κάνει με τον τρόπο που επικοινωνούν μεταξύ τους τα διαφορετικά συστήματα του εγκεφάλου. Υπό την επίδραση ψυχεδελικών, οι περιοχές που σχετίζονται με ανώτερες γνωστικές λειτουργίες — σκέψη, κρίση, αυτοαντίληψη — αρχίζουν να «μιλούν» έντονα με πιο πρωτόγονες περιοχές που συνδέονται με την όραση και τις αισθήσεις. Το αποτέλεσμα είναι ένα είδος χάους επικοινωνίας: δίκτυα που κανονικά λειτουργούν ανεξάρτητα αρχίζουν να ανταλλάσσουν σήματα με ασυνήθιστη ένταση.
«Έχεις έναν εκτός ελέγχου διάλογο μεταξύ εγκεφαλικών συστημάτων — επικοινωνούν άγρια μεταξύ τους», εξηγεί ο Δρ Danilo Bzdok από το Πανεπιστήμιο McGill του Μόντρεαλ, ένας από τους επικεφαλής ερευνητές. «Και αυτό πιθανώς εξηγεί αυτό που κάποιοι περιγράφουν ως άμεση πρόσβαση στη συνείδησή τους.»
Εξίσου σημαντικό είναι αυτό που η μελέτη δεν επιβεβαίωσε: παρά προηγούμενους ισχυρισμούς, δεν βρέθηκαν αξιόπιστες ενδείξεις ότι συγκεκριμένα εγκεφαλικά δίκτυα «αποδιοργανώνονται» κατά τη διάρκεια της ψυχεδελικής εμπειρίας. Αντίθετα, φαίνεται ότι η ιεραρχία των εγκεφαλικών συστημάτων απλώς ισοπεδώνεται — τα «ανώτερα» και «κατώτερα» επίπεδα επεξεργασίας χάνουν προσωρινά την τάξη τους.
Η έρευνα δεν είναι μόνο ακαδημαϊκού ενδιαφέροντος. Τα ψυχεδελικά βρίσκονται ήδη σε κλινικές δοκιμές ως πιθανές θεραπείες για κατάθλιψη, σχιζοφρένεια και διαταραχή μετατραυματικού στρες. Για να γίνουν όμως αξιόπιστα εργαλεία ιατρικής, χρειάζεται σταθερή επιστημονική βάση. «Το πεδίο χτίζει σπίτια πάνω σε σπίρτα», λέει χαρακτηριστικά ο Bzdok. «Γι’ αυτό ξεκινήσαμε αυτή τη μελέτη — για να δώσουμε στέρεα θεμέλια.»
Το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό είναι αν αυτή η «ισοπέδωση» της εγκεφαλικής ιεραρχίας είναι ακριβώς αυτό που κάνει τα ψυχεδελικά θεραπευτικά αποτελεσματικά — ή αν είναι απλώς μια παρενέργεια μιας βαθύτερης διαδικασίας που δεν έχουμε ακόμα κατανοήσει πλήρως.
