Μετά την απόφαση της NASA να παγώσει το πρόγραμμα Gateway, η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Διαστήματος καλείται να επανασχεδιάσει τη συμμετοχή της στο Artemis. Ο επικεφαλής της ESA, Josef Aschbacher, ανακοίνωσε ότι θα παρουσιάσει σχέδιο στο Συμβούλιο του Ιουνίου — μια προθεσμία που αφήνει ελάχιστα περιθώρια για λάθη.
Στις 24 Μαρτίου, η NASA έκανε κάτι που λίγοι περίμεναν: ανακοίνωσε την αναστολή του Gateway, του διαστημικού σταθμού που επρόκειτο να τεθεί σε τροχιά γύρω από τη Σελήνη και να λειτουργεί ως ορμητήριο για τις αποστολές Artemis. Η απόφαση δεν επηρέασε μόνο τα αμερικανικά σχέδια — έστειλε κύματα σε κάθε γωνιά του διεθνούς προγράμματος επιστροφής στο φεγγάρι, και ιδιαίτερα στην Ευρώπη.
Η ESA είχε επενδύσει σημαντικά στο Gateway μέσα από τρία συγκεκριμένα στοιχεία: το I-Hab, μια μονάδα κατοίκησης που αναπτύχθηκε σε συνεργασία με την ιαπωνική JAXA και ανατέθηκε στην Thales Alenia Space Italy· το Lunar View, μια μονάδα ανεφοδιασμού και σύνδεσης που ανέλαβε η Thales Alenia Space France· και το Lunar Link, ένα σύστημα επικοινωνίας μεταξύ του Gateway και άλλων περιουσιακών στοιχείων στη σεληνιακή τροχιά. Πέρα από τον εξοπλισμό, η συμμετοχή Ευρωπαίων αστροναυτών σε μελλοντικές αποστολές Artemis ήταν άμεσα συνδεδεμένη με αυτές τις συνεισφορές.
Τώρα, ο Josef Aschbacher, γενικός διευθυντής της ESA, βρίσκεται μπροστά σε ένα τριπλό ερώτημα: τι γίνεται με τον εξοπλισμό που έχει ήδη κατασκευαστεί ή παραδοθεί, πώς μπορεί να αξιοποιηθεί σε διαφορετικό πλαίσιο, και πόσοι πόροι παραμένουν διαθέσιμοι για νέες κατευθύνσεις. Μιλώντας στο Munich Space Summit, ο Aschbacher ήταν προσεκτικός στις διατυπώσεις του — η ανάλυση βρίσκεται σε εξέλιξη, τα αποτελέσματα δεν είναι ακόμα γνωστά — αλλά ξεκάθαρος ως προς το χρονοδιάγραμμα: τον Ιούνιο, στο Συμβούλιο της ESA, θα υπάρχει σχέδιο.
Το ζήτημα των Ευρωπαϊκών Μονάδων Εξυπηρέτησης (ESM) — που παρέχουν κινητήρια δύναμη, ενέργεια και υποστήριξη στο διαστημόπλοιο Orion — είναι πιο διαχειρίσιμο, αν και όχι απλό. Τέσσερις μονάδες έχουν ήδη παραδοθεί στη NASA. Το Artemis 3, στη νέα του διαμόρφωση, θα δοκιμάσει την σύνδεση σεληνιακών οχημάτων σε χαμηλή τροχιά γύρω από τη Γη — όχι γύρω από τη Σελήνη, όπως αρχικά σχεδιαζόταν. Αυτό σημαίνει ότι οι μονάδες χρειάζονται προσαρμογές, αλλά ο Aschbacher δεν αναμένει σοβαρά εμπόδια. Το ερώτημα αν οι εργασίες μπορούν να γίνουν εκεί που βρίσκονται ήδη οι μονάδες — στις ΗΠΑ — ή αν χρειαστεί να επιστρέψουν στην Ευρώπη, παραμένει ανοιχτό.
Η ESA δεν είναι μόνη σε αυτή την αναζήτηση. Καναδάς, Ιαπωνία και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αντιμετωπίζουν παρόμοια ερωτήματα, και ο Aschbacher τόνισε ότι ο συντονισμός με τους εταίρους βρίσκεται σε εξέλιξη. Η συμφωνία που διέπει τις σχέσεις με τη NASA προβλέπει ότι οι επενδύσεις των εταίρων λαμβάνονται υπόψη σε κάθε μελλοντική εξέλιξη του προγράμματος — μια ρήτρα που τώρα αποκτά πρακτική σημασία.
Το μεγαλύτερο ερώτημα παραμένει ανοιχτό: τι σημαίνει η αναστολή του Gateway για την ευρύτερη ευρωπαϊκή παρουσία στη σεληνιακή εξερεύνηση; Η Ευρώπη έχει επενδύσει πολιτικά και οικονομικά σε ένα πρόγραμμα που αλλάζει μορφή μπροστά στα μάτια της. Ο Ιούνιος θα δείξει αν η ESA μπορεί να μετατρέψει μια κρίση σε ευκαιρία επανατοποθέτησης — ή αν απλώς θα διαχειριστεί τις απώλειες.
