Ένα εργαστηριακό ατύχημα στην περιοχή Ιρκούτσκ της Σιβηρίας οδήγησε στον θάνατο μιας 28χρονης γυναίκας από πνευμονική πανώλη την περασμένη εβδομάδα, σύμφωνα με αναφορές ανεξάρτητων μέσων ενημέρωσης. Σχεδόν 200 άνθρωποι που ενδέχεται να ήρθαν σε επαφή μαζί της φέρονται να τέθηκαν υπό παρακολούθηση, ενώ αρκετά νοσοκομεία στην περιοχή τέθηκαν σε καραντίνα.
Δεν υπάρχει λόγος να θεωρηθεί ότι αυτό σηματοδοτεί την αρχή μιας μεγάλης έξαρσης. Τα κρούσματα πανώλης είναι σχετικά συχνά παγκοσμίως, αλλά δεν εξαπλώνονται ευρέως, καθώς σήμερα η λοίμωξη αντιμετωπίζεται και προλαμβάνεται εύκολα.
«Η πανώλη δεν είναι ιστορική νόσος», δήλωσε σε ανακοίνωσή της η Zania Stamataki από το Πανεπιστήμιο του Μπέρμιγχαμ στη Βρετανία. «Κρούσματα σε ανθρώπους καταγράφονται κάθε χρόνο, συμπεριλαμβανομένων και εξάρσεων της πνευμονικής μορφής».
Ο όρος «πανώλη» αναφέρεται συνήθως στη νόσο που προκαλεί το βακτήριο Yersinia pestis, αν και δεν υπάρχει επίσημη επιβεβαίωση ότι ο θάνατος της γυναίκας οφείλεται σε αυτό το παθογόνο. Το Y. pestis κυκλοφορεί σε ζώα σε πολλά μέρη του κόσμου και μολύνει περισσότερους από 1.000 ανθρώπους κάθε χρόνο.
Η πιο συνηθισμένη μορφή είναι η βουβωνική πανώλη, που προκαλείται από τσίμπημα ψύλλου και χαρακτηρίζεται από διογκωμένους λεμφαδένες, τα λεγόμενα βουβώνες. Το βακτήριο μπορεί επίσης να μολύνει το αίμα, στην περίπτωση της σηψαιμικής πανώλης, ή τους πνεύμονες, στην περίπτωση της πνευμονικής πανώλης.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες, η γυναίκα από το Ιρκούτσκ πέθανε από πνευμονική πανώλη δύο ημέρες μετά τη νοσηλεία της. Πρόκειται για τη θανατηφόρα μορφή της νόσου και μπορεί να μεταδοθεί στον αέρα, όταν για παράδειγμα οι μολυσμένοι ασθενείς βήχουν. Ωστόσο, μέτρα όπως η χρήση μάσκας και η αποφυγή στενής επαφής εμποδίζουν την εξάπλωσή της.
«Αυτό μπορεί να ελεγχθεί και να σταματήσει με κατάλληλη επιτήρηση και μέτρα ελέγχου», δήλωσε σε ανακοίνωσή του ο Simon Clarke από το Πανεπιστήμιο του Reading στη Βρετανία. Τα περιστατικά είναι επίσης συνήθως αντιμετωπίσιμα με αντιβιοτικά.
Οι συνθήκες του εργαστηριακού ατυχήματος παραμένουν ασαφείς. Μεταδίδεται ότι προκλήθηκε από σπασμένο δοκιμαστικό σωλήνα, όμως, αν τηρούνταν σωστά οι διαδικασίες χειρισμού επικίνδυνων μικροβίων, αυτό δεν θα έπρεπε να οδηγήσει σε μόλυνση. Οι εργαζόμενοι, για παράδειγμα, θα έπρεπε να φορούν προστατευτικό εξοπλισμό.
Έχει επίσης διατυπωθεί η εκτίμηση ότι ο θάνατος της γυναίκας προκλήθηκε από τροποποιημένη μορφή της πανώλης που δημιουργήθηκε για βιολογικό πόλεμο, αλλά δεν υπάρχουν στοιχεία που να το επιβεβαιώνουν. Η πνευμονική πανώλη είναι σχεδόν πάντα θανατηφόρα αν δεν αντιμετωπιστεί άμεσα, οπότε δεν υπάρχει λόγος να θεωρηθεί ότι αυτό το στέλεχος είναι ιδιαίτερα επικίνδυνο. Επιπλέον, το Y. pestis μολύνει συχνά ζώα και ανθρώπους, άρα υπάρχουν βάσιμοι λόγοι να μελετάται σε εργαστήρια.
Η πρώην Σοβιετική Ένωση είχε πράγματι ένα μεγάλο πρόγραμμα βιολογικών όπλων, το οποίο περιλάμβανε και την τροποποίηση του Y. pestis ώστε να γίνει ανθεκτικό στα αντιβιοτικά. Στελέχη ανθεκτικά στα αντιβιοτικά έχουν επίσης αναπτυχθεί φυσικά και εντοπίστηκαν για πρώτη φορά στη Μαδαγασκάρη τη δεκαετία του 1990.
Στοιχεία DNA δείχνουν ότι βακτήρια της πανώλης αποδεκάτισαν μια κοινότητα στη Σιβηρία πριν από περισσότερα από 5.000 χρόνια, αμφισβητώντας την άποψη ότι πριν από την εμφάνιση της γεωργίας και των μεγάλων οικισμών δεν υπήρχαν σοβαρές επιδημίες.
Υπάρχει μακρά ιστορία εργαστηριακών ατυχημάτων που οδήγησαν σε μολύνσεις, θανάτους και ακόμη και εξάρσεις ασθενειών. Για παράδειγμα, το 2007, ένα ξέσπασμα αφθώδους πυρετού στη Βρετανία αποδόθηκε σε εργαστήρια. Το 1979, τουλάχιστον 68 άνθρωποι πέθαναν από άνθρακα στο Σβερντλόφσκ της Ρωσίας, έπειτα από αυτό που οι ΗΠΑ υποστήριξαν ότι ήταν τυχαία διαρροή σπορίων άνθρακα από στρατιωτική εγκατάσταση. Ωστόσο, δεν υπάρχουν στοιχεία ότι η πανδημία covid-19 προέκυψε από εργαστηριακό ατύχημα.
Αν και οι λοιμώξεις από Y. pestis που αποκτώνται σε εργαστήριο είναι σπάνιες, δεν είναι αδύνατες, δήλωσε η Stamataki. «Το περιστατικό αυτό απαιτεί πλήρη αποτύπωση του τι συνέβη. Και αυτή η αποτύπωση έχει σημασία πέρα από τη Ρωσία».
Η Ρωσία έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι η Ουκρανία αναπτύσσει βιολογικά όπλα με τη βοήθεια των ΗΠΑ, αλλά δεν υπάρχουν στοιχεία γι’ αυτό. Το 2024, αναφέρθηκε ότι χτίζονταν νέα κτίρια σε πρώην εγκατάσταση βιολογικών όπλων στη Ρωσία, με την ονομασία Sergiev Posad-6.
Το παρόν κείμενο δημιουργήθηκε με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης.
