Τα μη επανδρωμένα επίγεια οχήματα έχουν ήδη δοκιμαστεί από τον ουκρανικό στρατό για την άμυνα της πρώτης γραμμής. Παρά τους περιορισμούς τους, αυτά τα τηλεκατευθυνόμενα ρομπότ μπορεί να αποδειχθούν καθοριστικός παράγοντας σε πολλές συγκρούσεις.
Το ουκρανικό μη επανδρωμένο επίγειο όχημα «Legit»
OLEKSANDR KLYMENKO/Ukrinform/NurPhoto/Getty Images
Υπάρχει μια ευρέως αποδεκτή αντίληψη στους στρατούς όλου του κόσμου ότι, όποιες νέες τεχνολογίες κι αν εμφανιστούν, στο τέλος αυτό που μετρά είναι το πεζικό. Όπως είχε πει ο Βρετανός στρατάρχης Άρτσιμπαλντ Γουέιβελ λίγο μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο: «Όλες οι μάχες και όλοι οι πόλεμοι κερδίζονται στο τέλος από τον πεζικάριο». Αυτό ίσως τώρα αλλάζει οριστικά.
Τα ρομπότ στη μάχη πρόκειται να φτάσουν σε ένα κρίσιμο σημείο για την Ουκρανία. Τον Μάιο, η χώρα ξεκίνησε τη μαζική παραγωγή του Legit, ενός οικονομικού ρομπότ που μπορεί να μεταφέρει πολυβόλο. Αυτό ήρθε έπειτα από την ανακοίνωση σχεδίων για αντικατάσταση του ενός τρίτου του πεζικού σε έναν τομέα με μη επανδρωμένα επίγεια οχήματα (UGVs), παρά τους περιορισμούς τους.
«Ακόμη και ατελή συστήματα αποκτούν αξία αν απορροφούν τον κίνδυνο αντί για τους στρατιώτες», λέει η Ολεξάντρα Μόλοϊ από το Πανεπιστήμιο της Νέας Νότιας Ουαλίας στην Αυστραλία.
Τα AIs can’t stop recommending nuclear strikes in war game simulations
Το πιο σημαντικό πεδίο δοκιμής για τα ρομπότ της Ουκρανίας θα είναι η πρώτη γραμμή. Εκεί είναι πιο πιθανές οι απώλειες και εκεί είναι πιο σημαντικό να αντικατασταθούν άνθρωποι από μηχανές. Ωστόσο, η πρώτη γραμμή καλύπτεται μόνο αραιά από στρατιώτες που επιτηρούν χαρακώματα και ναρκοπέδια. Η πραγματική συλλογή πληροφοριών γίνεται από drones, με έναν Ουκρανό στρατιώτη να φέρεται να λέει ότι οι παρατηρητές βρίσκονται εκεί μόνο επειδή αυτό απαιτούν οι «παλιοί στρατηγοί», που θέλουν μπότες στο έδαφος.
Μπορούν, λοιπόν, τα ρομπότ να κρατήσουν τη γραμμή μόνα τους; Ο Μικόλα Ζινκέβιτς, διοικητής στον ουκρανικό στρατό, λέει ότι ήδη το έχουν κάνει. Όπως αναφέρει, ένα UGV στο μέγεθος τετράτροχης μηχανής, που χειριζόταν απομακρυσμένα με ταχύτητα περίπου 6 χιλιομέτρων την ώρα, κράτησε θέση στην πρώτη γραμμή για 45 ημέρες, αποκρούοντας μόνο του ρωσικές δυνάμεις.
Δεν υπήρχαν στρατιώτες στη θέση μάχης, ενώ το DevDroid επέστρεφε ανά διαστήματα, ώστε οι χειριστές να αλλάζουν μπαταρίες και να γεμίζουν τους γεμιστήρες. Τα UGVs είχαν χρησιμοποιηθεί προηγουμένως κυρίως για τη μεταφορά εφοδίων, όμως όλο και συχνότερα εξοπλίζονται με τηλεχειριζόμενους πυργίσκους πολυβόλων.
Η επόμενη πρόκληση για τα UGVs είναι οι επιθετικές επιχειρήσεις, όμως αυτές είναι δυσκολότερες λόγω προβλημάτων κινητικότητας. Το 2024, ο ουκρανικός στρατός πραγματοποίησε την πρώτη επίθεση αποκλειστικά με ρομπότ. Ακόμη και μετά από προσεκτικές αναγνωρίσεις για την αποφυγή εμποδίων, δύο από τα μηχανήματα κόλλησαν. Παρ’ όλα αυτά, η επίθεση πέτυχε και η ρωσική θέση καταλήφθηκε.
Η Ουκρανία συνεχίζει από τότε μικρής κλίμακας επιχειρήσεις με UGVs, επιτρέποντας στον στρατό να αναπτύξει ειδικές τακτικές για ρομπότ. Μία μονάδα εκτιμά ότι οι επιθέσεις με ρομπότ της έχουν γλιτώσει εκατοντάδες απώλειες.
«Όλοι πρέπει να καταλάβουν: αυτό αφορά τη διάσωση ζωών», είπε ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι τον Απρίλιο, ανακοινώνοντας σχέδια για αύξηση της παραγωγής UGVs σε 50.000 το 2026, από περίπου το μισό του αριθμού αυτού πέρυσι.
Δεν υπάρχει κάποια ιδιαίτερη τεχνολογική ανακάλυψη που οδήγησε σε αυτή τη στιγμή. Τα UGVs είναι σχετικά απλά ρομπότ και ελέγχονται από απομακρυσμένο ανθρώπινο χειριστή. Οι ΗΠΑ είχαν αναπτύξει, αλλά δεν χρησιμοποίησαν, παρόμοια ένοπλα ρομπότ στο Ιράκ το 2007. Όμως η Ουκρανία έχει ιδιαίτερη πίεση να δοκιμάσει ρομπότ, καθώς ο στρατός της είναι πολύ λιγότερος αριθμητικά από τις ρωσικές δυνάμεις. Για τον ίδιο λόγο, η Ρωσία έχει πειραματιστεί λιγότερο με την αυτοματοποίηση.
Το κόστος είναι περιορισμένο. Το Legit κοστίζει μόλις γύρω στα 11.400 δολάρια, εν μέρει επειδή χρησιμοποιεί εξαρτήματα που είχαν σχεδιαστεί αρχικά για hoverboards, τα μηχανοκίνητα δίτροχα σκούτερ. Φθηνές, αναλώσιμες μηχανές μπορούν να θυσιαστούν εύκολα σε επιθέσεις αυτοκτονίας ή για να υπερασπιστούν μια θέση μέχρι την τελευταία σφαίρα, ώστε να μην κινδυνεύουν ανθρώπινες ζωές.
How Ukraine became a drone factory and invented the future of war
«Το πεδίο της μάχης σπάνια επιβραβεύει την κομψότητα», λέει η Μόλοϊ. «Επιβραβεύει την επιβίωση, την εφεδρεία, το χαμηλό κόστος και τη μαζική παραγωγή».
Ο διοικητής του Τρίτου Σώματος Στρατού της Ουκρανίας, Αντρίι Μπιλέτσκιι, λέει ότι ελπίζει πως τα ρομπότ θα αποτελούν το 80% της ουκρανικής δύναμης μάχης στο εγγύς μέλλον.
Τα σημερινά UGVs με τροχούς ή ερπύστριες δεν είναι κατάλληλα για αστικό περιβάλλον ή για είσοδο σε κτίρια, όμως αυτό μπορεί να αλλάξει. Ο αμερικανικός στρατός πειραματίζεται με ανθρωποειδή ρομπότ για «επιχειρήσεις διάρρηξης», χρησιμοποιώντας εκρηκτικά για να ανοίξουν δρόμο σε κτίρια. Τα σημερινά ανθρωποειδή ρομπότ είναι αδέξια, όμως διάφοροι κατασκευαστές, ανάμεσά τους και η Tesla του Έλον Μασκ, πιστεύουν ότι ευέλικτα ανθρωποειδή με δυνατότητες AI θα μπορούσαν να παραχθούν μαζικά μέσα σε δύο χρόνια.
«Τα UGVs δεν αντικαθιστούν στην πραγματικότητα το ανθρώπινο δυναμικό του στρατού· το μετατοπίζουν, το ανακατανέμουν και το αναβαθμίζουν», λέει η Μόλοϊ.
Υπάρχει όμως σαφής πορεία αναβάθμισης προς μηχανές με τεχνητή νοημοσύνη που θα λειτουργούν χωρίς ανθρώπινο έλεγχο, κάτι που θα ήταν πιο αποδοτικό — αλλά και ηθικά πιο δύσκολο.
Η επιτυχία των ουκρανικών UGVs δεν είναι εξασφαλισμένη και πολλοί θα υποστηρίξουν ότι ο πόλεμος χαρακωμάτων είναι ένα εύκολο περιβάλλον για ρομπότ σε σύγκριση με άλλους τύπους σύγκρουσης. Όμως η έλευση των στρατιωτικών ρομπότ στην Ουκρανία ίσως σηματοδοτήσει μια μόνιμη αλλαγή στη μορφή του πολέμου.
