Μία κινητή παιδική χαρά με στοιχεία επαυξημένης πραγματικότητας, ένα δίκτυο ασφαλών χώρων – ξενοδοχείων – για τις μέλισσες των πόλεων, “food waste” που γίνονται πιάτα ντελικατέσσεν, ηλεκτρονικά κυκλώματα και αλγόριθμοι που γίνονται μουσική για παιδιά με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, εκπαιδευτικά παιχνίδια ρόλων στο σχολείο, Θέατρο Ενσωμάτωσης, είναι μερικές από τις ιδέες που είχαν ομάδες νέων και κατάφεραν να τις μετατρέψουν σε ένα πολιτιστικό εγχείρημα που είχε άμεσο όφελος στην κοινωνία, χάρη στο καινοτόμο πρόγραμμα Start που υλοποιείται για τρίτη χρονιά στην Ελλάδα.
Το πρόγραμμα Start αποτελεί έναν κόμβο (hub) πολιτιστικής επιχειρηματικότητας σε όλη τη χώρα, και στη διάρκειά του (από το 2015 έως σήμερα) βρήκαν τρόπο να υλοποιηθούν 90 κοινωνικο-πολιτιστικές πρωτοβουλίες και ιδέες, οι οποίες κατάφεραν να δημιουργήσουν μία θετική επιρροή στις τοπικές κοινωνίες που εφαρμόστηκαν. Η πρωτοβουλία του προγράμματος ανήκει στο γερμανικό φιλανθρωπικό Ίδρυμα Robert Bosch, σε συνεργασία με το γερμανικό Ινστιτούτο Goethe της Θεσσαλονίκης και την Γερμανική Ένωση Κοινωνιοπολιτιστικών Κέντρων, με την υποστήριξη των ιδρυμάτων Λάτση και Μποδοσάκη.
“Καταγράφηκε, κατά την περίοδο της κρίσης, ένα κενό στον τομέα πολιτιστικής διαχείρισης που αποτυπώθηκε και στην έλλειψη θέσεων εργασίας στον πολιτιστικό χώρο. Έτσι ξεκίνησε η ιδέα για τον σχεδιασμό του προγράμματος” δήλωσε η υπεύθυνη του προγράμματος Start από το Ινστιτούτο Goethe, Μαρία – Λουίζα Λαοπόδη.
Εκ μέρους του Ιδρύματος Bosch, ο Κρίστιαν Στρομπ, ανέφερε ότι το πρότζεκτ σχεδιάστηκε για τις ανάγκες της Ελλάδας και δίνει την ευκαιρία σε νέους να ξεκινήσουν μία ιδέα στον πολιτιστικό τομέα μόνοι τους, παρέχοντας σε αυτούς ένα πλαίσιο που δεν είναι εύκολο να έχουν, όπως πρόσβαση για συνεργασία με δημόσιους φορείς. “Αν τους βοηθήσουμε θα έχουμε μετά επιχειρηματίες που θα έχουν να προσφέρουν κάτι στην κοινωνία. Για μας έχει μεγάλη σημασία το ανθρώπινο δυναμικό που δημιουργείται. Εμπιστευόμαστε τις ικανότητές των ανθρώπων που θα μπορέσουν να αλλάξουν το αύριο, να συνεργαστούν μεταξύ τους για να φέρουν αλλαγές μακροπρόθεσμα. Είναι πολύ περισσότεροι οι άνθρωποι που επηρεάζονται από το πρόγραμμα, πέρα από αυτούς που λαμβάνουν την υποτροφία, όπως η ομάδα τους και το κοινό στο οποίο απευθύνονται” υπογράμμισε.
“Μας απασχολεί τι θα ακολουθήσει μετά για τους συμμετέχοντες στο πρόγραμμα. Μία ωραία εμπειρία είναι μία ωραία εμπειρία, αλλά δεν εγγυάται για το τι θα γίνει μετά. Είναι σημαντικό ότι δημιουργείται μία κοινότητα ανθρώπων που μπορεί να βρει ευκαιρίες και σε άλλα προγράμματα του Ινστιτούτου” είπε, από την πλευρά του, ο διευθυντής του Ινστιτούτου Goethe Θεσσαλονίκης, Ρούντολφ Μπάρτς, “όπως για παράδειγμα η Ακαδημία Κοινωνικής Επιχειρηματικότητας, το πρόγραμμα Artesitia, το Ηub Πολιτιστικής Επιχειρηματικότητας”.
Το Start ξεκινά την άνοιξη με ανοιχτή πρόσκληση ενδιαφέροντος, οπότε υποβάλλονται οι αιτήσεις από όλη τη χώρα, και στη συνέχεια υλοποιείται σε τρεις φάσεις. Στην πρώτη, 30 άτομα που έχουν επιλεγεί παρακολουθούν με υποτροφία στην Γερμανία, για διάστημα δύο μηνών, ένα πρόγραμμα σεμιναρίων για την πολιτιστική διαχείριση. Παράλληλα, εργάζονται σε κοινωνικοπολιτιστικά κέντρα στη Γερμανία ως πολιτιστικοί διαχειριστές και αναπτύσσουν την δική τους ιδέα, την οποία παρουσιάζουν σε κριτική επιτροπή με στόχο να περάσουν στην δεύτερη φάση του προγράμματος που διεξάγεται στην Ελλάδα. Στη δεύτερη φάση, επιλέγονται 15 άτομα που ενισχύονται με οικονομικό βοήθημα 800 ευρώ το μήνα για έξι μήνες και 10.000 ευρώ για να υλοποιήσουν την ιδέα τους στην Ελλάδα. Παρακολουθούν εργαστήρια πολιτιστικής διαχείρισης και αναζήτησης πόρων και στο τέλος παρουσιάζουν τις εργασίες τους στο κοινό, έχοντας και την ευκαιρία να έρθουν σε επαφή με φορείς (ιδιωτικούς και δημόσιους) προκειμένου να υποστηρίξουν το έργο τους. Στην τρίτη φάση δίνονται 3-5 βραβεία (10.000 ευρώ) και προσφέρεται χώρος εργασίας εντός του Social Dynamo στην Αθήνα του Ιδρύματος Μποδοσάκη, με έναν μέντορα και σεμινάρια.
Η καλλιτεχνική διευθύντρια και σύμβουλος του προγράμματος, Όλγα Ταμπουρή, ανέφερε ότι κατά τη διάρκεια του προγράμματος υλοποιείται το παζάρι ιδεών, δηλαδή η έκθεση που διοργανώνεται με τα έργα των ομάδων, προκειμένου να γίνουν γνωστά στο κοινό, ενώ προωθείται και η δημιουργία ενός “σύννεφου” (cloud), δηλαδή ενός χώρου συνύπαρξης και αλληλεπίδρασης των υποτρόφων με τους φορείς.
Πρωτότυπες ιδέες με κοινωνικό όφελος
Το έργο Youthness, ήταν μία ιδέα ομάδας από τη Θεσσαλονίκη που συμμετείχε στο Start το 2015, και σήμερα κατάφερε να μετατρέψει την ιδέα της σε προϊόν, προσφέροντας υπηρεσίες, σε εταιρίες που το έχουν ανάγκη. Ολοκλήρωσε τις τρεις φάσεις του προγράμματος Start, κέρδισε ένα από τα βραβεία του και σήμερα ως νεοσυσταθείσα εταιρία προσφέρει εργαστήρια καινοτομίας σε φορείς και δομές που αντιμετωπίζουν κάποιο πρόβλημα λειτουργίας, μέσω της δημιουργικής επίλυσης προβλημάτων από ομάδες νέων με “φρέσκιες” ιδέες.
Αντίστοιχα φέτος, ανάμεσα στις 15 ιδέες που εκτέθηκαν για δύο μέρες στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης, παρουσιάστηκαν πρωτότυπες εργασίες, οι οποίες σε κάθε περιοχή που εφαρμόστηκαν έφεραν μία θετική επίδραση ή αλλαγή. Για παράδειγμα το Restory είναι ένα κοινωνικό και πολιτιστικό εγχείρημα που επανενεργοποιεί εγκαταλελειμμένους χώρους και κτίρια – ορόσημα της ιστορίας ενός τόπου, ξεκινώντας από τη Γέρα της Λέσβου. Η διαδικασία γίνεται μέσα από ανοιχτές συναντήσεις πολιτών, θεατρικά εργαστήρια, συνεντεύξεις με πρώην χρήστες των κτιρίων και έτσι δημιουργείται ένα αυτουλικό για μία παράσταση μέσα στο ίδιο το κτίριο.
Ανάμεσα σε άλλα, είδαμε το Flying Duets μία πλατφόραμ που φέρνει μέσα από την τέχνη κοντά ανθρώπους με διάφορες πολιτιστικές ταυτότητες, το Partners in Fun, μία κινητή παιδική χαρά που μετακινείται εντός της Αθήνας και καλεί παιδιά από δομές φιλοξενίας προσφύγων και από τις γειτονιές, να παίξουν μαζί, να συνεργαστούν για να λύσουν γρίφους μέσα στο εικονικό δάσος, να αντιμετωπίσουν μυθικά πλάσματα και τελικά να φτάσουν στον κρυμμένο θησαυρό. H πρωτοβουλία The Bee Camp είναι ένα εγχείρημα που θέλει να φέρει κοντά τα παιδιά των πόλεων με την φύση και την διαδικασία παραγωγής τροφής, αλλά και να λύσει το πρόβλημα μείωσης του πληθυσμού των μελισσών, ιδιαίτερα στις πόλεις. Καλλιτέχνες, εκπαιδευτικοί και περιβαλλοντικοί επιστήμονες δημιουργούν χώρους μέσα στις πόλεις για τους επικονιαστές με ένα δίκτυο BeeSpots (δηλαδή ασφαλείς οάσεις για τις αστικές μέλισσες με μελισσοκομικά φυτά και χειροποίητα ξενοδοχεία εντόμων), ενώ μέσα από βιωματικά εργαστήρια συμμετέχουν παιδιά και ενήλικες προσπαθώντας να βελτιώσουν τις συνθήκες.
Μία ομάδα έξι ατόμων δημιούργησε το re<>direct, για να δώσει νέα ζωή στα υγιή τρόφιμα που πετιούνται καθημερινά από τα καταστήματα των πόλεων. Συγκέντρωσε κάποιες από τις πρώτες ύλες και με τη βοήθεια σεφ, τα μαγείρεψε σε κοινή θέα των περαστικών σε διάφορα σημεία της Αθήνας, τα οποία και διέθεσε για δωρεάν δοκιμή. Το Tempo είναι ένα εργαλείο μη τυπικής και βιωματικής μάθησης, που σχεδιάστηκε αρχικά για παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες, με στόχο να τους φέρει σε επαφή με την τεχνολογία, τον αυτοσχεδιασμό και την δημιουργία. Τα παιδιά παίζουν και φτιάχουν κατασκευές, ήχους και μουσική, χρησιμοποιώντας ηλεκτρονικά κυκλώματα, πλακέτες και αλγόριθμους.
Το School θέλει να κάνει το μάθημα στο σχολείο “κουλ” και για τον σκοπό αυτό συνδυαστικά ή ξεχωριστά για κάθε μάθημα δημιουργεί σενάρια και ρόλους μαθητών, με στόχο να ανακαλύψουν την ακαδημαϊκή και κοινωνική διάσταση του κάθε σεναρίου.
