Για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά, η κυβέρνηση Τραμπ προτείνει δραστικές περικοπές στη χρηματοδότηση της NASA, μειώνοντας τον προϋπολογισμό της κατά 23% για το οικονομικό έτος 2027. Τα επιστημονικά προγράμματα πλήττονται σκληρότερα, με περικοπές που αγγίζουν το 47%, ενώ δεκάδες αποστολές κινδυνεύουν να ακυρωθούν.
Η πρόταση του Λευκού Οίκου για τον προϋπολογισμό του οικονομικού έτους 2027 φέρνει νέα χτυπήματα στη NASA. Το Γραφείο Διαχείρισης και Προϋπολογισμού (OMB) ανακοίνωσε στις 3 Απριλίου κονδύλι 18,8 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την υπηρεσία — μείωση 23% σε σχέση με αυτό που εγκρίθηκε τελικά για το 2026. Το νούμερο αυτό δεν είναι τυχαίο: είναι ακριβώς το ίδιο που είχε προτείνει το OMB και πέρυσι για το 2026, μια πρόταση που τελικά δεν πέρασε από το Κογκρέσο.
Το τμήμα που δέχεται το βαρύτερο πλήγμα είναι η επιστήμη. Η περικοπή φτάνει τα 3,4 δισεκατομμύρια δολάρια, δηλαδή σχεδόν το μισό του επιστημονικού προϋπολογισμού. Το OMB μιλά για τερματισμό «πάνω από 40 αποστολών χαμηλής προτεραιότητας» — μια διατύπωση που αφήνει ανοιχτό ποιες ακριβώς αποστολές θα κοπούν. Ανάμεσα στα παραδείγματα που δίνονται: το φιλόδοξο πρόγραμμα επιστροφής δειγμάτων από τον Άρη, που εκτιμάται να κοστίσει έως 11 δισεκατομμύρια δολάρια, και το SERVIR, ένα πρόγραμμα διανομής δεδομένων για τη Γη που κοστίζει μόλις 10 εκατομμύρια ετησίως. Η ταυτόχρονη αναφορά τους δείχνει ότι το κριτήριο δεν είναι απαραίτητα το κόστος.
Αξιοσημείωτο είναι ότι το λεπτομερές έγγραφο που δημοσίευσε η ίδια η NASA — 384 σελίδες, λιγότερες από τις μισές σε σχέση με την πρόταση του 2025 — απλώς παραλείπει αποστολές που φαίνεται να οδηγούνται σε ακύρωση. Το τηλεσκόπιο Chandra X-Ray Observatory, οι αποστολές Astrophysics Probe και OSIRIS-APEX δεν αναφέρονται πουθενά, παρόλο που το Κογκρέσο τις είχε σώσει από παρόμοιες περικοπές πέρυσι. Η σιωπή, εδώ, μιλά από μόνη της.
Η Διεθνής Διαστημική Σταθμός (ISS) δεν γλιτώνει ούτε αυτός: η πρόταση κόβει 1,1 δισεκατομμύριο δολάρια από τη λειτουργία του, επικαλούμενη την επικείμενη απόσυρσή του και τη στροφή προς εμπορικές εναλλακτικές. Αντίθετα, τα προγράμματα εξερεύνησης — κυρίως το Artemis και η ανάπτυξη βάσης στη Σελήνη — βλέπουν αύξηση 10%, φτάνοντας τα 8,5 δισεκατομμύρια δολάρια. Ο Λευκός Οίκος ζητά επίσης από το Κογκρέσο να επιτρέψει την εκτροπή 2,6 δισεκατομμυρίων που είχαν εγκριθεί για τον σταθμό Gateway προς τη σεληνιακή βάση.
Η αντίδραση ήταν άμεση και έντονη. Πάνω από 100 μέλη του Κογκρέσου — σχεδόν αποκλειστικά Δημοκρατικοί — είχαν ήδη ζητήσει αύξηση 25% στον επιστημονικό προϋπολογισμό της NASA για το 2027. Η βουλευτής Zoe Lofgren χαρακτήρισε την πρόταση «νεκρή πριν καν συζητηθεί», ενώ η Planetary Society μίλησε για «υπαρξιακή απειλή για την αμερικανική ηγεσία στο διάστημα». Η βιομηχανία, από την πλευρά της, εκφράζει ανησυχία για το μέλλον του Space Launch System, το μόνο διαστημόπλοιο που έχει αποδειχθεί ικανό να φτάσει στη Σελήνη — και για το οποίο η πρόταση δεν προβλέπει χρηματοδότηση μετά το 2027.
Το ερώτημα που μένει ανοιχτό είναι αν το Κογκρέσο θα επαναλάβει αυτό που έκανε πέρυσι: να αγνοήσει σε μεγάλο βαθμό τις προτάσεις του OMB και να διασώσει προγράμματα που η εκτελεστική εξουσία θέλει να κλείσει. Η ιστορία λέει ναι — αλλά κάθε χρόνο που περνά, η αβεβαιότητα για το μέλλον της αμερικανικής διαστημικής επιστήμης μεγαλώνει.
