Οι επιστήμονες πίστευαν ότι τα είχαν εντοπίσει όλα.
Τη στιγμή που οι ειδικοί θεωρούσαν πως γνώριζαν κάθε moai στη Rapa Nui, γνωστή και ως Νησί του Πάσχα, μια αποξηραμένη κοίτη λίμνης τους επιφύλασσε έκπληξη. Τα αγάλματα — κυρίως από πέτρα που σχηματίζεται από ηφαιστειακή τέφρα και σκόνη, γνωστή ως τόφφος — είναι διάσπαρτα στο νησί, με πάνω από 1.000 ήδη καταγεγραμμένα.
Ο εντοπισμός ενός νέου το 2023 προκάλεσε έκπληξη και ένα μικρό μυστήριο.
«Νομίζουμε ότι ξέρουμε όλα τα moai, κι όμως εμφανίζεται ένα καινούργιο, μια νέα ανακάλυψη, και σε αυτή την περίπτωση, μέσα στη λίμνη, στο λατομείο των αγαλμάτων», είπε τότε στο Good Morning America ο Terry Hunt, καθηγητής αρχαιολογίας στο University of Arizona. «Δεν έχουν βρεθεί moai στην ξηρή κοίτη ή σε ό,τι παλαιότερα ήταν λίμνη, οπότε αυτό είναι πρωτιά».
Και ίσως να μην είναι η τελευταία.
Καθώς η περιοχή ξηραίνεται, η συγκεκριμένη λίμνη «παρέδωσε» το moai της — και αυτή η ευκαιρία μπορεί να επαναληφθεί. «Με τις σημερινές ξηρές συνθήκες, μπορεί να βρούμε κι άλλα», είπε ο Hunt. «Ήταν κρυμμένα από τα ψηλά καλάμια που φυτρώνουν στην κοίτη και η έρευνα με μέσα που ανιχνεύουν τι υπάρχει κάτω από την επιφάνεια του εδάφους μπορεί να μας δείξει ότι υπάρχουν πράγματι περισσότερα moai στα ιζήματα της λίμνης. Όταν υπάρχει ένα moai στη λίμνη, πιθανότατα υπάρχουν κι άλλα».
Το νέο εύρημα είναι και από τα μικρότερα που έχουν εντοπιστεί μέχρι σήμερα, κάτι που ενισχύει την εκτίμηση των ειδικών ότι μέσα στα καλάμια μπορεί να κρύβεται κι ένας «θησαυρός» από ακόμα περισσότερα moai.
Φτιαγμένα από τον λαό Rapu Nui, τα moai συνοδεύονται από θρύλους και έχουν αποκτήσει παγκόσμια φήμη για την εντυπωσιακή τους παρουσία. Κάποιοι πιστεύουν ότι τους αποδόθηκαν ιδιαίτερες δυνάμεις για να «περπατήσουν» στη στεριά και να φτάσουν στον τόπο όπου στέκουν. Ανεξάρτητα από τον θρύλο, υπάρχουν πολλές θεωρίες για το πώς μετακινήθηκαν από τα σημεία κατασκευής τους σε διάφορες τοποθεσίες.
Το μεγαλύτερο άγαλμα ζυγίζει 86 τόνους και φτάνει τα 32 πόδια, ενώ τα περισσότερα moai έχουν περίπου το μισό μέγεθος. Περίπου το 95% είναι σκαλισμένα από ηφαιστειακό τόφφο, ενώ λίγα έχουν κατασκευαστεί από βασάλτη. Κάθε moai είναι μοναδικό: οι τεχνίτες τα δημιουργούσαν ώστε να αποτυπώνουν τα χαρακτηριστικά του ανθρώπου που αναπαριστούσαν, συχνά ενός αρχηγού ή σημαντικού ηγέτη.
Η τελική «πινελιά» στα moai ήταν τα ειδικά πετρώματα για τα μάτια, τα οποία δεν χαράσσονταν ή τοποθετούνταν πριν το άγαλμα βρει τη μόνιμη θέση του.
Παρότι οι ειδικοί πίστευαν ότι γνώριζαν τις θέσεις όλων αυτών των «σπιτιών» των moai, ο εντοπισμός του νέου, μικρού αγάλματος στην κοίτη της λίμνης δείχνει ότι κάποια είχαν μείνει πλήρως άγνωστα.
«Είναι εδώ στη λίμνη και κανείς δεν ξέρει ότι υπάρχει», είπε στο Good Morning America ο Salvador Atan Hito, αντιπρόεδρος της Ma’u Henua, της ομάδας που διαχειρίζεται το εθνικό πάρκο του νησιού, «ακόμα και οι πρόγονοι, οι παππούδες μας, δεν ξέρουν [about] that one».
Ο Tim Newcomb είναι δημοσιογράφος με έδρα τον Βορειοδυτικό Ειρηνικό. Καλύπτει γήπεδα, sneakers, εξοπλισμό, υποδομές και άλλα για διάφορα μέσα, μεταξύ των οποίων το Popular Mechanics. Αγαπημένες του συνεντεύξεις περιλαμβάνουν συναντήσεις με τον Roger Federer στην Ελβετία, τον Kobe Bryant στο Λος Άντζελες και τον Tinker Hatfield στο Πόρτλαντ.
