Αποτυπώματα που άφησαν οκτώ αρχαίοι hominins πριν από 1,43 εκατομμύρια χρόνια, δίπλα σε μια λίμνη της Κένυας, έχουν προβληματίσει τους ερευνητές, καθώς δεν μοιάζουν ακριβώς με ό,τι θα περίμενε κανείς για τα είδη που είναι γνωστό ότι ζούσαν εκεί εκείνη την εποχή.
Συνολικά, στο σημείο της λίμνης Τουρκάνα, που είναι γνωστό στους ερευνητές ως GaJi10 και τμήμα του οποίου ανακαλύφθηκε για πρώτη φορά το 1978, έχουν εντοπιστεί 21 αποτυπώματα hominin.
Τα ίχνη σχηματίστηκαν πάνω σε λάσπη σε ρηχά νερά, βάθους από 2 έως 10 εκατοστά, στην άκρη της λίμνης.
Απολιθωμένα κατάλοιπα και άλλα αποτυπώματα που έχουν βρεθεί κοντά και μελετηθεί επί δεκαετίες δείχνουν ότι στην περιοχή συνυπήρχαν δύο είδη hominin: ο Homo erectus και ο Paranthropus boisei.
Ο P. boisei, με το προσωνύμιο «nutcracker man», ήταν πιο όμοιος με πίθηκο hominin, με μικρό σώμα αλλά μεγάλα σαγόνια και δόντια.
Το σχήμα των αποτυπωμάτων μοιάζει με άλλα που έχουν αποδοθεί στον P. boisei, αλλά είναι αισθητά μεγαλύτερα. Προηγούμενες εκτιμήσεις έδειχναν ότι τα μεγαλύτερα άτομα του είδους έφταναν λίγο πάνω από τα 160 εκατοστά, όμως η ανάλυση των νέων αποτυπωμάτων δείχνει ότι, αν τα άφησε ο P. boisei, τότε θα έπρεπε να ξεπερνούσε τα 180 εκατοστά.
Αν και τα ίχνη εμπίπτουν στο εύρος μεγέθους του άλλου είδους που είναι γνωστό από την περιοχή, του H. erectus, το σχήμα τους δεν ταιριάζει.
«Αν αυτά τα αποτυπώματα είναι του Paranthropus boisei, τότε πραγματικά ανεβάζουν τα ανώτατα όρια του σωματικού μεγέθους σε αυτό το είδος», λέει ο Kevin Hatala από το Chatham University, στο Πίτσμπουργκ της Πενσιλβάνια, ο οποίος εργάστηκε στη μελέτη.
«Αν είναι του H. erectus, τότε θα σήμαινε ότι το είδος αυτό έχει εύρος μεταβλητότητας στη μορφολογία των αποτυπωμάτων που ξεπερνά κατά πολύ ό,τι έχουμε παρατηρήσει σε μεγάλες ομάδες σύγχρονων ανθρώπων.»
Τα αποτυπώματα έχουν πιο επίπεδες καμάρες και ένα μεγάλο δάχτυλο που γέρνει περισσότερο προς τα έξω σε σχέση με τα υπόλοιπα, χαρακτηριστικά που θυμίζουν άλλα σύνολα ιχνών της περιοχής τα οποία έχουν ταυτιστεί με τον P. boisei.
«Και τα δύο αυτά χαρακτηριστικά διαφέρουν από ό,τι βλέπουμε συνήθως στους σύγχρονους ανθρώπους, και αυτό μας οδήγησε στην υπόθεση ότι αποτυπώματα με αυτό το σχήμα ήταν πιο πιθανό να έχουν γίνει από τον P. boisei», λέει. «Έχουμε δει επίσης άλλα αποτυπώματα με καμάρες και μεγάλο δάχτυλο που μοιάζουν με των ανθρώπων, και πιστεύουμε ότι αυτά ήταν πιο πιθανό να έχουν γίνει από τον H. erectus.»
Η τρίτη πιθανότητα είναι ότι τα αποτυπώματα ανήκουν σε διαφορετικό είδος. Όμως αυτό θεωρείται απίθανο, λέει ο Hatala, καθώς από την περιοχή και τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο είναι γνωστά πολλά απολιθώματα, τα οποία έχουν αποδοθεί είτε στον P. boisei είτε στον H. erectus.
Όποιο είδος κι αν άφησε τα ίχνη, το ύψος της ομάδας δείχνει ότι πιθανότατα αποτελούνταν από αρσενικά που κινούνταν μαζί.
Την ίδια περίπου περίοδο που πέρασαν από εκεί οι hominins, πολλά άλλα ζώα περπάτησαν επίσης πάνω στο ίδιο τμήμα λασπωμένων εκτάσεων. Ανάμεσά τους ήταν δύο είδη ιπποπόταμων, καθώς και βοοειδή, πουλιά και ιπποειδή – μια εικόνα όχι πολύ διαφορετική από αυτή που θα έβλεπε σήμερα κανείς σε ένα σύγχρονο αφρικανικό περιβάλλον στις όχθες λίμνης.
«Η παρουσία πολλών ιπποπόταμων δείχνει επίσης ότι αυτό το περιβάλλον έκρυβε πραγματικούς κινδύνους για τους hominins και ότι ό,τι κι αν τους έφερε στην όχθη της λίμνης – ίσως αναζητούσαν νερό ή τροφή – πρέπει να άξιζε το ρίσκο», λέει ο Hatala.
PNAS DOI: 10.1073/pnas.2530996123
