Οι διάσημες Πινακοθήκες Uffizi της Φλωρεντίας επιβεβαίωσαν ότι δέχθηκαν κυβερνοεπίθεση τον Φεβρουάριο, αρνούμενες ωστόσο ότι τα συστήματα ασφαλείας τους παραβιάστηκαν. Η υπόθεση έρχεται λίγους μήνες μετά τη διάρρηξη του Λούβρου, σε μια περίοδο που τα μεγάλα μουσεία του κόσμου επανεξετάζουν επειγόντως την ψηφιακή και φυσική τους προστασία.
Στις αρχές Φεβρουαρίου, άγνωστοι χάκερ διείσδυσαν στα πληροφοριακά συστήματα των Πινακοθηκών Uffizi — του μουσείου που φιλοξενεί την Αφροδίτη του Μποτιτσέλι και μερικά από τα πιο εμβληματικά έργα της Αναγέννησης. Σύμφωνα με την ιταλική εφημερίδα Corriere della Sera, οι εισβολείς κινήθηκαν μεθοδικά μέσα από διασυνδεδεμένα συστήματα, υπολογιστές και κινητά τηλέφωνα, συγκεντρώνοντας σταδιακά μια λεπτομερή εικόνα της λειτουργίας του μουσείου. Στη συνέχεια απέστειλαν αίτημα λύτρων στο προσωπικό τηλέφωνο του διευθυντή Simone Verde, απειλώντας να πουλήσουν τα δεδομένα στο dark web.
Η διοίκηση των Uffizi αντέκρουσε σθεναρά τα δημοσιεύματα. Κανένας κωδικός πρόσβασης δεν κλάπηκε, δήλωσε το μουσείο, επισημαίνοντας ότι τα συστήματα ασφαλείας λειτουργούν σε κλειστό κύκλωμα, αποκομμένο από εξωτερικές συνδέσεις. Όσον αφορά τους ισχυρισμούς ότι οι χάκερ απέκτησαν πρόσβαση σε χάρτες με τις θέσεις καμερών και συναγερμών, η απάντηση ήταν εύγλωττη: οποιοσδήποτε επισκέπτης μπορεί να δει πού βρίσκονται οι κάμερες σε έναν δημόσιο χώρο, οπότε δεν πρόκειται για αποκάλυψη.
Πιο περίπλοκη είναι η υπόθεση του Palazzo Pitti, ενός από τα παραρτήματα των Uffizi, όπου φυλάσσεται ο λεγόμενος “Θησαυρός των Μεδίκων”. Το Corriere ανέφερε ότι τμήματα του παλατιού έκλεισαν από τις 3 Φεβρουαρίου και πολύτιμα αντικείμενα μεταφέρθηκαν προσωρινά σε θησαυροφυλάκιο της Τράπεζας της Ιταλίας. Το μουσείο δεν αρνήθηκε τη μεταφορά, αλλά την απέδωσε σε προγραμματισμένες εργασίες ανακαίνισης. Παρόμοια εξήγηση δόθηκε και για κάποιες πόρτες που σφραγίστηκαν με τούβλα — μέτρο πυρασφάλειας, είπε η διοίκηση, σε ένα κτίριο του 16ου αιώνα που για δεκαετίες στερούνταν σχετικής πιστοποίησης.
Ένα ακόμη σημείο τριβής ήταν ο ψηφιακός φωτογραφικός αρχείο του μουσείου — δεκαετίες τεκμηρίωσης έργων τέχνης και εγγράφων. Το Corriere ισχυρίστηκε ότι οι εισβολείς το έκλεψαν στο σύνολό του. Τα Uffizi απάντησαν ότι ο server παρέμεινε άθικτος χάρη σε backup, παραδεχόμενα ωστόσο έμμεσα ότι χρειάστηκε να τεθεί εκτός λειτουργίας προσωρινά για να αποκατασταθεί το αντίγραφο ασφαλείας.
Η επίθεση στα Uffizi δεν συμβαίνει στο κενό. Τον Οκτώβριο, η διάρρηξη του Λούβρου — όπου μια ομάδα με μάσκες εκμεταλλεύτηκε ένα παλιωμένο σύστημα CCTV για να αρπάξει ανεκτίμητα κειμήλια — ανάγκασε τα μεγάλα μουσεία του κόσμου να επανεξετάσουν επειγόντως την ασφάλειά τους. Τα Uffizi τόνισαν ότι η δική τους κατάσταση δεν μοιάζει καθόλου με εκείνη του Λούβρου, αναφέροντας ότι οι αναλογικές κάμερες έχουν ήδη αντικατασταθεί με ψηφιακές, κατόπιν συστάσεων της αστυνομίας το 2024. Παρά την αναταραχή, το μουσείο παραμένει ανοιχτό στο κοινό — το δεύτερο πιο επισκέψιμο στην Ιταλία μετά το Βατικανό, με ετήσια έσοδα γύρω στα 60 εκατομμύρια ευρώ.
Αυτό που αναδεικνύει η υπόθεση δεν είναι μόνο η ευπάθεια ενός συγκεκριμένου μουσείου. Είναι η πραγματικότητα που αντιμετωπίζουν όλα τα ιδρύματα που φυλάσσουν πολιτιστικούς θησαυρούς: στον 21ο αιώνα, η ασφάλεια δεν μετριέται μόνο σε κάμερες και φύλακες, αλλά και σε firewalls, κρυπτογράφηση και πρωτόκολλα κυβερνοασφάλειας. Το ερώτημα δεν είναι αν τα μουσεία θα δεχθούν επίθεση, αλλά αν θα είναι έτοιμα όταν συμβεί.
