Νέα φινλανδική μελέτη σε εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους δείχνει ότι η νοσηλεία για σοβαρές λοιμώξεις — από κυστίτιδα μέχρι τερηδόνα — αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης άνοιας στα επόμενα πέντε με έξι χρόνια. Τα ευρήματα ενισχύουν την ιδέα ότι η πρόληψη των λοιμώξεων μπορεί να αποτελέσει ένα ακόμα εργαλείο στη μάχη κατά της άνοιας.
Η άνοια δεν αρχίζει πάντα από τον εγκέφαλο. Ή τουλάχιστον, όχι μόνο από εκεί. Μια νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο PLOS Medicine εξέτασε τα ιατρικά αρχεία εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων στη Φινλανδία και κατέληξε σε ένα εύρημα που αξίζει προσοχή: όσοι νοσηλεύτηκαν για σοβαρές λοιμώξεις εμφάνισαν σημαντικά υψηλότερο κίνδυνο να αναπτύξουν άνοια μέσα στα επόμενα έξι χρόνια. Ανάμεσα στις λοιμώξεις που ξεχώρισαν: η κυστίτιδα, η πνευμονία, η τερηδόνα και βακτηριακές μολύνσεις χωρίς συγκεκριμένη εστία.
Η έρευνα ξεκίνησε από μια παλαιότερη παρατήρηση του Pyry Sipilä και των συνεργατών του στο Πανεπιστήμιο του Ελσίνκι: οι ασθενείς που νοσηλεύονταν με σοβαρές λοιμώξεις φαίνονταν να αναπτύσσουν άνοια συχνότερα. Το ερώτημα ήταν αν αυτό οφειλόταν στις λοιμώξεις ή σε άλλες παθήσεις — όπως ο διαβήτης — που αυξάνουν ταυτόχρονα και τον κίνδυνο άνοιας και την ευπάθεια σε μολύνσεις. Για να απαντήσουν, ανέλυσαν τα δεδομένα 62.555 ατόμων άνω των 65 ετών που διαγνώστηκαν με άνοια μεταξύ 2017 και 2020, συγκρίνοντάς τα με περισσότερα από 312.000 άτομα χωρίς άνοια, αντιστοιχισμένα ως προς ηλικία, φύλο, μόρφωση και οικογενειακή κατάσταση.
Από τις 29 παθήσεις που συνδέθηκαν με αυξημένο κίνδυνο άνοιας, οι περισσότερες ήταν μη λοιμώδεις — καρδιακές ή εγκεφαλικές παθήσεις. Όμως δύο λοιμώξεις ξεχώρισαν: η κυστίτιδα και οι βακτηριακές λοιμώξεις αδιευκρίνιστης εστίας. Και το πιο εντυπωσιακό: η πλειονότητα του αυξημένου κινδύνου άνοιας φαινόταν να σχετίζεται με αυτές τις λοιμώξεις, όχι με τις υπόλοιπες 27 παθήσεις.
Ο πιθανός μηχανισμός; Η φλεγμονή. Όταν το σώμα αντιδρά σε μια λοίμωξη, η φλεγμονώδης απόκριση μπορεί να επηρεάσει τον εγκέφαλο — προκαλώντας μικροσκοπικές αιμορραγίες ή επιτρέποντας σε τοξίνες να διαπεράσουν τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό. Η φλεγμονή, άλλωστε, είναι ήδη γνωστό ότι παίζει κεντρικό ρόλο σε παθήσεις όπως η νόσος Alzheimer. Δεν είναι τυχαίο ότι άλλες έρευνες δείχνουν ότι εμβόλια κατά του έρπητα ζωστήρα και της γρίπης μειώνουν τον κίνδυνο άνοιας.
Στο δεύτερο σκέλος της μελέτης, οι ερευνητές εστίασαν στην πρώιμη άνοια — αυτή που εμφανίζεται πριν τα 65. Εδώ, πολλαπλές λοιμώξεις φάνηκαν να διπλασιάζουν σχεδόν τον κίνδυνο: γαστρεντερίτιδα, κολίτιδα, πνευμονία, τερηδόνα και βακτηριακές λοιμώξεις. Γιατί κάποιες λοιμώξεις συνδέονται με την πρώιμη μορφή αλλά όχι με τη συνηθισμένη — και αντίστροφα — παραμένει ανοιχτό ερώτημα.
Οι ερευνητές είναι προσεκτικοί: η μελέτη δείχνει συσχετισμό, όχι αιτιότητα. Χρειάζονται κλινικές δοκιμές που να εξετάζουν αν η καλύτερη πρόληψη και διαχείριση λοιμώξεων μπορεί να καθυστερήσει ή να αποτρέψει την άνοια. Αλλά η βιολογική λογική υπάρχει, τα δεδομένα είναι ισχυρά και το μήνυμα είναι σαφές: μια κυστίτιδα που αντιμετωπίζεται αργά ή μια παραμελημένη στοματική υγεία δεν είναι απλώς τοπικά προβλήματα. Μπορεί να αφήνουν ίχνη πολύ πιο βαθιά.
Το παρόν κείμενο δημιουργήθηκε με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης.
