Ο ιδρυτής της εφαρμογής αγορών Nate κατηγορείται από το αμερικανικό Υπουργείο Δικαιοσύνης για απάτη εις βάρος επενδυτών. Η εταιρεία υποσχόταν αυτοματοποιημένο checkout μέσω AI, αλλά στην πράξη οι αγορές ολοκληρώνονταν χειροκίνητα από εργαζόμενους σε τηλεφωνικό κέντρο στις Φιλιππίνες. Το ποσοστό πραγματικής αυτοματοποίησης ήταν ουσιαστικά μηδέν.
Υπήρχε μια εποχή που η φράση «powered by AI» άνοιγε πόρτες και γέμιζε τραπεζικούς λογαριασμούς. Για τον Albert Saniger, ιδρυτή και πρώην CEO της εφαρμογής Nate, αυτή η εποχή τελείωσε απότομα — με κατηγορίες για απάτη από το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ.
Η Nate ιδρύθηκε το 2018 με μια υπόσχεση που ακουγόταν σχεδόν μαγική: μια εφαρμογή που επέτρεπε στους χρήστες να αγοράζουν από οποιοδήποτε e-commerce site με ένα μόνο κλικ, χάρη σε τεχνητή νοημοσύνη. Η ιδέα ήταν αρκετά πειστική ώστε να προσελκύσει πάνω από 50 εκατομμύρια δολάρια από επενδυτές βαρέων τόνων, όπως η Coatue και η Forerunner Ventures. Το 2021, η εταιρεία ολοκλήρωσε χρηματοδότηση Series A ύψους 38 εκατομμυρίων δολαρίων.
Το πρόβλημα ήταν ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν υπήρχε — τουλάχιστον όχι με τον τρόπο που παρουσιαζόταν. Σύμφωνα με την κατηγορητήρια πράξη που κατέθεσε το Southern District of New York, η Nate βασιζόταν σε εκατοντάδες ανθρώπινους εργολάβους σε τηλεφωνικό κέντρο στις Φιλιππίνες, οι οποίοι ολοκλήρωναν χειροκίνητα κάθε αγορά. Ο Saniger ισχυριζόταν στους επενδυτές ότι η εφαρμογή λειτουργούσε «χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση», με εξαίρεση σπάνιες περιπτώσεις όπου το AI αποτύγχανε. Στην πραγματικότητα, το ποσοστό αυτοματοποίησης ήταν αποτελεσματικά μηδέν.
Η υπόθεση δεν είναι εντελώς άγνωστη. Το 2022, το The Information είχε δημοσιεύσει έρευνα που αποκάλυπτε την εξάρτηση της Nate από ανθρώπινους εργαζόμενους. Η εταιρεία δεν επέζησε: έμεινε χωρίς χρήματα και αναγκάστηκε να πουλήσει τα assets της τον Ιανουάριο του 2023, αφήνοντας τους επενδυτές με σχεδόν ολικές απώλειες. Ο Saniger δεν ανταποκρίθηκε σε αίτημα για σχόλιο.
Η υπόθεση Nate δεν είναι μεμονωμένη. Το 2023, το The Verge αποκάλυψε ότι ένα startup που πουλούσε «AI» λογισμικό για drive-through παραγγελίες λειτουργούσε επίσης με ανθρώπους στις Φιλιππίνες. Πιο πρόσφατα, το Business Insider ανέφερε ότι το EvenUp, ένα νομικό tech unicorn που παρουσιαζόταν ως AI-powered, χρησιμοποιούσε ανθρώπους για μεγάλο μέρος της δουλειάς του. Το μοτίβο επαναλαμβάνεται με αξιοσημείωτη συνέπεια: η ετικέτα «AI» ως εργαλείο άντλησης κεφαλαίων, με ανθρώπινη εργασία χαμηλού κόστους να κρύβεται πίσω από τη βιτρίνα.
Αυτό που κάνει την υπόθεση Nate σημαντική δεν είναι μόνο η απάτη καθαυτή, αλλά το τι αποκαλύπτει για το κλίμα της εποχής. Σε μια αγορά όπου το AI ήταν το απόλυτο επενδυτικό keyword, η πίεση να παρουσιάσεις τεχνολογία που δεν υπήρχε ακόμα — ή που ποτέ δεν θα υπήρχε — ήταν τεράστια. Το ερώτημα που μένει ανοιχτό είναι πόσες ακόμα εταιρείες έχτισαν αποτιμήσεις δισεκατομμυρίων πάνω σε παρόμοιες υποσχέσεις, και αν η αγορά — ή η δικαιοσύνη — θα τις βρει ποτέ.
