Επιστήμονες του Woods Hole Oceanographic Institution ανακάλυψαν την παλαιότερη γνωστή ηχογράφηση τραγουδιού φάλαινας — έναν ήχο που καταγράφηκε το 1949 στις Βερμούδες. Πέρα από την ιστορική αξία του, το εύρημα προσφέρει κάτι σπάνιο: μια ηχητική εικόνα του ωκεανού πριν τον κατακλύσουν τα ανθρώπινα θορύβια.
Τον Μάρτιο του 1949, ένα ερευνητικό σκάφος του Woods Hole Oceanographic Institution έπλεε κοντά στις Βερμούδες δοκιμάζοντας συστήματα σόναρ για λογαριασμό του αμερικανικού ναυτικού. Οι επιστήμονες άκουσαν κάτι ασυνήθιστο μέσα από τα υδρόφωνά τους — έναν ήχο που δεν αναγνώριζαν. Αντί να τον αγνοήσουν, αποφάσισαν να τον καταγράψουν. Έσβησαν τις μηχανές του πλοίου για να μειώσουν τον θόρυβο και άφησαν τη συσκευή να τρέχει. Αυτή η απόφαση, παρμένη από περιέργεια, αποδείχθηκε ιστορική.
Εβδομήντα πέντε χρόνια αργότερα, ερευνητές του ίδιου ιδρύματος ψηφιοποιούσαν παλιές ηχογραφήσεις όταν ανακάλυψαν έναν δίσκο Gray Audograph — ένα είδος μηχανής υπαγόρευσης της εποχής — σε εκπληκτικά καλή κατάσταση. Πάνω του ήταν αποτυπωμένο το τραγούδι μιας φυσητήρας φάλαινας, γνωστής και ως humpback. Η ηχογράφηση αυτή προηγείται κατά σχεδόν είκοσι χρόνια της ανακάλυψης του τραγουδιού των φαλαινών από τον επιστήμονα Roger Payne, που μέχρι τώρα θεωρούνταν ορόσημο.
Το εύρημα έχει διπλή σημασία. Από τη μία, είναι η παλαιότερη γνωστή ηχογράφηση τραγουδιού φάλαινας — ένα ντοκουμέντο για το πώς επικοινωνούσαν αυτά τα ζώα δεκαετίες πριν η επιστήμη αρχίσει να τα μελετά συστηματικά. Από την άλλη, και ίσως πιο σημαντικό, είναι μια ηχητική μαρτυρία ενός ωκεανού που δεν υπάρχει πια. Ο Peter Tyack, θαλάσσιος βιοακουστικός και ομότιμος ερευνητής στο Woods Hole, το θέτει απλά: ο ωκεανός του 1949 ήταν πολύ πιο ήσυχος από τον σημερινό. Χωρίς την ηχητική ρύπανση από εμπορικά πλοία, βιομηχανικές δραστηριότητες και ναυτιλιακή κίνηση που έχει εκτοξευθεί τις τελευταίες δεκαετίες.
Αυτό δεν είναι απλώς νοσταλγία. Οι φάλαινες χρησιμοποιούν τον ήχο για τα πάντα — για να βρουν τροφή, να πλοηγηθούν, να επικοινωνήσουν μεταξύ τους, να κατανοήσουν το περιβάλλον τους στις απέραντες εκτάσεις του ωκεανού. Έρευνες της αμερικανικής υπηρεσίας NOAA έχουν δείξει ότι τροποποιούν τη φωνητική τους συμπεριφορά ανάλογα με τον θόρυβο γύρω τους. Έχοντας μια ηχογράφηση από εποχή πριν αυτή η ρύπανση υπάρξει, οι επιστήμονες μπορούν να μετρήσουν με μεγαλύτερη ακρίβεια πόσο έχουν αλλάξει τα πράγματα — και τι αυτό σημαίνει για τα ζώα.
Οι φυσητήρες φάλαινες, που μπορούν να ζυγίζουν πάνω από 25 τόνους, είναι οι πιο φημισμένοι τραγουδιστές του ωκεανού. Οι φωνές τους — ένα μείγμα από κλικ, σφυρίγματα και μακρόσυρτες κλήσεις — μπορούν να ακουστούν σε αποστάσεις εκατοντάδων χιλιομέτρων και έχουν εμπνεύσει επιστήμονες, καλλιτέχνες και περιβαλλοντολόγους εδώ και γενιές. Το ότι τώρα μπορούμε να ακούσουμε πώς ακούγονταν σε έναν κόσμο χωρίς τον ανθρώπινο θόρυβο είναι κάτι που ξεπερνά την επιστημονική αξία — είναι μια υπενθύμιση για το τι έχουμε αλλάξει, και ίσως για το τι μπορούμε ακόμα να προστατέψουμε.
