Η NASA ανακοίνωσε την αποστολή SR-1 Freedom, ένα διαστημόπλοιο με πυρηνική ηλεκτρική πρόωση που θα εκτοξευτεί στα τέλη του 2028 με προορισμό τον Άρη. Είναι η πρώτη φορά που η υπηρεσία προχωρά ουσιαστικά σε πυρηνική πρόωση στο διάστημα, μετά από δεκαετίες μελετών και δισεκατομμύρια δολάρια που δεν οδήγησαν πουθενά.
Για δεκαετίες, η ιδέα της πυρηνικής πρόωσης στο διάστημα παρέμενε στα χαρτιά — ελκυστική θεωρητικά, αδύνατη πρακτικά. Η NASA ανακοίνωσε ότι αυτό αλλάζει. Το διαστημόπλοιο SR-1 Freedom θα εκτοξευτεί στα τέλη του 2028 με προορισμό τον Άρη, χρησιμοποιώντας έναν πυρηνικό αντιδραστήρα για να παράγει ηλεκτρική ενέργεια και να κινεί το σκάφος μέσα στο διάστημα.
Ο αντιδραστήρας θα παράγει 20 kilowatt ηλεκτρικής ισχύος χρησιμοποιώντας εμπλουτισμένο ουράνιο υψηλής καθαρότητας — γνωστό ως HALEU. Θα τοποθετηθεί στο ένα άκρο μιας δοκού, μακριά από τα ηλεκτρονικά του σκάφους, για να περιοριστεί η ακτινοβολία. Στο άλλο άκρο θα βρίσκεται το σύστημα πρόωσης, βασισμένο στο Power and Propulsion Element που είχε αρχικά σχεδιαστεί για τον διαστημικό σταθμό Gateway γύρω από τη Σελήνη — ένα πρόγραμμα που η NASA αποφάσισε να εγκαταλείψει, στρέφοντας τους πόρους σε μια μόνιμη σεληνιακή βάση.
Ο Steve Sinacore, επικεφαλής του προγράμματος, ήταν ξεκάθαρος για το γιατί παλιότερες προσπάθειες απέτυχαν: δεν ήταν πρόβλημα τεχνολογίας, αλλά εκτέλεσης. Φιλόδοξα σχέδια χωρίς ρεαλιστικό χρονοδιάγραμμα, κατακερματισμένη ηγεσία και έλλειψη συγκεκριμένης αποστολής που να τραβά την ανάπτυξη — αυτά ήταν τα τέσσερα «σημεία αποτυχίας» που εντόπισε. Το SR-1 Freedom σχεδιάστηκε για να σπάσει όλα αυτά τα μοτίβα: μικρός αντιδραστήρας, σαφής προθεσμία, συγκεκριμένος προορισμός και η NASA ως κύριος ανάδοχος — όχι η βιομηχανία.
Η αποστολή δεν είναι μόνο τεχνολογική επίδειξη. Όταν το SR-1 Freedom φτάσει στον Άρη περίπου ένα χρόνο μετά την εκτόξευση, θα αναπτύξει το επιστημονικό φορτίο SkyFall: τρία ελικόπτερα βασισμένα στο Ingenuity, το μικρό ελικόπτερο που πέταξε δίπλα στο rover Perseverance και κατέγραψε ιστορία ως η πρώτη κινητήρια πτήση σε άλλο πλανήτη. Τα τρία νέα ελικόπτερα θα εξερευνήσουν πιθανές τοποθεσίες για μελλοντική ανθρώπινη προσεδάφιση, αναζητώντας μεταξύ άλλων υπόγειο παγωμένο νερό.
Το τι θα γίνει με το SR-1 Freedom αφού ολοκληρώσει αυτή την αποστολή παραμένει ανοιχτό. Η NASA εξετάζει αν θα μπει σε τροχιά γύρω από τον Άρη ή θα συνεχίσει σε άλλον προορισμό για να δοκιμάσει περαιτέρω το σύστημα πρόωσης. Αν όλα πάνε καλά, ακολουθεί το Lunar Reactor 1 το 2030 — ένας αντιδραστήρας για την επιφάνεια της Σελήνης — και στη δεκαετία του 2030 συστήματα που θα παράγουν εκατοντάδες kilowatt έως megawatt ισχύος. Η πυρηνική εποχή στο διάστημα, αν το SR-1 Freedom πετύχει, δεν θα είναι πια υπόθεση του μέλλοντος.
