Η Ευρωπαϊκή Ένωση απέρριψε τα αιτήματα αεροδρομίων και αεροπορικών εταιρειών για αναστολή της εφαρμογής των νέων ελέγχων με δακτυλικά αποτυπώματα και αναγνώριση προσώπου στα σύνορα, παρότι παραδέχεται ότι υπάρχουν «20 δύσκολα σημεία» με κίνδυνο για ουρές.
Με μία εβδομάδα να απομένει πριν από την έναρξη της αιχμής της θερινής περιόδου, αξιωματούχοι της ΕΕ αναγνώρισαν ότι το νέο σύστημα εισόδου/εξόδου (EES) «δεν είναι τέλειο», αλλά επρόκειτο να πουν στους εκπροσώπους του κλάδου ότι μια πλήρης αναστολή «δεν χρειάζεται» και «δεν είναι δυνατή».
Στο πλαίσιο του EES, οι επιβάτες εκτός ΕΕ πρέπει να καταχωρίζουν δακτυλικά αποτυπώματα και εικόνες προσώπου την πρώτη φορά που εισέρχονται στον χώρο Σένγκεν και στη συνέχεια να επαληθεύουν τα βιομετρικά τους κάθε φορά που εξέρχονται και επανεισέρχονται.
Αεροπορικές εταιρείες, εκπρόσωποι αεροδρομίων και η Διεθνής Ένωση Αερομεταφορών (Iata) ζήτησαν την περασμένη εβδομάδα αναστολή των νέων ελέγχων μέχρι το επόμενο καλοκαίρι, επικαλούμενοι φόβους για χάος σε δημοφιλείς προορισμούς διακοπών.
Η Iata ανέφερε ότι επιβάτες αντιμετωπίζουν «καθυστερήσεις και χαμένες ανταποκρίσεις» στην Πορτογαλία, την Ισπανία, την Ιταλία, την Ελλάδα και το Βέλγιο, ενώ η Ryanair προειδοποίησε για «χαοτικές ουρές» σε αεροδρόμια όπως το Αλικάντε, η Μάλαγα και η Πάλμα.
Αξιωματούχοι της ΕΕ επιμένουν ότι είναι αδύνατο το σύστημα να λειτουργεί σε ορισμένες χώρες και όχι σε άλλες, καθώς αυτό θα οδηγούσε στην «ατυχή κατάσταση ταξιδιωτών που μένουν μπλοκαρισμένοι σε συνοριακά περάσματα».
Αυτό θα μπορούσε, για παράδειγμα, να συμβεί σε επιβάτη από τη Βρετανία που θα εισερχόταν στον χώρο Σένγκεν από σύνορο όπου εφαρμόζονται οι νέοι έλεγχοι και θα αναχωρούσε από σύνορο όπου δεν εφαρμόζονται ακόμη. Σε αυτή την περίπτωση διατρέχει κίνδυνο να καταχωριστεί ως υπέρβαση της άδειας παραμονής 90 ημερών σε κάθε περίοδο 180 ημερών και να του αρνηθείται είσοδος σε μελλοντικό ταξίδι.
Σύμφωνα με τους Financial Times, η ΕΕ καθυστερεί επίσης την εισαγωγή ενός ξεχωριστού συστήματος προέγκρισης ταξιδιού, του European travel information and authorisation system, αντίστοιχου με το αμερικανικό Esta.
Οι αξιωματούχοι ανέφεραν ότι από τα 1.500 σημεία διέλευσης συνόρων, μόνο 20 αποτελούν «δύσκολα σημεία» και ότι θα ασκηθεί πίεση στα αρμόδια κράτη μέλη να λάβουν μέτρα αποσυμφόρησης.
Ένα από τα σημεία με τις μεγαλύτερες καθυστερήσεις ήταν μικρό περιφερειακό αεροδρόμιο όπου, όπως είπαν, κατέφθασαν 3.000 επιβάτες μέσα σε μία ώρα και η διαδικασία μπλόκαρε επειδή υπήρχαν μόνο τέσσερα γκισέ για έλεγχο βιομετρικών. Ωστόσο, καθώς πρόκειται για προορισμό διακοπών, το πρόβλημα εμφανίζεται «δύο ή τρεις μήνες τον χρόνο».
Στη Λισαβόνα οι ουρές ήδη μειώθηκαν με την ανάπτυξη επιπλέον προσωπικού, ενώ 50 νέα στελέχη της Frontex αναπτύσσονται στο αεροδρόμιο των Βρυξελλών, ανέφεραν οι ίδιες πηγές.
«Νομίζω ότι έχουμε επαναλαμβανόμενες, προοδευτικές βελτιώσεις παντού», είπε αξιωματούχος της ΕΕ.
Οι έλεγχοι σχεδιάζονταν επί οκτώ χρόνια για να καλύψουν κενά που ανέδειξαν οι τρομοκρατικές επιθέσεις σε Βρυξέλλες και Παρίσι το 2015 και το 2016.
Η εισαγωγή του συστήματος καθυστέρησε πολλές φορές πριν ξεκινήσει τελικά τον περασμένο Οκτώβριο, με δυνατότητες εξαίρεσης για τα κράτη μέλη όσο δοκιμάζονταν η τεχνολογία και οι διαδικασίες λήψης αποτυπωμάτων.
Με βάση τους νέους κανονισμούς του EES, αεροδρόμια και λιμάνια μπορούν να αναστέλλουν προσωρινά το σύστημα αν οι ουρές καταστούν μη διαχειρίσιμες, αλλά αυτή η εξαίρεση λήγει τον Σεπτέμβριο.
Μέχρι στιγμής «κανένα κράτος μέλος δεν έχει ζητήσει» αναστολή πέραν του Σεπτεμβρίου, κάτι που ζητούν οι φορείς του κλάδου.
Η ΕΕ, πάντως, υποστηρίζει ότι το σύστημα ήδη αποδίδει. Έχει καταγράψει 110 εκατ. ταξίδια από και προς τον χώρο Σένγκεν και περίπου 44.500 άνθρωποι έχουν λάβει άρνηση εισόδου.
Μεταξύ αυτών είναι επιβάτες που επιχείρησαν να επανέλθουν παράνομα είτε επειδή υπερέβησαν το όριο παραμονής επισκέπτη είτε επειδή προσπάθησαν να εισέλθουν με δεύτερο διαβατήριο ή πλαστά ταξιδιωτικά έγγραφα.
Παλαιότερα, για παράδειγμα, επιβάτης με διπλή υπηκοότητα μπορούσε να παρακάμπτει τον κανόνα των 90 ημερών σε κάθε περίοδο 180 ημερών χρησιμοποιώντας το δεύτερο διαβατήριο. Με το νέο σύστημα, η λήψη αποτυπωμάτων ή η αναγνώριση προσώπου μπορεί να εντοπίσει αν υπάρχει υπέρβαση παραμονής.
Οι αξιωματούχοι τόνισαν ότι ο συχνότερος λόγος άρνησης εισόδου ήταν «έλλειψη επαρκούς αιτιολόγησης επίσκεψης ή παραμονής». Η δεύτερη μεγαλύτερη κατηγορία, περίπου 9.000 περιπτώσεις, αφορούσε υπέρβαση της 90ήμερης άδειας παραμονής.
Πάνω από 1.000 άνθρωποι σταμάτησαν στα σύνορα επειδή «θεωρήθηκαν απειλή για την εσωτερική ασφάλεια», ενώ 300 εντοπίστηκαν με πλαστά διαβατήρια ή ταξιδιωτικά έγγραφα.
Ζητήματα με τη γαλλική τεχνολογία αποδίδονται για τις καθυστερήσεις στην πλήρη εφαρμογή του συστήματος στο Eurotunnel, το οποίο έχει επενδύσει £80 εκατ. σε υποδομές που δεν έχουν ακόμη τεθεί πλήρως σε λειτουργία.
Σύμφωνα με τα σχέδια, οι Γάλλοι συνοριοφύλακες επρόκειτο να παραδίδουν στον οδηγό και στους επιβάτες ένα iPad ή τάμπλετ για την επαλήθευση αποτυπωμάτων και εικόνων προσώπου, αλλά αυτό δεν έχει ακόμη εγκαινιαστεί.
Μια εφαρμογή εξοικονόμησης χρόνου της Frontex, που θα επέτρεπε στους ταξιδιώτες να ανεβάζουν ορισμένα δεδομένα πριν φύγουν από το σπίτι, λειτουργεί πλήρως μόνο στη Σουηδία και εν μέρει στην Πορτογαλία.
Μετά τη συνάντηση με τους επικεφαλής του αεροπορικού κλάδου, εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δήλωσε ότι «εργαζόμαστε σκληρά» με τις εθνικές αρχές για την επίλυση θεμάτων, περιλαμβανομένων των πληροφοριακών συστημάτων που καθυστερούν την αυτοματοποίηση και της διάθεσης της εφαρμογής προ-εγγραφής.
Υπενθύμισε επίσης στα αεροδρόμια ότι υπάρχουν διαθέσιμα κονδύλια για την κάλυψη επιπλέον προσωπικού της Frontex σε επιβαρυμένα σημεία ελέγχου.
