Μια 20χρονη μελέτη στην Ιαπωνία αποδεικνύει ότι η σειριακή κλωνοποίηση θηλαστικών έχει ένα σκληρό γενετικό όριο. Μετά από 57 γενιές κλώνων, τα ποντίκια είχαν συσσωρεύσει τόσες μεταλλάξεις που πέθαιναν μέσα σε μια μέρα από τη γέννησή τους. Η σεξουαλική αναπαραγωγή, αποδεικνύεται, δεν είναι απλώς μια επιλογή — είναι εξελικτική αναγκαιότητα.
Το 2005, επιστήμονες του Πανεπιστημίου Yamanashi στην Ιαπωνία κλωνοποίησαν ένα θηλυκό ποντίκι. Στη συνέχεια κλωνοποίησαν τον κλώνο. Και μετά τον κλώνο του κλώνου. Και συνέχισαν έτσι για δύο ολόκληρες δεκαετίες, παράγοντας πάνω από 1.200 ποντίκια από έναν και μόνο αρχικό δότη, σε 57 διαδοχικές γενιές. Αυτό που ανακάλυψαν στο τέλος αυτής της μαραθώνιας έρευνας δεν ήταν απλώς ένα επιστημονικό αποτέλεσμα — ήταν ένα θεμελιώδες όριο της βιολογίας.
Στις πρώτες 25 γενιές, τα κλωνοποιημένα ποντίκια έδειχναν υγιή και αδιάφορα από το πρωτότυπο. Τα ποσοστά επιτυχίας μάλιστα βελτιώνονταν με κάθε γενιά, κάτι που έκανε τους ερευνητές να αναρωτηθούν αν η διαδικασία θα μπορούσε να συνεχιστεί επ’ αόριστον. Αλλά μετά την 25η γενιά, κάτι άρχισε να αλλάζει. Τα ποσοστά επιτυχίας άρχισαν να πέφτουν σταδιακά. Η απώλεια του χρωμοσώματος X έγινε συχνό φαινόμενο. Ως την 57η γενιά, η συχνότητα επιβλαβών μεταλλάξεων είχε σχεδόν διπλασιαστεί. Και στην 58η γενιά, τα ποντίκια πέθαιναν την επόμενη μέρα από τη γέννησή τους.
Η εξήγηση βρίσκεται σε μια θεωρία που οι γενετιστές γνωρίζουν εδώ και δεκαετίες αλλά δεν είχαν ποτέ δει να επαληθεύεται τόσο καθαρά σε θηλαστικά: την “καστάνια του Muller”. Σύμφωνα με αυτή, σε οργανισμούς που αναπαράγονται ασεξουαλικά, οι επιβλαβείς μεταλλάξεις συσσωρεύονται αναπόφευκτα με κάθε γενιά, χωρίς να υπάρχει ο μηχανισμός της σεξουαλικής αναπαραγωγής που θα τις “ανακάτευε” και θα τις εξουδετέρωνε. Το αποτέλεσμα είναι μια αργή αλλά αναπόδραστη γενετική κατάρρευση.
Η ομάδα έκανε και ένα επιπλέον πείραμα για να δει αν η σεξουαλική αναπαραγωγή μπορεί να “σώσει” τους κλώνους. Θηλυκά ποντίκια από την 20ή, 50ή και 55η γενιά짝ευτηκαν με φυσιολογικά αρσενικά. Τα αποτελέσματα ήταν αποκαλυπτικά: τα ποντίκια της 20ής γενιάς είχαν φυσιολογικές γέννες, αλλά εκείνα των μεταγενέστερων γενιών είχαν σημαντικά μικρότερες. Ωστόσο, τα εγγόνια αυτών των κλώνων — που γεννήθηκαν από φυσιολογική αναπαραγωγή — επέστρεψαν σε υγιή μεγέθη γέννας. Η σεξουαλική αναπαραγωγή, με άλλα λόγια, μπορεί να επαναφέρει τη γενετική ισορροπία που η κλωνοποίηση καταστρέφει.
Τα ευρήματα έχουν πρακτικές συνέπειες για όσους βλέπουν στην κλωνοποίηση ένα εργαλείο διατήρησης απειλούμενων ειδών ή ακόμα και για εκείνους που κλωνοποιούν τα κατοικίδιά τους. Μια ή δύο γενιές κλώνων μπορεί να λειτουργήσουν καλά. Αλλά η ιδέα ότι ένα είδος θα μπορούσε να επιβιώσει μακροπρόθεσμα μέσω αποκλειστικά κλωνοποίησης είναι, σύμφωνα με αυτή τη μελέτη, βιολογικά αδύνατη. Η έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο Nature Communications, δεν αφήνει πολλά περιθώρια για αμφιβολία: η σεξουαλική αναπαραγωγή δεν είναι μια εξελικτική ιδιοτροπία — είναι ο μηχανισμός που κρατά τα είδη ζωντανά.
