Για πρώτη φορά εντοπίστηκαν μόρια ζάχαρης στο διαστρικό διάστημα. Η ανακάλυψη προσθέτει ακόμη μία ένδειξη στην άποψη ότι η πρώιμη ζωή στη Γη ίσως επωφελήθηκε από σύνθετα μόρια ζάχαρης που έφτασαν από αλλού.
Οι ζάχαρες προκύπτουν από χημικούς δεσμούς ανάμεσα στον άνθρακα, το υδρογόνο και το οξυγόνο. Πέρα από πηγή ενέργειας, ορισμένες ζάχαρες αποτελούν θεμελιώδη δομικά στοιχεία του RNA και του DNA, του γενετικού υλικού που υπάρχει σε κάθε ζωντανό κύτταρο. Ωστόσο, εδώ και χρόνια υπήρχε ένα πρόβλημα τύπου «κότας και αυγού»: οι ζωντανοί οργανισμοί παράγουν ζάχαρες με ένζυμα, αλλά τα πειράματα που αναπαράγουν τις συνθήκες της προ-βιοτικής Γης έχουν αποδώσει σχετικά λίγες.
Πρόσφατες ανακαλύψεις ζαχάρων σε δείγματα μετεωριτών και αστεροειδών δείχνουν ότι τέτοια σώματα ίσως τα μετέφεραν στην πρώιμη Γη. Η Izaskun Jiménez-Serra από το Centre for Astrobiology στη Μαδρίτη και οι συνεργάτες της αναρωτήθηκαν αν οι ζάχαρες μπορεί να υπάρχουν και στο ίδιο το διαστρικό διάστημα.
Για να το διαπιστώσουν, έστρεψαν ραδιοτηλεσκόπια προς το G+0.693−0.027, ένα μεγάλο μοριακό νέφος σε απόσταση 26.700 ετών φωτός, γνωστό ήδη ότι περιέχει δεκάδες οργανικά μόρια, μεταξύ των οποίων και η γλυκολαλδεΰδη, μια ένωση που συμμετέχει στον σχηματισμό ζαχάρων, αλλά δεν θεωρείται η ίδια αληθινή ζάχαρη.
Η ομάδα συνέκρινε τις ραδιοεκπομπές του νέφους με εργαστηριακές μετρήσεις των φασματικών «δακτυλικών αποτυπωμάτων» — των χαρακτηριστικών προτύπων ραδιοσυχνοτήτων που απορροφούν και εκπέμπουν τα μόρια — για τις απλούστερες ζάχαρες, τη γλυκεραλδεΰδη και τη διυδροξυακετόνη.
Όταν τα αποτελέσματα δεν έδειξαν κάτι για καμία από αυτές τις τριάντα μόρια-ζάχαρες τριών ατόμων άνθρακα, η Jiménez-Serra λέει πως αποφάσισε να ελέγξει ένα πιο σύνθετο τεσσάρων ατόμων άνθρακα σάκχαρο, την ερυθρουλόζη, μία από τις ζάχαρες που βρίσκονται στα σμέουρα. Προς έκπληξή της, η ομάδα εντόπισε μια εξαιρετικά πλούσια ποσότητα του μορίου.
«Όταν άρχισα να κοιτάζω τα σήματα, είπα: “Δεν μπορώ να το πιστέψω!”», λέει. «Αυτό πραγματικά ανιχνεύεται! Και είναι τεράστια ποσότητα ζάχαρης».
Τα ευρήματα δείχνουν ότι η ερυθρουλόζη μπορεί να είχε σχηματιστεί πριν ακόμη από το ίδιο το ηλιακό σύστημα, να παγιδεύτηκε μέσα σε αστεροειδείς και κομήτες καθώς σχηματίζονταν και, τελικά, να έφτασε στην πρώιμη Γη κατά τον Ύστερο Βαρύ Βομβαρδισμό, πριν από περίπου 4 δισεκατομμύρια χρόνια. Αυτή η διαδικασία θα μπορούσε να έχει μεταφέρει το αντίστοιχο 500.000 έως 50 εκατομμυρίων τόνων ερυθρουλόζης στην πρώιμη Γη, λέει η Jiménez-Serra.
«Αυτά τα μοριακά νέφη είναι ουσιαστικά οι τόποι γέννησης των άστρων και των πλανητών», λέει. «Άρα, στην ουσία, βλέπουμε ότι αυτές οι σύνθετες οργανικές ενώσεις που είναι σημαντικές για την προέλευση της ζωής μπορούν να σχηματιστούν ήδη πολύ νωρίς στη διαδικασία δημιουργίας ενός πλανητικού συστήματος».
«Αυτό είναι ένα πολύ συναρπαστικό εύρημα», λέει ο Yoshihiro Furukawa από το Πανεπιστήμιο Tohoku στην Ιαπωνία. «Δείχνει μια πρόσθετη πηγή διανομής ζάχαρης πέρα από τους αστεροειδείς. Περιμέναμε εδώ και καιρό μια πραγματική ανίχνευση σαν κι αυτή».
Η χημεία που δεν μοιάζει με τίποτα από όσα παρατηρούνται φυσικά στη Γη —και εξελίσσεται πάνω σε παγωμένους κόκκους σκόνης, σε θερμοκρασίες περίπου -250°C και κάτω από έντονη ακτινοβολία— μπορεί να παρήγαγε ορισμένα από τα μοριακά δομικά στοιχεία που τελικά οδήγησαν στη ζωή, λέει ο Niels Ligterink από το TU Delft στην Ολλανδία. «Μπορούμε πλέον να πούμε ότι τα συστατικά για τη βιοχημεία είναι πιθανό να είναι διασκορπισμένα σε όλο τον γαλαξία», λέει.
Nature Astronomy DOI: 10.1038/s41550-026-02905-7
