Νέα ανάλυση εικόνων από την αποστολή DART της NASA αποκαλύπτει ότι οι αστεροειδείς σε διπλά συστήματα ανταλλάσσουν υλικό μεταξύ τους σε αργές, συνεχείς κρούσεις που αναδιαμορφώνουν τις επιφάνειές τους. Παράλληλα, επιβεβαιώθηκε ότι η σύγκρουση του DART με τον Dimorphos άλλαξε ελαφρά ακόμα και την τροχιά ολόκληρου του διπλού συστήματος γύρω από τον Ήλιο.
Τον Σεπτέμβριο του 2022, το διαστημόπλοιο DART της NASA έπεσε σκόπιμα πάνω στον Dimorphos, έναν μικρό αστεροειδή που περιφέρεται γύρω από τον μεγαλύτερο Didymos. Ο στόχος ήταν να δοκιμαστεί αν μπορούμε να αλλάξουμε την τροχιά ενός αστεροειδούς — μια τεχνική πλανητικής άμυνας που ίσως κάποια μέρα χρειαστεί για τα καλά. Τώρα, δύο χρόνια αργότερα, οι επιστήμονες εξακολουθούν να εξάγουν εκπλήξεις από τις εικόνες που τράβηξε το σκάφος στα τελευταία δευτερόλεπτα πριν την κρούση.
Η Jessica Sunshine και η ομάδα της από το Πανεπιστήμιο του Μέριλαντ εντόπισαν στις εικόνες αυτές κάτι ανησυχητικό αρχικά: αχνές, βεντάλιες από ρίγες στην επιφάνεια του Dimorphos. «Αρχικά νομίσαμε ότι κάτι δεν πήγαινε καλά με την κάμερα», παραδέχεται η Sunshine. Μετά από εκτενή ανάλυση, όμως, η εξήγηση αποδείχθηκε πολύ πιο ενδιαφέρουσα: τα σημάδια αυτά δημιουργήθηκαν από υλικό που ξέφυγε από τον Didymos, ταξίδεψε αργά μέσα στο διάστημα και προσγειώθηκε στον Dimorphos σε κρούσεις τόσο ήπιες που δεν άφησαν κρατήρες — απλώς αποθέσεις. Σαν να πετούσε κανείς «κοσμικές χιονόμπαλες», όπως το περιγράφει η ίδια.
Ο μηχανισμός πίσω από αυτό το φαινόμενο είναι γνωστός ως εφέ YORP: το ηλιακό φως θερμαίνει έναν αστεροειδή και η θερμική ακτινοβολία που εκπέμπει δημιουργεί μια μικροσκοπική αλλά συνεχή ώθηση, σαν ένα πολύ αδύναμο αεριωθούμενο. Με τον καιρό, αυτό επιταχύνει την περιστροφή του αστεροειδούς μέχρι να αρχίσει να εκτοξεύει υλικό από την επιφάνειά του. Σε διπλά συστήματα όπως το Didymos-Dimorphos, αυτό το υλικό μπορεί να μεταφερθεί από το ένα σώμα στο άλλο. Είναι η πρώτη φορά που έχουμε άμεση οπτική απόδειξη αυτής της διαδικασίας.
Την ίδια μέρα δημοσιεύτηκε και μια δεύτερη μελέτη με εξίσου σημαντικά αποτελέσματα: η σύγκρουση του DART δεν άλλαξε μόνο την τροχιά του Dimorphos γύρω από τον Didymos — άλλαξε ελαφρά και την τροχιά ολόκληρου του διπλού συστήματος γύρω από τον Ήλιο. Η μεταβολή ήταν μόλις 11,7 μικρόμετρα ανά δευτερόλεπτο, κάτι σαν 4,2 εκατοστά την ώρα. Ακούγεται αμελητέο, αλλά ο Rahil Makadia από το Πανεπιστήμιο του Ιλινόις το θέτει σε προοπτική: «Με τον καιρό, μια τόσο μικρή αλλαγή στην κίνηση ενός αστεροειδούς μπορεί να κάνει τη διαφορά ανάμεσα σε ένα επικίνδυνο αντικείμενο που χτυπά ή αστοχεί τον πλανήτη μας».
Το επόμενο κεφάλαιο της ιστορίας γράφεται ήδη. Τον Δεκέμβριο του 2025, το ευρωπαϊκό διαστημόπλοιο Hera αναμένεται να φτάσει στο σύστημα Didymos-Dimorphos και να κάνει λεπτομερή χαρτογράφηση της ζημιάς. Θα δούμε αν οι βεντάλιες επέζησαν της κρούσης, αν δημιουργήθηκαν νέα σημάδια από βράχους που εκτοξεύτηκαν, και πώς ακριβώς μοιάζει ένας αστεροειδής αφού τον χτυπήσουμε σκόπιμα. Γιατί αν κάποτε χρειαστεί να το κάνουμε για τα σοβαρά, καλύτερα να ξέρουμε τι περιμένουμε.
