Οι διακυμάνσεις της διπολικής διαταραχής είναι δύσκολες από μόνες τους. Σε αυτό προστίθεται και η δυσκολία να βρεθούν θεραπείες που πραγματικά βοηθούν στις φάσεις της έξαρσης, της ύφεσης και σε ό,τι μεσολαβεί.
Μία από τις πιο εκτεταμένες ανασκοπήσεις για τις θεραπείες της διπολικής διαταραχής σε διαφορετικές φάσεις της διάθεσης δημοσιεύτηκε στο The BMJ, μαζί με ένα διαδικτυακό εργαλείο που μπορεί να βοηθήσει γιατρούς και ασθενείς να βρουν ποια προσέγγιση ίσως ταιριάζει καλύτερα.
«Σχεδόν οι μισοί άνθρωποι με διπολική διαταραχή δεν ακολουθούν τις θεραπείες που τους έχουν χορηγηθεί, συχνά επειδή θεωρούν ότι δεν είναι αποτελεσματικές, ότι δεν γίνονται καλά ανεκτές ή επειδή δεν συμμετέχουν επαρκώς στη λήψη αποφάσεων», γράφουν οι συγγραφείς της μελέτης.
Η ιατρική γνώση αλλάζει, έστω και λίγο, κάθε φορά που προκύπτουν νέα δεδομένα. Όμως, λόγω έλλειψης χρόνου, γιατροί και ασθενείς δυσκολεύονται συχνά να ακολουθήσουν τις εξελίξεις.
Η συνέπεια στη φαρμακευτική αγωγή και στις υπόλοιπες θεραπείες μπορεί να είναι ζωτικής σημασίας για τους ανθρώπους που ζουν με διπολική διαταραχή.
«Η έρευνα για τη θεραπεία της διπολικής διαταραχής εξελίσσεται τόσο γρήγορα, που είναι σχεδόν αδύνατο να την παρακολουθήσει κανείς», λέει ο κλινικός ερευνητής και ψυχίατρος Marco Solmi, ο οποίος εργάζεται στο The Ottawa Hospital και στο τμήμα ψυχικής υγείας του University of Ottawa.
Το εργαλείο συγκεντρώνει τα αποτελέσματα 77 υπαρχουσών μετα-αναλύσεων, στις οποίες οι επιστήμονες συνδυάζουν τα δεδομένα πολλών μελετών για να εντοπίσουν ευρύτερες τάσεις. Αξιολογεί τις θεραπείες για τη διπολική διαταραχή με βάση τη βεβαιότητα των επιστημονικών στοιχείων, αλλά και την αποτελεσματικότητά τους ως προς τα συμπτώματα, την ανταπόκριση και την ύφεση, σε διαφορετικές φάσεις της νόσου.
«Ελπίζουμε οι κλινικοί γιατροί να μπορούν να χρησιμοποιούν την πλατφόρμα μαζί με τους ασθενείς τους, ώστε να βρίσκουν την καλύτερη ισορροπία ανάμεσα στην αποτελεσματικότητα και στις παρενέργειες, σύμφωνα με τις ανάγκες κάθε ανθρώπου», λέει ο Michele De Prisco, ψυχίατρος και ερευνητής στο Hospital Clínic de Barcelona και στο University of Barcelona.
«Χρησιμοποιώντας την πλατφόρμα και το ενσωματωμένο εργαλείο προτιμήσεων, γιατρός και ασθενής μπορούν να αποφασίσουν μαζί ποια θεραπεία θα εξετάσουν στη συνέχεια.»
Ακολουθεί μια εικόνα από όσα έδειξε η ανασκόπηση, με την επισήμανση ότι στόχος αυτού του εργαλείου είναι να ενημερώνεται συνεχώς καθώς προχωρά η έρευνα.
Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι στο ScienceAlert δεν είμαστε γιατροί. Πριν κάνετε οποιαδήποτε αλλαγή στη φροντίδα της υγείας σας, κλείστε ραντεβού με ειδικευμένο γιατρό για να το συζητήσετε.
Στις καταθλιπτικές φάσεις της διαταραχής στους ενήλικες, τα cariprazine, lurasidone, olanzapine και quetiapine ξεχώρισαν για την απόδοσή τους και για τουλάχιστον μέτρια έως υψηλή επιστημονική βεβαιότητα και στα τρία κριτήρια αποτελεσματικότητας. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχουν καλά στοιχεία πως λειτουργούν ικανοποιητικά.
Στις μανιακές φάσεις, η ανασκόπηση έδειξε ότι τα haloperidol και risperidone είχαν τη μεγαλύτερη επίδραση στα συμπτώματα και στην ανταπόκριση, με υψηλή βεβαιότητα και στα δύο μέτρα. Και εδώ, τα στοιχεία δείχνουν ότι λειτουργούν καλά.
Η risperidone έχει και το πρόσθετο πλεονέκτημα μιας μακράς δράσης ενέσιμης μορφής, η οποία μπορεί να βοηθήσει τους ασθενείς και στα ενδιάμεσα διαστήματα, δηλαδή στη φάση συντήρησης, των συμπτωμάτων της διπολικής διαταραχής.
Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι το tamoxifen ξεχώρισε για τη μανία, με μέγεθος επίδρασης πολύ μεγαλύτερο από τα υπόλοιπα φάρμακα. Υπάρχει όμως μια σημαντική επιφύλαξη.
Το συγκεκριμένο φάρμακο δεν έχει ακόμη εγκριθεί για τη θεραπεία της διπολικής διαταραχής. Πρόκειται για ορμονοθεραπεία που χρησιμοποιείται κυρίως ως φάρμακο για τον καρκίνο του μαστού.
Οι πρώτες δοκιμές έχουν δείξει πολλά υποσχόμενα αποτελέσματα για το tamoxifen, όμως τα δεδομένα δεν είναι ακόμη αρκετά. Επιπλέον, ως ορμονοθεραπεία δεν είναι κατάλληλο για κάθε ασθενή. Χρειάζεται σαφώς περισσότερη έρευνα.
Στη φάση συντήρησης της διπολικής διαταραχής, και ειδικά στις παρεμβάσεις που θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην πρόληψη οξέων φάσεων ή «επεισοδίων», ξεχώρισε μια μη φαρμακευτική προσέγγιση, η οποία έδειξε αποτελεσματικότητα και στα τρία κριτήρια με τουλάχιστον μέτρια επιστημονική βεβαιότητα: η ομαδική ψυχοεκπαίδευση.
«Η μόνη παρέμβαση που υποστηρίχθηκε από τουλάχιστον μέτρια βεβαιότητα για την πρόληψη κάθε επεισοδίου, συμπεριλαμβανομένων των καταθλιπτικών και μανιακών επεισοδίων, αν και με μικρό μόνο αποτέλεσμα, ήταν η ομαδική ψυχοεκπαίδευση σε συνδυασμό με τις συνήθεις φαρμακευτικές παρεμβάσεις φροντίδας», αναφέρουν οι συγγραφείς.
Εκτιμούν ότι αυτό ίσως λειτουργεί βελτιώνοντας την αντίληψη των ασθενών για την ασθένειά τους, με πιθανό αποτέλεσμα καλύτερες επιλογές στον τρόπο ζωής, καλύτερη ρύθμιση των κιρκάδιων ρυθμών και μεγαλύτερη συνέπεια στη φαρμακευτική αγωγή.
Η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία έδειξε επίσης ενδείξεις ότι βελτιώνει τα συμπτώματα και βοηθά στην πρόληψη υποτροπών επεισοδίων διάθεσης.
Όμως, όπως ήδη αναφέρθηκε, όλα αυτά τα αποτελέσματα αποτυπώνουν μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή και δεν λαμβάνουν υπόψη την προτίμηση του ασθενούς.
Οι μετα-μετα-αναλύσεις μπορούν να δείξουν μόνο τι φαίνεται να λειτουργεί καλύτερα σε επίπεδο πληθυσμού.
Δεν μπορούν να πουν τι θα λειτουργήσει απαραίτητα καλύτερα στον δικό σας οργανισμό, ούτε πώς αυτές οι θεραπείες αλληλεπιδρούν με όλα όσα συμβαίνουν στη ζωή σας.
Η πραγματική δουλειά στη θεραπεία της διπολικής διαταραχής γίνεται ανάμεσα στον γιατρό και τον ασθενή, με βάση τις ανάγκες κάθε περίπτωσης ξεχωριστά.
Ο μακροπρόθεσμος στόχος του διαδικτυακού εργαλείου είναι να προστίθενται συνεχώς νέα ερευνητικά δεδομένα, καθώς δημοσιεύονται, ώστε οι κλινικοί γιατροί να μπορούν να συνδυάζουν τα στοιχεία σε επίπεδο πληθυσμού με την αναζήτηση της καλύτερης θεραπείας για την προσωπική κατάσταση κάθε ασθενούς.
«Αυτή η ζωντανή ανασκόπηση αποτελεί θεμέλιο για τη συνεχή βελτίωση της κλινικής φροντίδας στη διπολική διαταραχή, καθώς μπορεί να προσαρμόζεται γρήγορα όσο προκύπτουν νέα δεδομένα», καταλήγουν οι συγγραφείς.
Το επόμενο βήμα είναι να διαπιστωθεί πόσο καλά λειτουργεί το εργαλείο σε πραγματικές συνθήκες.
Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο The BMJ.
Αν αυτό το θέμα σας προκάλεσε ανησυχία ή αν χρειάζεστε να μιλήσετε σε κάποιον, συμβουλευτείτε αυτή τη λίστα για να βρείτε 24ωρη γραμμή κρίσης στη χώρα σας και ζητήστε βοήθεια.
Το άρθρο ελέγχθηκε από τη Fiona MacDonald και επιμελήθηκε η Rebecca Dyer. Παρότι δίνουμε μεγάλη σημασία στη διαδικασία μας, είμαστε άνθρωποι. Αν εντοπίσετε κάποιο λάθος, ενημερώστε μας.
Το παρόν κείμενο δημιουργήθηκε με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης.
