Ο Van Allen Probe A, ένας από τους δύο δορυφόρους που μελέτησαν τις ζώνες ακτινοβολίας γύρω από τη Γη, αναμένεται να επανεισέλθει στην ατμόσφαιρα στις 10 Μαρτίου 2025 μετά από σχεδόν 14 χρόνια σε τροχιά. Η NASA εκτιμά ότι τμήματά του θα επιβιώσουν από την καύση — αλλά η πιθανότητα να τραυματιστεί κάποιος παραμένει εξαιρετικά χαμηλή.
Στις 10 Μαρτίου 2025, ένας δορυφόρος βάρους 600 κιλών θα κάνει την τελευταία του βουτιά προς τη Γη. Ο Van Allen Probe A — μέρος μιας αποστολής που κάποτε υποσχόταν να αποκαλύψει τα μυστικά των ζωνών ακτινοβολίας του πλανήτη μας — θα επανεισέλθει στην ατμόσφαιρα έπειτα από σχεδόν 14 χρόνια σε τροχιά, σηματοδοτώντας το οριστικό τέλος μιας αποστολής που ξεπέρασε κατά πολύ τις αρχικές της προσδοκίες.
Ο δορυφόρος εκτοξεύτηκε τον Αύγουστο του 2012 μαζί με τον δίδυμό του, Van Allen Probe B, με αρχικό ορίζοντα αποστολής μόλις δύο χρόνια. Τελικά, και οι δύο συνέχισαν να λειτουργούν έως το 2019, συλλέγοντας δεδομένα για τις ζώνες Van Allen — τις περιοχές έντονης ακτινοβολίας που περιβάλλουν τη Γη και επηρεάζουν δορυφόρους, αστροναύτες, αλλά και επίγεια συστήματα όπως τηλεπικοινωνίες, πλοήγηση και ηλεκτρικά δίκτυα. Τα αρχεία τους αναλύονται ακόμα και σήμερα από επιστήμονες που προσπαθούν να βελτιώσουν τις προβλέψεις για τον διαστημικό καιρό.
Η NASA εκτιμά ότι το μεγαλύτερο μέρος του δορυφόρου θα καεί κατά την είσοδό του στην ατμόσφαιρα, αλλά ορισμένα εξαρτήματα αναμένεται να φτάσουν στην επιφάνεια. Η πιθανότητα να τραυματιστεί κάποιος υπολογίζεται στο 1 προς 4.200 — περίπου 0,02%. Ο λόγος που ο κίνδυνος παραμένει τόσο χαμηλός είναι απλός: το 70% της επιφάνειας της Γης είναι νερό, οπότε τα πιθανότερα σημεία πρόσκρουσης είναι ανοιχτές θαλάσσιες εκτάσεις μακριά από κατοικημένες περιοχές.
Αξίζει να σημειωθεί ότι ο δορυφόρος δεν έπρεπε να επιστρέψει τόσο σύντομα. Αρχικά, και οι δύο Van Allen Probes είχαν τοποθετηθεί σε τροχιά που θα τους κρατούσε στο διάστημα έως το 2034. Ωστόσο, ο Ήλιος έχει επιδείξει ασυνήθιστα έντονη δραστηριότητα τα τελευταία χρόνια, με αποτέλεσμα η ατμόσφαιρα της Γης να διαστέλλεται και η τριβή που ασκείται στους δορυφόρους χαμηλής τροχιάς να αυξάνεται σημαντικά. Αυτό επιτάχυνε την πτώση του Probe A κατά περίπου μια δεκαετία. Ο αδελφός του, Probe B, αναμένεται να ακολουθήσει — αλλά όχι πριν από το 2030.
Το περιστατικό αυτό είναι υπενθύμιση ότι ο ήλιος δεν είναι απλώς μια σταθερή πηγή φωτός και θερμότητας — είναι ένας δυναμικός παράγοντας που επηρεάζει άμεσα την υποδομή που έχουμε χτίσει στο διάστημα. Καθώς ο αριθμός των δορυφόρων σε τροχιά συνεχίζει να αυξάνεται εκθετικά, η κατανόηση του διαστημικού καιρού — και η πρόβλεψή του — γίνεται όλο και πιο κρίσιμη. Ειρωνικά, τα δεδομένα που συνέλεξαν οι Van Allen Probes κατά τη διάρκεια της ζωής τους είναι ακριβώς αυτά που μας βοηθούν να το κάνουμε καλύτερα.
