Οι ανασκαφές στον αρχαιολογικό χώρο Καμπέθο Μαρία αποκαλύπτουν ένα μνημειώδες μοναστηριακό συγκρότημα, που λειτούργησε ως στρατηγικό προπύργιο της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και ως κόμβος διεθνούς εμπορίου στη Μεσόγειο.
Πρόκειται για μια από τις σημαντικότερες αρχαιολογικές ανακαλύψεις των τελευταίων ετών στη νότια Ισπανία, στον δήμο Άντας της Αλμερίας.
Οι εργασίες στον Καμπέθο Μαρία (Cabezo María) επιβεβαίωσαν την ύπαρξη σημαντικής χριστιανικής μοναστικής κοινότητας, ενεργής από τον 5ο έως τον 8ο αιώνα μ.Χ.
Η έρευνα διεξάγεται στο πλαίσιο της δεύτερης ανασκαφικής εκστρατείας του εργαστηρίου βιοαρχαιολογίας Memolab του Πανεπιστημίου της Γρανάδας. Υπό την καθοδήγηση των αρχαιολόγων Χούλιο Ρομάν, Χοσέ Μαρία Μαρτίν Θιβάντος και Αντόνιο Ρούμπιο, η ομάδα έφερε στο φως νέες δομές που διευρύνουν ουσιαστικά τη γνώση για το μέγεθος και την επιρροή του κέντρου.
Τα ευρήματα σκιαγραφούν ένα συγκρότημα μεγάλων διαστάσεων. Ξεχωρίζει μια μεγάλη τραπεζαρία (ρεφεκτόριο) δίπλα στην κουζίνα και την αποθήκη, καθώς και το αρχικό δάπεδο μιας εκτεταμένης τρίκλιτης εκκλησίας-βασιλικής, προσανατολισμένης προς την ανατολή, με πρεσβυτέριο και σύνθετη αρχιτεκτονική διάταξη.
Οι διαφοροποιήσεις στις κατασκευαστικές τεχνικές μεταξύ των ζωνών του ναού υποδηλώνουν μεταγενέστερες παρεμβάσεις, ανοίγοντας νέες γραμμές έρευνας για τη συνέχεια του μνημείου στον χρόνο.
Μια μνημειώδης σκάλα που οδηγούσε στον ναό από στοά με θέα την κοιλάδα ενισχύει την άποψη ότι το συγκρότημα είχε σχεδιαστεί ώστε να εκπέμπει κύρος προς τα έξω.
Με την υποστήριξη φωτογραμμετρίας μέσω πτήσεων drones, η έρευνα εντόπισε κελιά και άλλες εγκαταστάσεις λαξευμένες στον βράχο. Τα δεδομένα δείχνουν ότι το μοναστήρι μπορούσε να φιλοξενήσει εκατοντάδες άτομα, μοναχούς και βοηθητικό προσωπικό.
Σύμφωνα με τον διευθυντή του έργου, Χούλιο Ρομάν, το σημείο αυτό ενδέχεται να αποτελεί τα αρχαιότερα κατάλοιπα χριστιανικού ναού που έχουν βρεθεί νότια του ποταμού Έβρου.
Ο ίδιος επισημαίνει ότι το μοναστήρι διαδραμάτισε στρατηγικό ρόλο, λειτουργώντας ως κέντρο από το οποίο η Βυζαντινή Αυτοκρατορία προώθησε την εξάπλωση του καθολικού χριστιανισμού, σε περίοδο ισχυρής παρουσίας του αρειανισμού στις χριστιανικές κοινότητες της Ισπανίας.
Πέρα από την πνευματική του διάσταση, το μοναστήρι υπήρξε σημαντικός οικονομικός και λογιστικός κόμβος στις μεσογειακές διαδρομές της εποχής.
Αυτό επιβεβαιώνεται από την ανεύρεση υψηλής ποιότητας κεραμικών, όπως επιτραπέζια σκεύη, αμφορείς και λυχνάρια, προερχόμενων από διάφορες περιοχές της Μεσογείου, από τη Βόρεια Αφρική έως τη Μέση Ανατολή. Τα ευρήματα τεκμηριώνουν εμπορικές επαφές μεγάλων αποστάσεων, με αρκετά αντικείμενα να φέρουν χριστιανικά σύμβολα, όπως την αναπαράσταση του πασχαλινού αμνού.
Ήδη, ο Δήμος του Άντας προχωρά σε δράσεις ανάδειξης και προστασίας του χώρου, με στόχο τη μετατροπή του σε επισκέψιμο μνημείο που θα συστήνει στο κοινό ένα από τα πιο συναρπαστικά αρχαιολογικά σύνολα της Ισπανίας.
