Οι μεγαλύτερες εταιρείες κρέατος και γαλακτοκομικών στον κόσμο προβάλλουν δημόσια υποσχέσεις για την αντιμετώπιση της υπερθέρμανσης του πλανήτη, όμως σχεδόν όλες αποτελούν greenwashing, σύμφωνα με νέα ανάλυση.
Η κτηνοτροφία είναι βασικός παράγοντας της κλιματικής αλλαγής, καθώς ευθύνεται για τουλάχιστον το 16,5% των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Υπό το βάρος της κριτικής, ο κλάδος έχει απαντήσει με πλήθος δεσμεύσεων για βιωσιμότητα.
Για να αξιολογήσουν αυτές τις προσπάθειες, η Jennifer Jacquet από το Πανεπιστήμιο του Μαϊάμι και οι συνεργάτες της ανέλυσαν τις πιο πρόσφατες εκθέσεις βιωσιμότητας και τους ιστότοπους που απευθύνονται στους καταναλωτές για 33 από τις μεγαλύτερες εταιρείες κρέατος και γαλακτοκομικών στον κόσμο, την περίοδο 2021 έως 2024. «Προσπαθούμε πραγματικά να καταλάβουμε τι είναι αληθινό και τι είναι PR», λέει η ίδια.
Η ομάδα εντόπισε 1233 περιβαλλοντικές αναφορές. «Σχεδόν όλες — το 98% — θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν greenwashing», λέει η Jacquet, αναφερόμενη σε ισχυρισμούς που είναι παραπλανητικοί ή σκόπιμα ασαφείς, για παράδειγμα όταν διατυπώνουν μια γενική υπόσχεση για μελλοντικές κλιματικές δεσμεύσεις χωρίς σαφές σχέδιο υλοποίησης. Πάνω από τα δύο τρίτα των δηλώσεων δεν συνοδεύονταν από κανένα αποδεικτικό στοιχείο, ενώ μόνο τρεις ισχυρισμοί στηρίζονταν σε επιστημονική βιβλιογραφία.
Σήμερα, 17 από τις 33 εταιρείες που αξιολογήθηκαν έχουν θέσει στόχους μηδενικών καθαρών εκπομπών. Ωστόσο, όπως και στον κλάδο των ορυκτών καυσίμων, οι δεσμεύσεις αυτές φαίνονται μακρινές και βασίζονται περισσότερο σε αντισταθμίσεις άνθρακα παρά στη μείωση των πραγματικών εκπομπών.
Τα πιο συγκεκριμένα μέτρα που προβάλλουν οι εταιρείες είναι πολύ μικρότερης κλίμακας από τις μεγάλες μελλοντικές υποσχέσεις. Ένα πιλοτικό πρόγραμμα αναγεννητικής γεωργίας αφορούσε μόλις 24 φάρμες, δηλαδή ένα απειροελάχιστο 0,0019% των συνολικών παγκόσμιων δραστηριοτήτων της εταιρείας. Άλλες εταιρείες προέβαλαν αμελητέες αλλαγές στη συσκευασία, όπως τη μείωση κατά μόλις 3 χιλιοστά του πλάτους της ταινίας που χρησιμοποιείται στα πακέτα λουκάνικων.
«Οι συγγραφείς δείχνουν πειστικά ότι πολλές από τις δηλώσεις του κλάδου δεν είναι τίποτα περισσότερο από βιτρίνα», λέει ο Marco Springmann από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.
Ακόμη κι αν η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή τελειώσει σήμερα, οι υψηλότερες τιμές στα καύσιμα, τα λιπάσματα και τα φυτοφάρμακα θα οδηγήσουν σε διατροφικό σοκ τους επόμενους μήνες. Δεν υπάρχει εύκολη διέξοδος, όμως η επιτάχυνση της μετάβασης στο μηδέν καθαρών εκπομπών θα βοηθήσει στην αποτροπή μελλοντικών κρίσεων.
Ο Pete Smith από το Πανεπιστήμιο του Aberdeen, στο Ηνωμένο Βασίλειο, ο οποίος συνδιαμόρφωσε το πλαίσιο ανάλυσης του greenwashing που χρησιμοποιήθηκε για να εξεταστούν οι ισχυρισμοί των εταιρειών, λέει ότι τα ευρήματα «δεν αποτελούν έκπληξη για μένα».
Το greenwashing παραμένει συνηθισμένο στον κλάδο, λένε και άλλοι ειδικοί. «Λόγω της ισχύος των μεγάλων εταιρειών και των περιορισμένων δυνατοτήτων αλλαγής μέσα στα σημερινά όρια της αγοράς, δημιουργούνται κίνητρα για υπερβολικές υποσχέσεις, για να εμφανίζονται πιο προοδευτικές απ’ ό,τι είναι, και για πίεση υπέρ του σημερινού καθεστώτος», λέει ο Tim Benton από το Πανεπιστήμιο του Leeds, στο Ηνωμένο Βασίλειο. «Αναπόφευκτα, όπως συνέβη με τον καπνό και τα ορυκτά καύσιμα, υπάρχουν επίσης παράγοντες της αγοράς που χρησιμοποιούν παραπληροφόρηση και επικοινωνιακά τεχνάσματα για να προστατεύσουν τις επιχειρήσεις τους».
PLoS Climate DOI: 10.1371/journal.pclm.0000773
