Ο δήμαρχος του Λονδίνου ξεκινά επίσημη αξιολόγηση των επιπτώσεων των SUV στην ασφάλεια και το περιβάλλον, με στόχο υψηλότερες χρεώσεις για τους ιδιοκτήτες τους. Η κίνηση αυτή έρχεται σε μια εποχή που τα υπερμεγέθη οχήματα αντιπροσωπεύουν σχεδόν τη μισή παγκόσμια αγορά νέων αυτοκινήτων, αλλά η αντίδραση των πολιτών σε πολλές ευρωπαϊκές πόλεις δείχνει ότι η ανοχή έχει όρια.
Αν περπατάτε στο κέντρο οποιασδήποτε μεγάλης πόλης τα τελευταία χρόνια, κάτι έχει αλλάξει στον δρόμο — και δεν είναι μόνο η κίνηση. Τα αυτοκίνητα έχουν μεγαλώσει. Αισθητά. Τα SUV, κάποτε συνδεδεμένα με αγροτικά τοπία και υπαίθριες δραστηριότητες, έχουν γίνει το κυρίαρχο όχημα της αστικής καθημερινότητας. Το 2022, αντιπροσώπευαν το 46% των παγκόσμιων πωλήσεων νέων αυτοκινήτων — ένα νούμερο που λέει πολλά για το πώς αλλάζουν οι προτιμήσεις των καταναλωτών, αλλά και για το τι σημαίνει αυτό για τους υπόλοιπους.
Ο δήμαρχος του Λονδίνου, Sadiq Khan, ανακοίνωσε επίσημη αξιολόγηση των επιπτώσεων των SUV, με έμφαση τόσο στην οδική ασφάλεια όσο και στο περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Τα ευρήματα αναμένεται να οδηγήσουν σε υψηλότερες χρεώσεις για τους ιδιοκτήτες τέτοιων οχημάτων. Η αφορμή δεν είναι αυθαίρετη: έρευνες δείχνουν ότι παιδιά που χτυπιούνται από SUV έχουν 77% μεγαλύτερη πιθανότητα να χάσουν τη ζωή τους σε σχέση με ατυχήματα που αφορούν συμβατικά αυτοκίνητα. Ο λόγος είναι κυρίως η ανυψωμένη μπροστινή μάσκα, που στα μικρά σώματα χτυπά σε κρίσιμα σημεία.
Πέρα από την ασφάλεια, υπάρχει και το ζήτημα του χώρου. Μεταξύ 2021 και 2025, περίπου 4,6 εκατομμύρια αυτοκίνητα μεγαλύτερα από μια τυπική θέση στάθμευσης πουλήθηκαν στο Ηνωμένο Βασίλειο. Στο Παρίσι, δημοψήφισμα το 2024 έδειξε ότι η πλειοψηφία των κατοίκων υποστηρίζει τριπλασιασμό των τελών στάθμευσης για SUV. Στο Κάρντιφ, το 66% των ερωτηθέντων σε δημοτική έρευνα τάχθηκε υπέρ υψηλότερων χρεώσεων για τους ιδιοκτήτες τους. Η δυσαρέσκεια δεν είναι περιθωριακή — είναι πλειοψηφική.
Το περιβαλλοντικό κομμάτι είναι εξίσου σοβαρό. Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, τα SUV καταναλώνουν κατά μέσο όρο 20% περισσότερο πετρέλαιο από τα μεσαία αυτοκίνητα. Και παρά το γεγονός ότι περίπου το 20% των νέων μοντέλων είναι πλέον ηλεκτρικά, η συνολική δημοτικότητα των SUV έχει ακυρώσει τα παγκόσμια κέρδη από τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης από το 1990 και μετά. Ακόμα και το ηλεκτρικό SUV παραμένει ένα βαρύ, ογκώδες όχημα που καταναλώνει περισσότερη ενέργεια από ό,τι χρειάζεται για τις περισσότερες αστικές μετακινήσεις.
Το Λονδίνο έχει ήδη αποδείξει ότι τολμηρές πολιτικές μπορούν να αλλάξουν συμπεριφορές. Η επέκταση της ζώνης χαμηλών εκπομπών (Ulez) το 2023 οδήγησε σε σημαντική βελτίωση της ποιότητας του αέρα, παρά τις αρχικές αντιδράσεις. Η εμπειρία από το Ελσίνκι και το Όσλο — που έχουν πετύχει δραματική μείωση των θανάτων στους δρόμους — δείχνει ότι ο συνδυασμός χαμηλών ορίων ταχύτητας, οικονομικών κινήτρων και αλλαγών στον σχεδιασμό της πόλης λειτουργεί.
Το ερώτημα δεν είναι αν τα SUV θα αντιμετωπίσουν αυξημένες ρυθμίσεις — αυτό φαίνεται να είναι θέμα χρόνου σε πολλές ευρωπαϊκές πόλεις. Το ερώτημα είναι αν οι κυβερνήσεις θα κινηθούν αρκετά γρήγορα ώστε η αλλαγή να έχει ουσιαστικό αντίκτυπο, ή αν θα αρκεστούν σε συμβολικές κινήσεις που δεν αλλάζουν τίποτα στην πράξη.
