Οι κορυφαίοι αθλητές του κόσμου πιέζουν διαρκώς τα όριά τους για να γράψουν ιστορία. Φέτος, όμως, είναι η κλιματική αλλαγή αυτή που σπάει όλα τα ρεκόρ, με την Ευρώπη να βιώνει πρωτοφανείς πυρκαγιές για την εποχή και τον πιο ζεστό και πιο υγρό καύσωνα που έχει καταγραφεί ποτέ.
Στις 12 Ιουλίου, ο Tour de France αναγκάστηκε για πρώτη φορά στην 123χρονη ιστορία του να συντομεύσει ένα ετάπ. Καθώς η θερμοκρασία πλησίαζε τους 40°C και οι αθλητές έβαζαν πάγο μέσα στις φανέλες τους, οι διοργανωτές αφαίρεσαν 30 χιλιόμετρα από το ένατο ετάπ, ανάμεσα στο Malemort και το Ussel.
Ο καύσωνας του Ιουνίου ίσως προκάλεσε τον θάνατο περίπου 20.000 ανθρώπων στην Ευρώπη.
Μέσα σε αυτή τη ζέστη, πάντως, η νορβηγοδανέζικη ομάδα Uno-X Mobility τα πήγε απροσδόκητα καλά, παρά το ότι προέρχεται από πιο ψυχρά κλίματα. Ο Tobias Hallend Johannessen τερμάτισε δεύτερος στο ένατο ετάπ και ο Torstein Træen φόρεσε το κίτρινο φανέλα του πρωτοπόρου για δύο ετάπ νωρίτερα στη διοργάνωση.
Τα τελευταία χρόνια, ο προπονητής Olav Aleksander Bu, πρωτοπόρος της νορβηγικής μεθόδου προπόνησης αντοχής που βασίζεται σε μεγάλο όγκο δεδομένων, έχει επικεντρωθεί όλο και περισσότερο στην προσαρμογή των αθλητών στην ακραία ζέστη. Χρησιμοποιεί σύντομη αλλά συχνή έκθεση υπό στενή παρακολούθηση, ώστε να αυξήσει την αντοχή και να βελτιώσει την απόδοση σε υψηλές θερμοκρασίες.
Η νορβηγική μέθοδος, που έγινε γνωστή μέσα από αρκετούς Ολυμπιακούς νικητές και πρωταθλητές Ironman στην αντοχή, επιχειρεί να προσαρμόσει την προπόνηση του αθλητή με συχνές μετρήσεις γαλακτικού στο δάχτυλο, το οποίο αυξάνεται στο αίμα όταν οι μύες δεν παίρνουν αρκετό οξυγόνο. Ο Bu εξηγεί στο New Scientist πώς, προσθέτοντας σε αυτή την προσέγγιση αισθητήρες CORE που παρακολουθούν τη θερμοκρασία του σώματος και αποφεύγοντας τον κλιματισμό και τα κρύα ροφήματα, βοηθά αθλητές αντοχής να αποδίδουν στο μέγιστο σε ακραίες θερμοκρασίες.
Σημείωση συντάκτη: Οι μέθοδοι του άρθρου είναι πειραματικές και εφαρμόζονται υπό στενή επίβλεψη και παρακολούθηση. Δεν πρέπει να δοκιμαστούν στο σπίτι.
Alec Luhn: Είναι το πιο ζεστό Tour de France και ένα από τα πιο ζεστά Παγκόσμια Κύπελλα της FIFA που έχουν γίνει ποτέ. Πώς αλλάζει ο αθλητισμός λόγω της ζέστης και πώς ήταν να το ζεις αυτό στη Γαλλία;
Olav Aleksander Bu: Ίσως η πιο κοντινή σύγκριση είναι οι Ολυμπιακοί Αγώνες του [1968] στην Πόλη του Μεξικού, όπου οι άνθρωποι αιφνιδιάστηκαν επειδή οι σπρίντερ σημείωσαν νέα ρεκόρ, ενώ όσοι αγωνίζονταν σε αγωνίσματα αντοχής υποαπέδωσαν έντονα. Αυτό οδήγησε σε βαθύτερη έρευνα και καλύτερη κατανόηση του πώς επηρεάζει το υψόμετρο την απόδοση. Η ζέστη δεν διαφέρει πολύ. Είναι ένας εξωτερικός στρεσογόνος παράγοντας που συνήθως προκαλεί χειρότερη απόδοση.
Ξέραμε πριν από τους Ολυμπιακούς Αγώνες του Τόκιο [το 2021] ότι θα ήταν οι θερμότεροι Ολυμπιακοί Αγώνες που είχαν καταγραφεί μέχρι τότε. Με τους αθλητές μου άρχισα να κάνω αρκετή έρευνα για όσα είχαν γίνει στον αθλητισμό [και] στον στρατό. Είμαστε ακόμη πιο προσαρμοσμένοι να αποδίδουμε στη ζέστη από ό,τι τα περισσότερα ζώα, και αυτό συμβαίνει επειδή ιδρώνουμε. Στην αφρικανική ήπειρο, φυλές βγαίνουν να κυνηγήσουν βουβάλια μέρα μεσημέρι. Το [βούβαλο] τρέχει πολύ πιο γρήγορα από τον άνθρωπο. Αλλά επειδή εξαντλείται πολύ πιο γρήγορα στη ζέστη, ουσιαστικά [παίζουν] παιχνίδι αντοχής μαζί του. Τελικά εξαντλείται τόσο πολύ, ώστε μπορούν να το πλησιάσουν και να το σκοτώσουν.
Αυτό έγινε το θεμέλιο της στρατηγικής μας ενόψει του Τόκιο, την οποία εφαρμόζουμε τώρα στην ποδηλασία.
Μπορείτε να περιγράψετε τη στρατηγική σας για την προπόνηση αθλητών υψηλού επιπέδου στη ζέστη;
Όταν ξεκινάς προπόνηση στη ζέστη, την αυξάνεις σταδιακά. Το πρώτο πράγμα που κάνεις είναι να προσπαθείς να απομακρυνθείς από το κρύο. Δηλαδή: λιγότερη έκθεση σε κρύα ροφήματα, λιγότερη έκθεση στον κλιματισμό, λιγότερη έκθεση σε ό,τι ψύχει το σώμα και το κάνει να εξαρτάται από αυτό.
Έπειτα, προχωράς σταδιακά σε σύντομες προπονήσεις χαμηλής έντασης, όπου κάνεις ποδήλατο στη ζέστη, και στη συνέχεια αυξάνεις σταδιακά προς πιο έντονες και πιο παρατεταμένες προπονήσεις, όπου αρχίζεις να ανεβάζεις τη θερμοκρασία του πυρήνα του σώματος.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, προπονούμαστε στη Νορβηγία. Αυτό σημαίνει ότι φορούν εκείνη τη φόρμα του μπογιατζή, ώστε να περιορίζεται η ικανότητα του σώματος να αποβάλλει θερμότητα. Ένας άλλος τρόπος είναι να χρησιμοποιούμε πολύ συχνά ένα μικρό δωμάτιο, στο οποίο βάζουμε θερμαντικό σώμα. Αν έχεις συνηθίσει στους 20°C, το ανεβάζεις στους 30°C και μετά συνεχίζεις σταδιακά πιο πάνω.
Όλοι οι αθλητές είναι ήδη λίγο προσαρμοσμένοι στη ζέστη, επειδή για κάθε θερμίδα που καίτε, το 70% έως 80% είναι θερμότητα και μόνο περίπου το 20% πηγαίνει στην προώθηση προς τα εμπρός. Αν κάνεις ποδήλατο με 200 watt, σημαίνει ότι παράγεις ήδη 800 watt θερμότητας, και αυτό είναι σαν να έχεις βάλει ένα θερμαντικό σώμα σε ένα δωμάτιο.
Πόσο χρόνο χρειάζεται ένας αθλητής για να προπονηθεί σε υψηλές θερμοκρασίες;
Στην πραγματικότητα, προσαρμοζόμαστε πολύ πιο γρήγορα στη ζέστη απ’ ό,τι σε άλλα πράγματα. Με ένα καλό πρωτόκολλο προπόνησης στη ζέστη, θα έχεις πάρει το μεγαλύτερο μέρος του οφέλους ήδη μετά από επτά έως 10 ημέρες. Ένας από τους βασικούς βιοδείκτες που παρακολουθούμε είναι ο όγκος αίματος και η επέκταση του πλάσματος, επειδή το πλάσμα λειτουργεί ως ψυκτικό μέσο. Καθώς η θερμοκρασία του σώματός σου ανεβαίνει, αντί να στέλνει αίμα στους μύες για να τους τροφοδοτήσει με οξυγόνο, το σώμα αρχίζει να ανακατευθύνει περισσότερο αίμα προς το δέρμα για να απομακρύνει τη θερμότητα από το σώμα, σαν καλοριφέρ. Όταν κάνεις προπόνηση στη ζέστη για μία εβδομάδα, βλέπεις αρκετά σημαντική αύξηση στο ψυκτικό μέσο. Αυτό μπορούμε να το παρατηρήσουμε άμεσα από τις αλλαγές στον όγκο του πλάσματος.
Πόσο σημαντική ήταν η προπόνηση στη ζέστη για την επιτυχία της Uno-X Mobility στο Tour de France;
Είναι κρίσιμη, γιατί αν δεν προπονηθείς για τη ζέστη, θα υποαποδώσεις. Ένας από τους πιο απλούς τρόπους για να το δεις αυτό είναι οι αισθητήρες μεταβλητής θερμοκρασίας, όπως το CORE, που μπορείς να προσαρμόσεις στο σώμα σου. Όταν βγαίνεις στη ζέστη και κάνεις μια προπόνηση, βλέπεις ότι η ένδειξη της θερμοκρασίας ανεβαίνει πολύ πιο γρήγορα. Όμως, μετά από μία εβδομάδα προπόνησης σε πιο ζεστές συνθήκες, αρχίζεις να αυξάνεις την ταχύτητά σου. Η μέση απόσταση που είσαι ικανός να διανύσεις επιστρέφει σχεδόν στο ίδιο φυσιολογικό επίπεδο, αλλά χωρίς να ανεβαίνει η θερμοκρασία.
Αυτό είναι καθοριστικό, γιατί αν δεν το κάνεις, βλέπουμε για παράδειγμα ότι, όταν ανεβαίνει η θερμοκρασία, οι αθλητές δεν είναι εγκλιματισμένοι. Στις πιο ακραίες περιπτώσεις, η απόδοση πέφτει περισσότερο από 30% έως 40%.
Τα σάουνα μπορούν να προσφέρουν επαναλαμβανόμενη έκθεση στη ζέστη. Είναι χρήσιμα για τους αθλητές σας;
Ο ενεργός εγκλιματισμός θα είναι πάντα πιο αποτελεσματικός. Ωστόσο, ο παθητικός εγκλιματισμός, όπως η χρήση σάουνας, μπορεί να είναι ένα καλό εργαλείο. Ας πούμε ότι θέλεις να βγαίνεις για τρέξιμο δύο ή τρεις φορές την εβδομάδα, όπως συνήθως, αλλά τώρα κάνει πραγματικά πολλή ζέστη. Μπορείς να τρέχεις τις μέρες που μπορείς να τρέξεις και τις άλλες να πας σε υδρομασάζ ή σάουνα για να ανεβάσεις τη θερμοκρασία στο σώμα. Δεν χρειάζεται να το κάνεις πιο περίπλοκο από αυτό.
Η παρατεταμένη θερμική καταπόνηση είναι κακή για την υγεία και μπορεί να αποβεί θανατηφόρα. Αλλά διαπιστώνουμε ότι θεραπείες με θερμότητα, όπως η σάουνα, όταν χρησιμοποιούνται σωστά, έχουν εκπληκτικά ευρεία οφέλη για την υγεία.
Πολλά από όσα κάνετε δεν έχουν εξεταστεί με βεβαιότητα από έρευνα που έχει αξιολογηθεί από ομότιμους. Πώς ξέρετε ότι λειτουργεί;
Η απόδοση μιλά από μόνη της. Η καλύτερη αξιολόγηση που μπορείς να έχεις είναι ουσιαστικά να αποδίδεις στις συνθήκες στις οποίες αγωνίζεσαι. Το αν είναι τέλειο είναι εντελώς άλλο ζήτημα, αλλά τουλάχιστον είναι ένα βήμα μπροστά, μια βελτίωση σε σχέση με ό,τι κάναμε πριν.
Και [έχουμε] 50 αθλητές – αυτό αρχίζει ήδη να αποτελεί αρκετά σημαντικό μέγεθος δείγματος. Μήνα με τον μήνα, χρόνο με τον χρόνο, [το] επαναλαμβάνουμε και βλέπουμε ότι μπορούμε να το αναπαράγουμε, και αυτό είναι στην πραγματικότητα το ζητούμενο της επιστήμης.
Μπορείτε να φανταστείτε ένα μέλλον όπου όχι μόνο οι αθλητές, αλλά και οι απλοί άνθρωποι θα φορούν αισθητήρες θερμοκρασίας σώματος, απλώς για να μένουν ασφαλείς;
Για τους περισσότερους ανθρώπους, [η υψηλή θερμοκρασία πυρήνα του σώματος] είναι κάτι που το αισθανόμαστε πολύ γρήγορα στο σώμα μας, όπως όταν έχουμε πυρετό. Αλλά θα έλεγα ότι, όσο οι θερμοκρασίες γίνονται πιο κρίσιμες, είναι φυσικό βήμα αυτή η τεχνολογία να ενσωματωθεί σε πολλούς από τους αισθητήρες που ήδη φοράμε σήμερα.
Πώς η παρακολούθηση του ιδρώτα σας μπορεί να αποκαλύψει την κατάσταση της υγείας σας
Καθώς οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου εξακολουθούν να αυξάνονται, πόσα χρόνια μπορούν να συνεχιστούν το Tour de France και άλλες διοργανώσεις στη σημερινή τους μορφή;
Ίσως χρειαστεί να περάσουμε σε πιο δραστικά μέτρα στον αθλητισμό, και αυτό δεν αφορά μόνο το Tour de France και τους Ολυμπιακούς Αγώνες. Αφορά τον αθλητισμό γενικά. Ωστόσο, αυτό που πρέπει να αλλάξει είναι ο τρόπος που προσεγγίζουμε τη ζέστη. Η ζέστη θα πρέπει να γίνει ακόμη μεγαλύτερο και ευρύτερο θέμα, κάτι που περισσότεροι άνθρωποι πρέπει πραγματικά να κατανοήσουν.
