Ο καφές φαίνεται να αλλάζει τα βακτήρια του εντέρου και να βελτιώνει τη διάθεση και τη γνωστική λειτουργία, με τον καφεϊνούχο και τον ντεκαφεϊνέ να προσφέρουν διαφορετικά οφέλη για την ψυχική υγεία.
Ερευνητές του APC Microbiome Ireland, κορυφαίου ερευνητικού κέντρου στο University College Cork, εξέτασαν για πρώτη φορά σε βάθος πώς ο καφές επιδρά θετικά στον άξονα εντέρου-εγκεφάλου.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Nature Communications και υποστηρίχθηκε από το Institute for Scientific Information on Coffee (ISIC), δείχνει ότι η τακτική κατανάλωση καφέ, είτε καφεϊνούχου είτε ντεκαφεϊνέ, μπορεί να διαμορφώσει το μικροβίωμα του εντέρου και να επηρεάσει τη διάθεση και το στρες.
Αν και τα οφέλη του καφέ για την πέψη και την ψυχική ευεξία είναι γνωστά, οι βιολογικοί μηχανισμοί δεν είχαν διευκρινιστεί πλήρως. Η παρούσα έρευνα διερεύνησε τον άξονα μικροβίωμα-έντερο-εγκέφαλος, το σύστημα αμφίδρομης επικοινωνίας ανάμεσα στα μικρόβια του εντέρου και τον εγκέφαλο, χρησιμοποιώντας ένα ευρύ φάσμα μετρήσεων.
Συμμετείχαν 31 άτομα που πίνουν καφέ και 31 που δεν πίνουν, με ψυχολογικές αξιολογήσεις, ημερολόγια καφεΐνης και διατροφής, καθώς και δείγματα κοπράνων και ούρων για την καταγραφή αλλαγών στα μικρόβια του εντέρου και της αυτοαναφερόμενης διάθεσης και του στρες. «Καταναλωτές καφέ» ορίστηκαν όσοι πίνουν τακτικά 3-5 φλιτζάνια την ημέρα, ποσότητα που θεωρείται ασφαλής και μέτρια για τους περισσότερους, σύμφωνα με την European Food Safety Authority (EFSA).
Ακολούθησε περίοδος δύο εβδομάδων αποχής από τον καφέ, με συνέχιση των ψυχολογικών αξιολογήσεων και της βιολογικής δειγματοληψίας. Κατά τη διάρκεια αυτής της φάσης, οι τακτικοί καταναλωτές καφέ εμφάνισαν σαφείς μεταβολές στα προφίλ μεταβολιτών του εντέρου σε σύγκριση με όσους δεν πίνουν καφέ.
Στη συνέχεια, ο καφές επανεισήχθη σε τυφλή διαδικασία: οι μισοί συμμετέχοντες έλαβαν ντεκαφεϊνέ και οι υπόλοιποι καφεϊνούχο καφέ. Και στις δύο ομάδες καταγράφηκαν χαμηλότερα επίπεδα στρες, κατάθλιψης και παρορμητικότητας, δείχνοντας ότι ο καφές βελτιώνει τη διάθεση ανεξάρτητα από την καφεΐνη.
Ορισμένα βακτήρια, όπως τα Eggertella sp και Cryptobacterium curtum, βρέθηκαν σε υψηλότερα επίπεδα στους καταναλωτές καφέ σε σχέση με τους μη καταναλωτές. Το Eggertella sp θεωρείται ότι υποστηρίζει την παραγωγή γαστρικού και εντερικού οξέος, ενώ το Cryptobacterium curtum εμπλέκεται στη σύνθεση χολικών οξέων. Αυτές οι λειτουργίες μπορεί να βοηθούν στην απομάκρυνση επιβλαβών βακτηρίων και στη μείωση γαστρικών λοιμώξεων. Παρατηρήθηκαν επίσης υψηλότερα επίπεδα Firmicutes, τα οποία έχουν συσχετιστεί με θετικές συναισθηματικές καταστάσεις σε γυναίκες.
Σαφείς βελτιώσεις στη μάθηση και τη μνήμη εμφανίστηκαν μόνο σε όσους κατανάλωσαν ντεκαφεϊνέ, υποδηλώνοντας ότι ενώσεις πέρα από την καφεΐνη, όπως οι πολυφαινόλες, μπορεί να οδηγούν αυτά τα γνωστικά αποτελέσματα. Αντίθετα, ο καφεϊνούχος καφές συνδέθηκε με μείωση του άγχους και με καλύτερη εγρήγορση και προσοχή. Η καφεΐνη συσχετίστηκε επίσης με χαμηλότερο κίνδυνο φλεγμονής.
Ο Corresponding author της μελέτης, Professor John Cryan, Principal Investigator στο APC Microbiome Ireland, University College Cork, σχολίασε: «Το δημόσιο ενδιαφέρον για την υγεία του εντέρου έχει αυξηθεί σημαντικά. Η σχέση μεταξύ πεπτικής και ψυχικής υγείας γίνεται επίσης ολοένα και καλύτερα κατανοητή, όμως οι μηχανισμοί πίσω από τις επιδράσεις του καφέ σε αυτόν τον άξονα εντέρου-εγκεφάλου παρέμεναν ασαφείς».
«Τα ευρήματά μας αποκαλύπτουν τις μικροβιωματικές και νευρολογικές αποκρίσεις στον καφέ, καθώς και τα πιθανά μακροπρόθεσμα οφέλη τους για ένα πιο υγιές μικροβίωμα. Ο καφές μπορεί να τροποποιεί το τι κάνουν συλλογικά τα μικρόβια και ποιους μεταβολίτες χρησιμοποιούν. Καθώς ο κόσμος σκέφτεται διατροφικές αλλαγές για τη σωστή πεπτική ισορροπία, ο καφές μπορεί να αξιοποιηθεί ως μια ακόμη παρέμβαση στο πλαίσιο μιας υγιεινής, ισορροπημένης διατροφής».
«Ο καφές είναι κάτι παραπάνω από καφεΐνη· είναι ένας σύνθετος διατροφικός παράγοντας που αλληλεπιδρά με τα μικρόβια του εντέρου, τον μεταβολισμό μας και ακόμη και την ψυχική ευεξία μας», είπε ο Professor Cryan. «Τα ευρήματά μας υποδηλώνουν ότι ο καφές, είτε με καφεΐνη είτε ντεκαφεϊνέ, μπορεί να επηρεάζει την υγεία με διαφορετικούς αλλά συμπληρωματικούς τρόπους».
Παραπομπή: “Habitual coffee intake shapes the gut microbiome and modifies host physiology and cognition” by Serena Boscaini, Thomaz F. S. Bastiaanssen, Gerard M. Moloney, Federica Bergamo, Laila Zeraik, Caroline O’Leary, Aimone Ferri, Maha Irfan, Maaike van der Rhee, Thaïs I. F. Lindemann, Elizabeth Schneider, Arthi Chinna Meyyappan, Kirsten Berding Harold, Caitríona M. Long-Smith, Carina Carbia, Kenneth J. O’Riordan, José Fernando Rinaldi de Alvarenga, Nicole Tosi, Daniele Del Rio, Alice Rosi, Letizia Bresciani, Pedro Mena, Gerard Clarke and John F. Cryan, 21 April 2026, Nature Communications. DOI: 10.1038/s41467-026-71264-8
