Καθώς η αυτοκινητοβιομηχανία μετασχηματίζεται ριζικά, αρχίζει να τίθεται ένα ερώτημα που μέχρι πρότινος φαινόταν παράδοξο: ποια από τα πρώτα ηλεκτρικά μοντέλα θα αποκτήσουν με τα χρόνια την αύρα του κλασικού αυτοκινήτου; Η απάντηση δεν είναι τόσο προφανής όσο φαίνεται, και αφορά εξίσου την τεχνολογία, την κουλτούρα και τη νοσταλγία.
Υπήρξε εποχή που το «κλασικό αυτοκίνητο» σήμαινε αυτόματα βενζινοκινητήρα, μεταλλικό ήχο εξάτμισης και μυρωδιά λαδιού. Σήμερα, για πρώτη φορά στην ιστορία της αυτοκινητοβιομηχανίας, τίθεται ένα ερώτημα που ακούγεται σχεδόν αντιφατικό: ποιο ηλεκτρικό αυτοκίνητο θα γίνει κάποτε αντικείμενο λατρείας, συλλογής και νοσταλγίας;
Η ερώτηση δεν είναι θεωρητική. Τα πρώτα μαζικά ηλεκτρικά οχήματα — το Nissan Leaf του 2010, το πρώτο Tesla Model S του 2012, το BMW i3 — πλησιάζουν ή ξεπερνούν ήδη τα δεκαπέντε χρόνια ζωής. Σε έναν κόσμο όπου ένα αυτοκίνητο θεωρείται «vintage» μετά από 25 χρόνια, η ηλεκτρική εποχή αρχίζει να δημιουργεί τους δικούς της υποψήφιους θρύλους.
Το Tesla Model S της πρώτης γενιάς έχει τα περισσότερα εφόδια για αυτόν τον τίτλο. Ήταν το αυτοκίνητο που άλλαξε την αντίληψη για το τι μπορεί να κάνει ένα ηλεκτρικό όχημα — με αυτονομία που ξεπερνούσε τις 400 χιλιόμετρα, επιτάχυνση που ντρόπιαζε σπορ αυτοκίνητα και μια οθόνη αφής που έμοιαζε να έχει έρθει από το μέλλον. Η σημασία του είναι ιστορική με την πλήρη έννοια της λέξης: σηματοδότησε το σημείο καμπής όπου τα ηλεκτρικά σταμάτησαν να είναι συμβιβασμός και έγιναν επιλογή.
Το Nissan Leaf, από την άλλη, έχει μια διαφορετική αλλά εξίσου ισχυρή αξίωση. Ήταν το πρώτο μαζικό, προσιτό ηλεκτρικό — το αυτοκίνητο που αγόρασαν οι πρώτοι «κοινοί» οδηγοί που αποφάσισαν να κάνουν το βήμα. Δεν ήταν glamorous, αλλά ήταν πρωτοπόρο. Και στην ιστορία της τεχνολογίας, τα πρωτοπόρα αντικείμενα αποκτούν συχνά μεγαλύτερη αξία από τα τέλεια.
Υπάρχει όμως ένα μεγάλο ερωτηματικό που κάνει την κατηγορία των ηλεκτρικών κλασικών ιδιαίτερα περίπλοκη: η τεχνολογία γερνάει διαφορετικά από τη μηχανική. Μια μπαταρία που έχει υποβαθμιστεί σημαντικά δεν είναι απλώς «παλιά» — είναι λειτουργικά προβληματική. Η αντικατάσταση πακέτων μπαταριών παλαιών μοντέλων είναι ακριβή, συχνά αδύνατη, και θέτει ερωτήματα για το τι σημαίνει «αυθεντικό» σε ένα ηλεκτρικό όχημα. Ένα κλασικό Ferrari μπορεί να οδηγείται με τον αρχικό κινητήρα του για δεκαετίες. Ένα Tesla του 2012 με την αρχική μπαταρία του ίσως δεν φτάνει πλέον ούτε τα 200 χιλιόμετρα.
Παρόλα αυτά, η κοινότητα των συλλεκτών αρχίζει να δείχνει ενδιαφέρον. Στις ΗΠΑ και την Ευρώπη, πρώτα μοντέλα Tesla και σπάνιες εκδόσεις του i3 εμφανίζονται σε αγορές συλλεκτικών αυτοκινήτων με τιμές που δεν δικαιολογούνται από την πρακτική τους αξία — αλλά δικαιολογούνται απόλυτα από την ιστορική τους σημασία. Αυτό είναι ακριβώς το σημάδι που ψάχνουν οι ιστορικοί της τεχνολογίας: όταν κάτι αρχίζει να αγοράζεται όχι για να χρησιμοποιηθεί, αλλά για να θυμίζει.
Το ερώτημα παραμένει ανοιχτό, και ίσως αυτό είναι το πιο ενδιαφέρον κομμάτι του. Η ηλεκτρική εποχή είναι ακόμα νέα, και δεν ξέρουμε ακόμα ποια αυτοκίνητα θα επιβιώσουν αρκετά ώστε να γίνουν θρύλοι. Αυτό που ξέρουμε είναι ότι κάποια από αυτά θα γίνουν — και ότι η επόμενη γενιά συλλεκτών θα τα κυνηγάει με την ίδια ένταση που σήμερα κυνηγάμε ένα Porsche 911 του 1973.
