Μια αναλυτική μελέτη για τις φυσιολογικές επιδράσεις του καφέ δείχνει ότι ορισμένα από τα οφέλη του οφείλονται στις πολυφαινόλες και στην επίδρασή τους στα βακτήρια του εντέρου.
Του Alessio Cozzolino
Ο καφές μπορεί να επηρεάσει τη διάθεση και το μικροβίωμά μας Artem Varnitsin / Alamy
Ο καφές μπορεί να επηρεάσει τη διάθεση και το μικροβίωμά μας
Artem Varnitsin / Alamy
Τόσο ο καφές με καφεΐνη όσο και ο ντεκαφεϊνέ μπορούν να οδηγήσουν σε βελτίωση της διάθεσης και της γνωστικής επίδοσης, πιθανότατα μέσω της επίδρασής τους στο μικροβίωμα του εντέρου.
Οι επιστήμονες γνωρίζουν εδώ και χρόνια ότι ο καφές μπορεί να επηρεάζει την πέψη, τη γνωστική λειτουργία και τη διάθεση, εν μέρει χάρη στις αλληλεπιδράσεις του με τα μικρόβια του εντέρου. Ωστόσο, ενώ η περισσότερη έρευνα για τις επιδράσεις του καφέ έχει επικεντρωθεί στην καφεΐνη, ο καφές είναι επίσης μία από τις πλουσιότερες πηγές πολυφαινολών, φυτικών ενώσεων που τα μικρόβια του εντέρου μετατρέπουν σε βιολογικά ενεργά μόρια. Οι μεταβολίτες αυτοί έχουν συνδεθεί με αντιφλεγμονώδεις δράσεις και ενδέχεται να επηρεάζουν τη λειτουργία του εγκεφάλου.
Για να αποκτήσουν πιο καθαρή εικόνα αυτών των αλληλεπιδράσεων, ο John Cryan από το University College Cork στην Ιρλανδία και οι συνεργάτες του στρατολόγησαν 62 υγιείς συμμετέχοντες, οι μισοί από τους οποίους έπιναν τακτικά καφέ και οι άλλοι μισοί όχι. Μετά την αρχική σύγκριση, όσοι έπιναν συστηματικά καφέ απείχαν για 14 ημέρες, πριν ακολουθήσει φάση επανεισαγωγής 21 ημερών, κατά την οποία οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν τυχαία ώστε να καταναλώσουν είτε καφέ με καφεΐνη είτε ντεκαφεϊνέ.
Οι ερευνητές συνέλεξαν δείγματα αίματος, σάλιου, ούρων και κοπράνων για να αξιολογήσουν τις φυσιολογικές αντιδράσεις στις ενώσεις που προέρχονται από τον καφέ. Εξέτασαν επίσης τη διάθεση, τη γνωστική λειτουργία, το στρες, τον ύπνο και τη συμπεριφορά των συμμετεχόντων.
Σε σύγκριση με όσους δεν έπιναν καφέ, η κατανάλωση καφέ με καφεΐνη συνδέθηκε με χαμηλότερο άγχος και καλύτερη προσοχή, ενώ ο ντεκαφεϊνέ συνδέθηκε με καλύτερες επιδόσεις σε τεστ μνήμης και καλύτερη ποιότητα ύπνου. Και τα δύο είδη καφέ συνδέθηκαν με χαμηλότερες αξιολογήσεις στρες και κατάθλιψης.
Όταν ο καφές αφαιρέθηκε και στη συνέχεια επανεισήχθη, το μικροβίωμα των συμμετεχόντων άλλαξε γρήγορα, με τόσο τον κανονικό καφέ όσο και τον ντεκαφεϊνέ να σχετίζονται με υψηλότερα επίπεδα ωφέλιμων βακτηρίων του εντέρου. «Μας εξέπληξε πόσο δυναμικό είναι το σύστημα», λέει ο Cryan.
Η ανάλυση δείχνει ότι οι επιδράσεις του καφέ στις γνωστικές επιδόσεις οφείλονται στις πολυφαινόλες και όχι στην καφεΐνη, καθώς οι επιδόσεις αυτές συσχετίστηκαν με τις μετρήσεις ορισμένων μεταβολιτών που προέρχονται από πολυφαινόλες στα ούρα των συμμετεχόντων.
Ο Daniele Del Rio από το Πανεπιστήμιο της Πάρμας στην Ιταλία λέει ότι το επόμενο βασικό βήμα θα είναι να προσδιοριστεί πώς διαφορετικοί τύποι καφέ επηρεάζουν το μικροβίωμα. «Δεν είναι όλοι οι καφέδες ίδιοι: ακόμη και ο βαθμός καβουρδίσματος επηρεάζει βαθιά τη χημική τους σύνθεση».
Ο Nicola Segata από το Πανεπιστήμιο του Τρέντο στην Ιταλία λέει ότι η έρευνα φωτίζει μια σχετικά λίγο μελετημένη περιοχή, αλλά προειδοποιεί να μην υπάρξουν υπεραπλουστεύσεις. «Το σχετικά μικρό δείγμα της μελέτης μπορεί να περιορίσει το πόσο ευρέως μπορούν να εφαρμοστούν τα αποτελέσματα», λέει.
«Η μελέτη είναι ενδιαφέρουσα γιατί, εξετάζοντας τις επιδράσεις της κατανάλωσης καφέ στη σύνθεση της μικροχλωρίδας, υποδηλώνει ότι το ανθρώπινο οικοσύστημα του εντέρου μπορεί να βοήθησε τους ανθρώπους να προσαρμοστούν σχετικά γρήγορα σε διαφορετικές δίαιτες και περιβάλλοντα χωρίς να απαιτείται γενετική αλλαγή», λέει ο Telmo Pievani από το Πανεπιστήμιο της Πάδοβας στην Ιταλία.
Nature Communications DOI: 10.1038/s41467-026-71264-8
