Καθώς οι επιστήμονες αναζητούν τρόπους να αντιμετωπίσουν την παγκόσμια κρίση της παχυσαρκίας, η έρευνα έχει δείξει ότι, από τη στιγμή που κάποιος φτάσει στο στάδιο της παχυσαρκίας, μπορεί να είναι πολύ δύσκολο να βρει μεθόδους απώλειας βάρους που να έχουν μακροχρόνιο αποτέλεσμα.
Δεν είναι ακόμη ξεκάθαρο γιατί συμβαίνει αυτό, όμως φαίνεται πως η παχυσαρκία αφήνει κάποιο είδος αποτυπώματος στο σώμα, το οποίο παραμένει ακόμη κι όταν αρχίζει η απώλεια βάρους. Μελέτη που δημοσιεύθηκε νωρίτερα μέσα στη χρονιά έδειξε έναν τρόπο με τον οποίο τα ανοσοκύτταρά μας κουβαλούν μαζί τους μια «μνήμη» της παχυσαρκίας.
Τώρα, νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Science Translational Medicine περιγράφει μια ξεχωριστή επίδραση της παχυσαρκίας σε ένα διαφορετικό σύνολο ανοσοκυττάρων, τα οποία βρίσκονται μέσα στον λιπώδη ιστό και φαίνεται να οδηγούν σε μόνιμες βιολογικές αλλαγές που παρεμβαίνουν άμεσα στην απώλεια λίπους.
Οι ερευνητές της μελέτης, από ιδρύματα σε όλη την Ιαπωνία, ανέλυσαν μακροφάγα του λιπώδους ιστού, τα γνωστά ATMs, σε ποντίκια. Τα ATMs είναι τα πιο άφθονα ανοσοκύτταρα στον λιπώδη ιστό και έχουν την ευθύνη να διαχειρίζονται τα επίπεδα λίπους και τη φλεγμονή, να καταπολεμούν τις λοιμώξεις και να απομακρύνουν νεκρά και κατεστραμμένα κύτταρα, μια διαδικασία που ονομάζεται efferocytosis και στην οποία θα επανέλθουμε.
Σε πειράματα με ποντίκια που είχαν εκτραφεί ώστε να παίρνουν βάρος και στη συνέχεια να το χάνουν, η ερευνητική ομάδα διαπίστωσε μόνιμες αλλαγές στα κύτταρα ATM των ζώων, που σχετίζονταν με το mRNA splicing, δηλαδή τη διαδικασία επεξεργασίας που καθορίζει πώς συγκεντρώνονται οι γενετικές οδηγίες για την παραγωγή πρωτεϊνών.
«Αυτά τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι το τοπίο του εναλλακτικού splicing μπορεί να διατηρείται στα μακροφάγα ως μια “μνήμη” της παχυσαρκίας, διαμορφώνοντας τα φαινοτυπικά τους αποτελέσματα», γράφουν οι ερευνητές στη δημοσιευμένη τους εργασία.
Τα ευρήματα της μελέτης περιλαμβάνουν αρκετή βιολογική ορολογία, όμως το βασικό συμπέρασμα δεν είναι δύσκολο να γίνει κατανοητό όταν ξέρει κανείς τι σημαίνουν τα γράμματα και οι αριθμοί. Αρχικά, οι ερευνητές παρατήρησαν ότι τα ποντίκια που έχασαν το λιγότερο βάρος είχαν χαμηλότερα επίπεδα της πρωτεΐνης CWC22 στον πυρήνα των κυττάρων ATM.
Περαιτέρω πειράματα έδειξαν ότι το στρες που προκαλεί η παχυσαρκία στα ποντίκια μείωσε την CWC22, εμποδίζοντας την πρωτεΐνη να κάνει τη φυσιολογική της δουλειά ως βασικός επεξεργαστής splicing. Επιπλέον, πάνω από τα μισά γονίδια στα κύτταρα ATM παρέμειναν αλλοιωμένα ακόμη και αφού τα ποντίκια άρχισαν να χάνουν βάρος.
«Προσεγγίσεις multiomics και στοχευμένης παρέμβασης στα γονίδια έδειξαν ότι το 51,9% των γονιδίων με διαφορετικό splicing που προκλήθηκαν από την παχυσαρκία στα ATMs παρέμειναν αλλοιωμένα μετά την απώλεια βάρους, αναγνωρίζοντας τις επίμονες αλλοιώσεις στο splicing ως σημαντικό συστατικό της μνήμης της παχυσαρκίας, με το ένα τέταρτο αυτών των αλλαγών να εξαρτάται από την CWC22», γράφουν οι ερευνητές.
Αυτό σημαίνει ότι οι αλλαγές που προκλήθηκαν από τη μειωμένη CWC22 αποτελούν βασικό μέρος της «μνήμης» της παχυσαρκίας σε αυτά τα κύτταρα. Οι ερευνητές στη συνέχεια έδειξαν ότι το ελαττωματικό splicing επηρεάζει ένα γονίδιο που ονομάζεται Scarb1, το οποίο με τη σειρά του μειώνει την αποτελεσματικότητα της efferocytosis, δηλαδή του μηχανισμού απομάκρυνσης άχρηστων υλικών που αναφέρθηκε νωρίτερα.
Η μεγαλύτερη συσσώρευση νεκρών και ετοιμοθάνατων κυττάρων οδήγησε σε μείωση της ινοσίνης, όπως διαπίστωσαν οι ερευνητές. Το μόριο αυτό βοηθά στην τόνωση της λιπόλυσης, δηλαδή της διάσπασης του αποθηκευμένου λίπους, κάτι που μας φέρνει ξανά στην απώλεια βάρους.
Η εμβάθυνση σε τόσο λεπτομερές κυτταρικό επίπεδο κάνει τη μελέτη πιο απαιτητική στην κατανόηση, αλλά δίνει πολύ καλύτερη εικόνα για το τι συμβαίνει και για το πώς θα μπορούσε κάποτε να αντιμετωπιστεί.
«Αυτά τα ευρήματα αποκαλύπτουν ότι το μη φυσιολογικό εναλλακτικό splicing στα μακροφάγα υποστηρίζει την αντίσταση στην απώλεια βάρους μετά την παχυσαρκία και υποδηλώνουν ότι θεραπείες που στοχεύουν το splicing μπορεί να αντισταθμίσουν τη μνήμη της παχυσαρκίας», γράφουν οι ερευνητές.
Οι θεραπείες αυτές απέχουν ακόμη πολύ, ενώ η μελέτη εξετάστηκε κυρίως σε ποντίκια, αν και ορισμένα ευρήματα επιβεβαιώθηκαν και σε ανθρώπινα κύτταρα. Ωστόσο, προσθέτει σημαντικά δεδομένα σε όσα ήδη γνωρίζουμε για τα κύτταρα που «θυμούνται» την παχυσαρκία.
Όλο και περισσότερο γίνεται σαφές ότι αυτές οι «μνήμες» παίρνουν διαφορετικές μορφές σε διαφορετικούς τύπους κυττάρων και υψώνουν εμπόδια στην ανάρρωση από την παχυσαρκία. Και όσο περισσότερα μαθαίνουν οι επιστήμονες για αυτά τα εμπόδια, τόσο πιο κοντά φτάνουν σε τρόπους να τα παρακάμψουν.
«Η παχυσαρκία συνιστά μια βαθιά παγκόσμια κρίση δημόσιας υγείας, που χαρακτηρίζεται από ραγδαία αύξηση της συχνότητάς της και συνδέεται με μειωμένο προσδόκιμο ζωής και σημαντικά κοινωνικοοικονομικά βάρη», γράφουν οι ερευνητές.
«Οι αποτελεσματικές θεραπείες για την παχυσαρκία περιλαμβάνουν φαρμακευτικές αγωγές και βαριατρική χειρουργική, πέρα από τις αλλαγές στον τρόπο ζωής· ωστόσο, η διατηρήσιμη απώλεια βάρους παραμένει δύσκολο να επιτευχθεί, γεγονός που αναδεικνύει την ανάγκη για πρόσθετες θεραπευτικές στρατηγικές.»
Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο Science Translational Medicine.
Το άρθρο ελέγχθηκε ως προς τα στοιχεία του από τη Fiona MacDonald και επιμελήθηκε από τη Fiona MacDonald. Παρότι δίνουμε μεγάλη σημασία στη διαδικασία μας, είμαστε μόνο άνθρωποι. Αν εντοπίσετε κάποιο λάθος, ενημερώστε μας.
Το παρόν κείμενο δημιουργήθηκε με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης.
