Ο πρώην Βρετανός πρωθυπουργός Μπόρις Τζόνσον χαρακτήρισε το Bitcoin “γιγαντιαίο σχήμα Ponzi” σε άρθρο του στη Daily Mail, επικαλούμενος μια ιστορία από το χωριό του για έναν συνταξιούχο που έχασε χιλιάδες λίρες. Η απάντηση από την κοινότητα των κρυπτονομισμάτων ήρθε αμέσως — και ήταν έντονη.
Ο Μπόρις Τζόνσον δεν είναι ο πρώτος πολιτικός που αμφισβητεί το Bitcoin, αλλά το έκανε με τον χαρακτηριστικό του τρόπο: με μια ιστορία από την παμπ του χωριού του στην Οξφορδσάιρ. Σε άρθρο που δημοσίευσε στη Daily Mail, ο πρώην Βρετανός πρωθυπουργός περιέγραψε έναν συνταξιούχο που έδωσε 500 λίρες σε έναν άγνωστο που υποσχέθηκε να τις διπλασιάσει μέσω Bitcoin. Τρεισήμισι χρόνια αργότερα, ο άνδρας είχε χάσει περίπου 20.000 λίρες πληρώνοντας διαρκώς αδιευκρίνιστες χρεώσεις.
Για τον Τζόνσον, η ιστορία αυτή δεν ήταν απλώς μια ατυχής εξαίρεση — ήταν απόδειξη για κάτι που, όπως είπε, υποψιαζόταν εδώ και καιρό: ότι τα κρυπτονομίσματα στηρίζονται σε μια αέναη ροή νέων, αφελών επενδυτών αντί για πραγματική αξία. Το Bitcoin, έγραψε, δεν είναι παρά “μια σειρά αριθμών αποθηκευμένη σε υπολογιστές” — χωρίς φυσική υπόσταση, χωρίς πολιτισμική αξία, χωρίς κανέναν υπεύθυνο να απαντήσει αν κάτι πάει στραβά. Αναρωτήθηκε μάλιστα ποιον να ρωτήσει κανείς αν “αποκρυπτογραφηθεί το κρυπτό” — και απάντησε ο ίδιος: κανέναν, εκτός από τον Satoshi Nakamoto, που μπορεί να μην είναι πιο πραγματικός από τον Pikachu.
Η αντίδραση από την κοινότητα των κρυπτονομισμάτων ήταν άμεση. Ο Michael Saylor, εκτελεστικός πρόεδρος της Strategy — της εταιρείας με τη μεγαλύτερη εταιρική αποθεματοποίηση Bitcoin στον κόσμο — έσπευσε να διαψεύσει τον χαρακτηρισμό. Ένα σχήμα Ponzi, εξήγησε, απαιτεί έναν κεντρικό διαχειριστή που υπόσχεται αποδόσεις και πληρώνει τους παλιούς επενδυτές με τα χρήματα των νέων. Το Bitcoin, αντίθετα, δεν έχει εκδότη, δεν έχει διαφημιστή και δεν εγγυάται καμία απόδοση — λειτουργεί ως ανοιχτό, αποκεντρωμένο νομισματικό δίκτυο που κινείται από κώδικα και ζήτηση της αγοράς.
Στην πλατφόρμα X, το πρόγραμμα Community Notes πρόσθεσε σημείωση που υπενθύμιζε ότι τα σχήματα Ponzi υπόσχονται τεχνητά υψηλές αποδόσεις με ελάχιστο ρίσκο — κάτι που δεν ισχύει για το Bitcoin, του οποίου η αξία καθορίζεται αποκλειστικά από την ελεύθερη αγορά και ο κώδικας είναι δημόσιος και προαιρετικός. Άλλοι χρήστες επέλεξαν πιο επιθετικό τόνο, επικρίνοντας τις κεντρικές τράπεζες για την επέκταση της προσφοράς χρήματος κατά την πανδημία. Η εταιρεία BitMEX Research συνόψισε τη θέση της κοινότητας με τρεις λέξεις: “κανείς δεν είναι υπεύθυνος.”
Η συζήτηση αυτή δεν είναι νέα, αλλά επαναλαμβάνεται με αξιοσημείωτη κανονικότητα κάθε φορά που το Bitcoin βρίσκεται στην επικαιρότητα. Από τη μία, επενδυτές και τεχνολόγοι που βλέπουν στο Bitcoin μια εναλλακτική στο παραδοσιακό χρηματοπιστωτικό σύστημα. Από την άλλη, πολιτικοί και οικονομολόγοι που αναρωτιούνται αν η αξία του στηρίζεται σε κάτι περισσότερο από συλλογική πίστη. Ο Τζόνσον δεν έλυσε αυτή τη διαμάχη — απλώς της έδωσε ένα νέο, βρετανικά χρωματισμένο κεφάλαιο.
