Αρχαίο DNA αποκαλύπτει την ιστορία των κυνηγών-συλλεκτών στην Ευρώπη

Τη δεκαετία του 1800, οι αρχαιολόγοι άρχισαν να ανασυνθέτουν την ιστορία της Ευρώπης από τα οστά των αρχαίων κυνηγών-συλλεκτών και την τέχνη που άφησαν πίσω τους, όπως σπηλαιογραφίες, ειδώλια γονιμότητας και αγάλματα που απεικονίζουν τον «άνθρωπο-λιοντάρι». Την τελευταία δεκαετία, οι γενετιστές έχουν προσθέσει μια νέα διάσταση σε αυτή την ιστορία, εξάγοντας DNA από δόντια και οστά.

Σε δυο μελέτες που δημοσιεύθηκαν πρόσφατα στο περιοδικό «Nature», ερευνητές παρουσιάζουν μια σημαντική ανάλυση του γενετικού αρχείου της προϊστορικής Ευρώπης.

Εξετάζοντας το DNA που συλλέχθηκε από τα λείψανα 357 αρχαίων Ευρωπαίων, οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι αρκετά κύματα κυνηγών-συλλεκτών μετανάστευσαν στην Ευρώπη. Οι μελέτες εντόπισαν τουλάχιστον οκτώ πληθυσμούς, ορισμένοι από τους οποίους διαφέρουν γενετικά μεταξύ τους, περισσότερο από τους σημερινούς Ευρωπαίους και Ασιάτες. Συνυπήρξαν στην Ευρώπη για χιλιάδες χρόνια, αντάλλασσαν εργαλεία και μοιράζονταν πολιτισμούς. Ορισμένες ομάδες επέζησαν από την Εποχή των Παγετώνων, ενώ άλλες εξαφανίστηκαν, έχοντας ίσως εξοντωθεί από άλλες ομάδες.

«Επιτέλους κατανοούμε τη δυναμική των Ευρωπαίων κυνηγών-συλλεκτών», δήλωσε η Βανέσα Βιλάλμπα-Μούκο, παλαιογενετίστρια στο Ινστιτούτο Εξελικτικής Ανθρωπολογίας Max Planck στη Λειψία της Γερμανίας και συγγραφέας και των δύο μελετών.

Η νέα γενετική ανάλυση υποστηρίζει ότι όταν έφτασαν στην Ευρώπη οι αγρότες πριν από περίπου 8.000 χρόνια, συνάντησαν τους απογόνους αυτής της μακράς ιστορίας, ανθρώπους με ανοιχτόχρωμη επιδερμίδα και σκούρα μάτια στα ανατολικά και πιθανώς σκουρόχρωμους και γαλανομάτες στα δυτικά. Η επιστήμονας και οι συνάδελφοί της έδωσαν σε αυτούς τους λαούς νέα ονόματα: Fournol, Vestonice, GoyetQ2, Villabruna, Oberkassel και Sidelkino, μεταξύ άλλων.

Αλλά οι επιστήμονες μόλις τώρα αρχίζουν να κατανοούν πώς προέκυψαν τόσες πολλές διαφορετικές ομάδες πριν από 45.000 έως 5.000 χρόνια.

«Δεν περίμενα αυτό το πλήθος αντικαταστάσεων και αλλαγών στην καταγωγή», δήλωσε ο Κάρλες Λαλουέθα-Φοξ, διευθυντής του Μουσείου Φυσικών Επιστημών στη Βαρκελώνη και συγγραφέας μιας από τις νέες δημοσιεύσεις. «Δεν γνωρίζουμε ακόμη γιατί έγιναν αυτές οι μετακινήσεις. Τι συνέβη και γιατί – είναι παράξενο», σημείωσε.

Οι σύγχρονοι άνθρωποι εμφανίστηκαν στην Αφρική και επεκτάθηκαν σε άλλες ηπείρους πριν από περίπου 60.000 χρόνια. Πέρυσι, οι αρχαιολόγοι πιθανώς ανακάλυψαν την παλαιότερη απόδειξη ανθρώπινης παρουσίας στην Ευρώπη: ένα σύνολο δοντιών ηλικίας 54.000 ετών που βρέθηκαν σε ένα γαλλικό σπήλαιο.

Όταν αυτές οι ομάδες έφτασαν στην Ευρώπη, οι Νεάντερταλ ζούσαν ήδη σε όλη την ήπειρο για περισσότερα από 100.000 χρόνια. Οι Νεάντερταλ εξαφανίστηκαν πριν από περίπου 40.000 χρόνια, ίσως επειδή οι σύγχρονοι άνθρωποι τους νίκησαν με πιο εξελιγμένα όπλα.

Ωστόσο, το παλαιότερο DNA των σύγχρονων ανθρώπων στην Ευρώπη που χρονολογείται πριν από 45.000 χρόνια, αμφισβητεί αυτή τη θεωρία. Προέρχεται από ανθρώπους που ανήκαν σε ένα χαμένο κλάδο του ανθρώπινου γενεαλογικού δέντρου. Οι πρόγονοί τους επεκτάθηκαν στην Αφρική, αλλά χωρίστηκαν μόνοι τους πριν από τη διάσπαση των προγόνων των Ευρωπαίων και των Ασιατών.

Αυτοί οι πρώτοι Ευρωπαίοι δεν έχουν σχεδόν καμία γενετική σχέση με νεότερα ευρήματα κυνηγών-συλλεκτών. Φαίνεται ότι οι πρώτοι σύγχρονοι άνθρωποι στην Ευρώπη μπορεί να εξαφανίστηκαν μαζί με τους Νεάντερταλ, δήλωσε ο Κοζίμο Ποστ, παλαιογενετιστής στο Πανεπιστήμιο του Tübingen στη Γερμανία και συγγραφέας των δύο μελετών.

«Είναι πραγματικά πολύ ενδιαφέρον το γεγονός ότι και οι πρώτοι σύγχρονοι άνθρωποι δυσκολεύτηκαν να επιβιώσουν», σημείωσε.

(Σπήλαιο Chauvet, Γαλλία)

Πριν από την εμφάνιση της ανάλυσης του αρχαίου DNA, οι αρχαιολόγοι έδιναν ονόματα σε πολιτισμούς με βάση το στυλ των αντικειμένων που κατασκεύαζαν. Ο αρχαιότερος σύγχρονος πολιτισμός στην Ευρώπη είναι γνωστός ως Aurignacians, και πήρε το όνομά του από τις αρχαιότερες σπηλαιογραφίες και γλυπτά της ηπείρου.

Πριν από περίπου 33.000 χρόνια, καθώς το κλίμα έγινε ψυχρό, ένας νέος πολιτισμός που ονομάστηκε Γκραβετίαν (Gravettian) εμφανίστηκε σε όλη την Ευρώπη. Οι κυνηγοί του πολιτισμού αυτού κατασκεύαζαν δόρατα για να σκοτώνουν μαλλιαρά μαμούθ και άλλα μεγάλα θηράματα. Κατασκεύαζαν επίσης τα λεγόμενα ειδώλια της Αφροδίτης που μπορεί να αντιπροσώπευαν τη γονιμότητα.

Ο Ποστ και οι συνεργάτες του βρήκαν DNA σε λείψανα των Γκραβετίαν διάσπαρτα σε όλη την Ευρώπη. Οι επιστήμονες περίμεναν ότι όλα τα άτομα θα προέρχονταν από τον ίδιο γενετικό πληθυσμό, αλλά αντίθετα, βρήκαν δύο διαφορετικές ομάδες: μία στη Γαλλία και την Ισπανία και μία άλλη στην Ιταλία, την Τσεχική Δημοκρατία και τη Γερμανία.

«Ήταν πολύ διακριτές, και αυτό μας εξέπληξε, επειδή είχαν τον ίδιο πολιτισμό», δήλωσε ο Ποστ.

Ο Ποστ και οι συνάδελφοί του ονόμασαν τον δυτικό πληθυσμό Φουρνόλ (Fournol) και βρήκαν γενετική σύνδεση μεταξύ αυτής της ομάδας και λειψάνων Aurignacian ηλικίας 35.000 ετών στο Βέλγιο. Ονόμασαν την ανατολική ομάδα Βεστονίτσε (Vestonice), και ανακάλυψαν ότι είχαν κοινή καταγωγή με τους κυνηγούς-συλλέκτες ζούσαν στη Ρωσία πριν από 34.000 χρόνια.

Αυτό το γενετικό χάσμα οδήγησε τον δρα Ποστ και τους συναδέλφους του στο συμπέρασμα ότι οι Φουρνόλ και οι Βεστονίτσε ανήκαν σε δύο κύματα που μετανάστευσαν στην Ευρώπη ξεχωριστά. Αφού έφτασαν εκεί, έζησαν για αρκετές χιλιάδες χρόνια με τον πολιτισμό των Γκραβετίαν παραμένοντας όμως γενετικά διακριτοί.

«Το αποτέλεσμα αυτό είναι, κατά τη γνώμη μου, πρωτοποριακό», δήλωσε η Αναΐς Λουίζα Βινιόλ, αρχαιολόγος στο Πανεπιστήμιο του Παρισιού, η οποία δεν συμμετείχε στη μελέτη.

Η Βινιόλ είπε ότι οι αρχαιολόγοι μπορούν πλέον να διερευνήσουν το είδος των πολιτιστικών επαφών που είχαν αυτοί οι δύο πληθυσμοί. Είναι σαφές από τη νέα μελέτη ότι δεν ήταν εντελώς απομονωμένοι ο ένας από τον άλλον. Στο Βέλγιο, οι επιστήμονες βρήκαν λείψανα ηλικίας 30.000 ετών με ένα μείγμα καταβολών από Φουρνόλ και Βεστονίτσε.

Πριν από περίπου 26.000 χρόνια, οι δύο ομάδες αντιμετώπισαν μια νέα απειλή για την επιβίωσή τους: ένα τείχος από παγετώνες. Κατά τη διάρκεια της Εποχής των Παγετώνων, από 26.000 έως 19.000 χρόνια πριν, οι Ευρωπαίοι κυνηγοί-τροφοσυλλέκτες αποκλείστηκαν από μεγάλο μέρος της ηπείρου, επιβιώνοντας μόνο σε νότια καταφύγια.

Η δρ Βιλάλμπα-Μούκο και οι συνάδελφοί της μελέτησαν το καταφύγιο της Ιβηρικής Χερσονήσου μελετώντας το DNA στα δόντια ενός ανθρώπου 23.000 ετών που βρέθηκε σε ένα σπήλαιο στη νότια Ισπανία. Το DNA του αποκάλυψε ότι ανήκε στον πολιτισμό Φουρνόλ που ζούσε στην Ιβηρική πριν από την Εποχή των Παγετώνων. Οι ερευνητές βρήκαν επίσης γενετικούς δείκτες που τον συνδέουν με έναν σκελετό 45.000 ετών που ανακαλύφθηκε στη Βουλγαρία.

Όταν υποχώρησαν οι παγετώνες, ορισμένοι απόγονοι των Φουρνόλ συνέχισαν να ζουν στην Ιβηρική χερσόνησο. Άλλοι όμως επεκτάθηκαν βόρεια ως ένας νέος πληθυσμός, τον οποίο ο δρ Ποστ και οι συνεργάτες του ονόμασαν GoyetQ2.

Ο Ποστ και οι συνάδελφοί του δεν βρήκαν καταγωγή Βεστονίτσε στους Ευρωπαίους μετά την Εποχή των Παγετώνων. Αντίθετα, ανακάλυψαν έναν πληθυσμό κυνηγών-συλλεκτών που φαίνεται ότι επεκτάθηκε από τα Βαλκάνια, γνωστό ως Βιλαμπρούνα (Villabruna). Αυτός ο πληθυσμός μετακινήθηκε στην Ιταλία και αντικατέστησε τους Βεστονίτσε.

Για αρκετές χιλιάδες χρόνια, οι Βιλαμπρούνα ζούσαν στη νότια Ευρώπη. Στη συνέχεια, πριν από 14.000 χρόνια, διέσχισαν τις Άλπεις και συνάντησαν τους GoyetQ2 στα βόρεια. Ένας νέος πληθυσμός εμφανίστηκε με καταγωγή τρία μέρη Βιλαμπρούνα και ένα μέρος GoyetQ2. Αυτός ο νέος λαός, τον οποίο ο Ποστ και οι συνάδελφοί του ονόμασαν Ομπερκάσελ (Oberkassel), επεκτάθηκε σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης, αντικαθιστώντας τον πληθυσμό GoyetQ2.

Οι ερευνητές υποθέτουν ότι μια κλιματική αλλαγή θα μπορούσε να εξηγήσει αυτό το νέο κύμα. Πριν από περίπου 14.000 χρόνια, ένας παλμός έντονης θερμότητας δημιούργησε δάση σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης. Οι άνθρωποι του Ομπερκάσελ μπορεί να ήταν καλύτεροι κυνηγοί, ενώ οι GoyetQ2 υποχώρησαν με τη συρρίκνωση των στεπών.

Στα ανατολικά, οι Ομπερκάσελ συνάντησαν μια νέα ομάδα κυνηγών-συλλεκτών που πιθανότατα έφτασε από τη Ρωσία. Οι επιστήμονες ονόμασαν τους απογόνους αυτής της ομάδας, οι οποίοι ζούσαν στην Ουκρανία και τις γύρω περιοχές, Σιντελκίνο (Sidelkino).

Ωστόσο, στην Ιβηρική χερσόνησο δεν υπήρξαν μεγάλες κινήσεις νεοφερμένων που αντικατέστησαν τους παλαιότερους λαούς. Οι Ίβηρες μετά την Εποχή των Παγετώνων εξακολουθούσαν να φέρουν μεγάλο μέρος της καταγωγής τους από τους ανθρώπους του Φουρνόλ που είχαν φτάσει εκεί χιλιάδες χρόνια πριν από την προέλαση των παγετώνων. Οι άνθρωποι της Βιλαμπρούνα μετακινήθηκαν στη βόρεια Ισπανία, αλλά “πρόσθεσαν” και το δικό τους DNA αντί να αντικαταστήσουν εκείνους που βρίσκονταν εκεί πριν.

Όταν οι πρώτοι αγρότες έφτασαν στην Ευρώπη από την Τουρκία πριν από περίπου 8.000 χρόνια, τρεις μεγάλες ομάδες κυνηγών-συλλεκτών ζούσαν σε όλη την ήπειρο: οι Ίβηρες, οι Ομπερκάσελ και οι Σιντελκίνο. Οι σημερινοί Ευρωπαίοι φέρουν κάποια από τα γονίδιά τους, γεγονός που επέτρεψε στον Ποστ και τους συναδέλφους του να κάνουν κάποιες εικασίες σχετικά με τη φυσική εμφάνιση των αρχαίων πληθυσμών.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, οι άνθρωποι του Σιντελκίνο στα ανατολικά είχαν γονίδια που σχετίζονταν με σκούρα μάτια και ανοιχτόχρωμο δέρμα. Οι Ομπερκάσελ στα δυτικά, αντίθετα, είχαν πιθανώς μπλε μάτια και σκούρο δέρμα, αν και είναι πιο δύσκολο να είμαστε σίγουροι για την εμφάνισή τους από ό,τι για τους Σιντελκίνο.

Αυτές οι τρεις ομάδες κυνηγών-τροφοσυλλεκτών παρέμειναν απομονωμένες μεταξύ τους για περίπου 6.000 χρόνια, έως ότου έφτασαν οι αγρότες από την Τουρκία. Μετά από αυτή την έλευση της γεωργίας, οι τρεις ομάδες άρχισαν να αναμειγνύονται, διαπίστωσαν οι επιστήμονες. Είναι πιθανό ότι η εξάπλωση της γεωργικής γης τους ανάγκασε να μετακινηθούν στις παρυφές της Ευρώπης για να επιβιώσουν. Αλλά με την πάροδο του χρόνου, απορροφήθηκαν από τις γεωργικές κοινότητες που τους περιέβαλλαν.

Ο Λουντοβίκ Ορλάντο, μοριακός αρχαιολόγος στο Πανεπιστήμιο Paul Sabatier στη Γαλλία, ο οποίος δεν συμμετείχε στις δυο νέες μελέτες, δήλωσε ότι πρόκειται για ορόσημο στη μελέτη των πρώτων ανθρώπων.

Ο δρ Ορλάντο δήλωσε ότι κάθε ήπειρος θα έχει πιθανότατα τη δική της ιστορία μεταναστεύσεων κυνηγών-συλλεκτών. Προέβλεψε όμως, ότι οι επιστήμονες δεν θα χρειαστεί να βρουν πολλούς νέους σκελετούς σε άλλες ηπείρους για να ανασυνθέσουν τη γενετική τους ιστορία. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι μπορούν πλέον να εξάγουν ανθρώπινο DNA από ιζήματα σπηλαίων.

«Δεν μπορούμε να αναπτύξουμε ένα ευρωκεντρικό όραμα για το παρελθόν», τόνισε ο Δρ Ορλάντο.

ΠΗΓΗ: NYT

Στον εντοπισμό εξωγήινης ζωής πλησιάζουν οι επιστήμονες – Οι συνθήκες που την ευνοούν

Η Γη είναι το μόνο μέρος στο σύμπαν όπου γνωρίζουμε ότι υπάρχει ζωή. Αλλά με δισεκατομμύρια άλλα αστρικά συστήματα εκεί έξω, μπορεί να μην είναι το… καλύτερο μέρος για τη ζωή. Σε μια νέα μελέτη, οι αστρονόμοι μοντελοποίησαν τις πιθανότητες για ζωή σε άλλους υδάτινους πλανήτες και βρήκαν κάποιες συνθήκες που μπορούν να δημιουργήσουν ωκεανούς που αυξάνουν τις πιθανότητες για την ύπαρξη ζωής.

Το μοντέλο υποδεικνύει ότι οι υδρόβιοι πλανήτες με πυκνή ατμόσφαιρα, ηπείρους και μεγάλες ημέρες – οι αργά περιστρεφόμενοι πλανήτες δηλαδή – ήταν πιο ευνοϊκοί για τη ζωή. Αυτές οι συνθήκες διεγείρουν την ύπαρξη των ωκεανών, η οποία φέρνει θρεπτικά συστατικά από τα βάθη στην επιφάνεια, όπου είναι διαθέσιμα για τη βιολογική δραστηριότητα.

“[Η έρευνα] μας δείχνει ότι οι συνθήκες σε ορισμένους εξωπλανήτες με ευνοϊκά μοτίβα ωκεάνιας κυκλοφορίας θα μπορούσαν να είναι καταλληλότερες για την υποστήριξη ζωής που είναι πιο άφθονη ή πιο ενεργή από τη ζωή στη Γη”, δήλωσε σε δελτίο τύπου η Stephanie Olson, ερευνήτρια του Πανεπιστημίου του Σικάγο, επικεφαλής της νέας μελέτης.

Μέχρι σήμερα, έχουν επιβεβαιωθεί πάνω από 4.000 εξωπλανήτες, και μια χούφτα από αυτούς τους κόσμους περιφέρονται σε αρκετά ασφαλή απόσταση από το άστρο που τους φιλοξενεί, ώστε να έχουν υγρό νερό στην επιφάνειά τους. Αυτοί οι πλανήτες της κατοικήσιμης ζώνης βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της αναζήτησης εξωγήινης ζωής και η νέα έρευνα, που παρουσιάστηκε την Παρασκευή στο συνέδριο Goldschmidt στη Βαρκελώνη της Ισπανίας, θα βοηθήσει τους αστρονόμους να περιορίσουν την αναζήτηση αυτή.

Προηγούμενες μελέτες που εξέταζαν την κατοικησιμότητα εξωπλανητών είχαν σε μεγάλο βαθμό παραμελήσει τον ρόλο που παίζουν οι ωκεανοί στη ρύθμιση του παγκόσμιου κλίματος και τη μεταφορά θερμότητας. Οι ερευνητές επικεντρώθηκαν σε αυτή τη θέση, χρησιμοποιώντας ένα υπολογιστικό μοντέλο για να συγκρίνουν διαφορετικούς συνδυασμούς κλίματος και ενδιαιτημάτων ωκεανών που θα μπορούσαν να υπάρχουν σε εξωπλανήτες σε όλο τον γαλαξία. Στόχος της μελέτης ήταν να αναζητηθούν πράγματα όπως η ανύψωση, ένας τύπος ωκεάνιας κυκλοφορίας που καθοδηγείται από τον άνεμο.

Η ανύψωση και η ωκεάνια κυκλοφορία παίζουν εδώ και πολύ καιρό σημαντικό ρόλο στη διατήρηση της ζωής στους ωκεανούς της Γης. Και δεδομένου ότι οι ωκεανοί και οι ατμόσφαιρες είναι αλληλένδετες, η εξέλιξη της ζωής στους ωκεανούς αντανακλάται σε ορισμένες χημικές αλλαγές στην ατμόσφαιρα. Είναι απίθανο οι αστρονόμοι να δουν άμεσα ζωή σε άλλους πλανήτες, αλλά η παρατήρηση αυτών των λεγόμενων βιοσημαδιών στις ατμόσφαιρες εξωπλανητών θα μπορούσε να είναι δυνατή με την επόμενη γενιά τηλεσκοπίων. Τελικά, η έρευνα αυτή θα βοηθήσει τους επιστήμονες να επιλέξουν τους καλύτερους υποψήφιους από την αυξανόμενη απογραφή των εξωπλανητών για περαιτέρω μελέτη.

“Ένα από τα πράγματα που δεν καταλαβαίνουμε ιδιαίτερα καλά στην κοινότητα των εξωπλανητών είναι το πώς μπορεί να λειτουργούν οι ωκεανοί σε ορισμένους από αυτούς τους πλανήτες”, δήλωσε ο Chris Reinhard, καθηγητής στη Σχολή Επιστημών της Γης και της Ατμόσφαιρας στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Τζόρτζια, ο οποίος δεν συμμετείχε στη νέα μελέτη. “Εν μέρει αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι δεν είχαμε τα υπολογιστικά μοντέλα ή τους ανθρώπους που εργάζονταν σε αυτά για να εξερευνήσουμε πραγματικά αυτά τα πράγματα, οπότε υπάρχουν πολλά να μάθουμε. Αυτό είναι ένα πραγματικά τεράστιο βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση για να καταλάβουμε μερικά από αυτά τα πράγματα”.

«Τι τεχνη-τη νοημοσύνη;»: Ένα “ταλαντούχο” ρομπότ

Ο Shimon είναι διαφορετικός και μοναδικός. Ερμηνεύει τραγούδια σε μουσική και στίχους που φέρουν την υπογραφή του, παίζει μαρίμπα και δίνει ρεσιτάλ αυτοσχεδιασμού επί σκηνής μαζί με διεθνούς φήμης μουσικούς. Η διαφορετικότητα και η μοναδικότητα του δεν έγκειται σε αυτές του τις δεξιότητες αλλά στο ότι είναι ένα… ρομπότ που αναπτύχθηκε από την Ομάδα Ρομποτικής Μουσικής του Κέντρου Μουσικής Τεχνολογίας του Georgia Tech.

Δεν αναπαράγει ηχογραφημένη μουσική, δεν φτιάχνει καν μια καινούργια μουσική συνθέτοντας μέσα από μια τεράστια βιβλιοθήκη με μουσικά αρχεία, ούτε μετατρέπει τις νότες μιας παρτιτούρας σε κίνηση των τεχνητών μελών του για να παίξει μαρίμπα, αλλά χρησιμοποιεί τεχνητή νοημοσύνη και μηχανική μάθηση για να ακούει, να κατανοεί, να ανταποκρίνεται και να συνεργάζεται με μουσικούς.

Ο Γιάννης Δάρρας τον συνάντησε σε μια παγκόσμια πρώτη συναυλία του, όπου εκτός από το ότι ερμήνευσε τις δικές του συνθέσεις, αυτοσχεδίασε σε πραγματικό χρόνο και με μουσικούς μιας τζαζ μπάντας. Μπορεί η τεχνητή νοημοσύνη να δημιουργήσει τέχνη; Έχει φτάσει το τέλος των καλλιτεχνών; Τις απαντήσεις δίνουν οι δημιουργοί του, ο καθηγητής Gil Weinberg ο οποίος του έδωσε το «σώμα», αλλά και ο διεθνούς φήμης σαξοφωνίστας και διδάσκων στο ΕΚΠΑ Δημήτρης Βασιλάκης ο οποίος του έδωσε το «μυαλό».

Κυριακή 12 Μαρτίου στις 15:00 στην ΕΡΤ3 και αμέσως μετά στο ERTFLIX

Τι τεχνη-τη νοημοσύνη;

Έρευνα, Αρχισυνταξία, Παρουσίαση: Γιάννης Δάρρας
Διεύθυνση Παραγωγής: Νίνα Ντόβα
Σκηνοθεσία: Βασίλης Μωυσίδης
Δημοσιογραφική υποστήριξη: Σάκης Πιερόπουλος

Αλλαγή ώρας 2023: Πότε είναι, πώς μπορούμε να προσαρμοστούμε

ην τελευταία Κυριακή του Μαρτίου αλλάζει η ώρα και πηγαίνει «μπροστά» καθώς μπαίνουμε στην εποχή της θερινής ώρας, με τον ερχομό της άνοιξης και του καλοκαιριού. Το ανθρώπινο σώμα όμως δεν είναι ο μεγαλύτερος «υποστηρικτής» αυτής της αλλαγής, ειδικά αν δεν έχει προετοιμαστεί σωστά για αυτή.

Σύμφωνα με τους ειδικούς, το σώμα πρέπει να πηγαίνει για ύπνο και να ξυπνάει για 15-20 λεπτά την μέρα, περίπου για μία βδομάδα πριν την αλλαγή της ώρας, ώστε να προσαρμοστεί σωστά με αυτή. Η προετοιμασία για την αλλαγή αυτή μπορεί να αποδειχθεί το «κλειδί» για την μείωση των επιπτώσεων της στους κιρκάδιους ρυθμούς του ανθρώπινου σώματος.

Το καλό είναι να ξεκινήσουν από τώρα οι αλλαγές στην καθημερινότητα και των ρουτινών όσον αφορά για το σώμα, τα γεύματα και την άσκηση που χρειάζεται το σώμα μέσα σε αυτή.

Η προετοιμασία αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική για τους εφήβους, οι οποίοι είναι από την φύση τους προγραμματισμένοι να ξενυχτούν συνεχώς και να κοιμούνται αργά. Το ίδιο ισχύει και για οποιονδήποτε διατηρεί παρόμοιο ωράριο με αυτό των εφήβων.

Ο κάθε άνθρωπος ανταποκρίνεται διαφορετικά στην αλλαγή της ώρας. Ο γονιός θα πρέπει να κοιτάξει τον ύπνο και του ίδιου αλλά και του παιδιού του για παράδειγμα, ώστε να μην είναι ευερέθιστος προς αυτό σε περίπτωση που «χάσει» τον ύπνο του.

Μετακίνηση ωρών ύπνου και ξυπνήματος

Τα παιδιά νεαρότερης ηλικίας προσαρμόζονται κάπως καλύτερα στις αλλαγές της ώρας σε σχέση με τους έφηβους και τους ενήλικες, όποτε μπορεί να χρειαστούν λιγότερες μέρες για να προσαρμοστούν με την αλλαγή της ώρας.

Για τα περισσότερα παιδιά εκείνης της ηλικίας, η μετακίνηση της ώρας ύπνου και αφύπνισης κατά 10 με 15 λεπτά νωρίτερα, ξεκινώντας τρεις μέρες πριν την αλλαγή του ρολογιού, μπορεί να τα βοηθήσει να προσαρμοστούν μέσα σε αυτό το διάστημα μέχρι το πρωί της Δευτέρας.

Αν αυτό δεν γίνει, τα παιδιά θα αρχίσουν να γκρινιάζουν τις πρώτες μέρες της «νέας ώρας» επειδή το σώμα τους δεν θα έχει προσαρμοστεί σωστά σε αυτή την αλλαγή. Ίσως υπάρξουν και μερικά ξεσπάσματα θυμού, λόγω της απότομης αλλαγής στο ωράριο του ύπνου τους.

Ένας ακόμη τρόπος για να προετοιμαστούν σωστά τα παιδιά είναι με το να απλώνουν τα ρούχα και να ετοιμάζουν τις εργασίες τους το βράδυ πριν κοιμηθούν, ώστε το πρωί να υπάρχει λιγότερο άγχος. Δεν χρειάζεται να κοιμούνται περισσότερο από το κανονικό τους ωράριο, καθώς αυτό απλά θα παρατείνει την προσαρμογή τους στην αλλαγή της ώρας.

Η ημέρα

Η έκθεση στο πρωινό φως του ηλίου κάθε πρωί είναι πολύ σημαντική για το σώμα και τον εγκέφαλο, καθώς σταματάει την παραγωγή της μελατονίνης, της ορμόνης που παράγει το σώμα για να κοιμηθεί.

Το σώμα πρέπει να εκτεθεί σε φωτεινό φως για περίπου μισή ώρα αφότου έχει ξυπνήσει και για αυτό είναι καλό να μπαίνει το φως στο σπίτι, στο σχολείο αλλά και στην δουλειά, τις ώρες του πρωινού.

Αυτό είναι κάτι πολύ σημαντικό για τους εφήβους, για να προσαρμοστούν καλύτερα με την θερινή ώρα, η οποία έχει περισσότερες ώρες που ο ήλιος φωτίζει από τον ουρανό. Επίσης, οι ηλεκτρονικές συσκευές θα πρέπει να είναι απενεργοποιημένες, όπως τα κινητά, οι τηλεοράσεις και οι υπολογιστές από τα υπνοδωμάτια.

Ο λόγος είναι επειδή το σώμα δεν παράγει την κατάλληλη ποσότητα μελατονίνης για να μας βοηθήσει να κοιμηθούμε όταν κάποιο ηλεκτρονικό σκεύος εκπέμπει φως.

Φυσικά το μεγαλύτερο θέμα με αυτό το έχουν οι έφηβοι, που έχουν το σκεπτικό πως χρειάζονται το κινητό τους για ξυπνητήρι το πρωί, αλλά και για να κοιμηθούν το βράδυ. Ένα κανονικό ξυπνητήρι είναι αυτό που χρειάζεται, ώστε το σώμα να αρχίσει να παράγει πάλι την σωστή ποσότητα μελατονίνης.

Αν ένα παιδί παλεύει με την κατάθλιψη ή το άγχος, το να μην κοιμάται σωστά μπορεί να έχει τρομερές συνέπειες στην υγεία του. Μπορεί κάλλιστα η κατάστασή του και η ψυχολογία του να γίνει χειρότερη, αν δεν γίνει η σωστή προσαρμογή του στο νέο ωράριο.

Η νύχτα

Περίπου οι ίδιοι κανόνες ισχύουν και για τις βραδινές ώρες, καθώς προτείνεται να αποφεύγεται η έκθεση σε έντονο φως για τουλάχιστον τρεις ώρες πριν τον ύπνο. Αυτό επιτρέπει να παραχθεί μεγαλύτερη ποσότητα μελατονίνης και να βοηθήσει αυτή με την σειρά της στον ύπνο.

Στο δωμάτιο θα πρέπει να μπαίνει όσο λιγότερο φως γίνεται, τα παντζούρια θα πρέπει να είναι κλειστά για να μην μπαίνει εξωτερικό φως μέσα στο δωμάτιο. Επίσης, φώτα που εκπέμπονται από τις ηλεκτρονικές συσκευές θα πρέπει να αποφεύγονται, καθώς εκπέμπουν μπλε φως, που είναι ένα τύπος φωτός που «μιλάει» στον εγκέφαλο και τον «ενημερώνει» πως είναι η ώρα να ξυπνήσει.

Τα φώτα στην κρεβατοκάμαρα θα πρέπει να είναι χαμηλά, ενώ πολύ καλό θα ήταν να χρησιμοποιούνται φώτα LED, τα οποία εκπέμπουν κοκκινωπά και καφετί φώτα.

Μόλις το σώμα πέσει για ύπνο, το δωμάτιο πρέπει να μείνει σκοτεινό και δροσερό, καθώς το φως μπορεί να εισχωρήσει στα μάτια ακόμα και όταν τα βλέφαρα είναι κλειστά.

Σε μία μελέτη του 2022, διαπιστώθηκε πως ο ύπνος για μονάχα μία νύχτα σε αμυδρό φως, όπως με μια τηλεόραση με κλειστό τον ήχο, αύξησε τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα αλλά και τους καρδιακούς παλμούς, παρά το γεγονός ότι τα μάτια ήταν κλειστά την ώρα του ύπνου.

Η μεγαλύτερη συλλογή «φαιάς ουσίας» στον πλανήτη -Δέκα χιλιάδες εγκέφαλοι αποθηκευμένοι σε δοχεία

Η μεγαλύτερη συλλογή στον πλανήτη  «φαιάς ουσίας» στον πλανήτη βρίσκεται αποθηκευμένη σε δοχεία με φορμόλη στο υπόγειο του πανεπιστημίου της Δανίας και απαριθμεί σχεδόν δέκα χιλιάδες εγκεφάλους.

Η επιστημονική του αξία είναι τεράστια, αλλά υπάρχει ένα ηθικό πρόβλημα: όλοι αυτοί οι εγκέφαλοι ελήφθησαν από ψυχικά άρρωστα άτομα σε ψυχιατρικά ιδρύματα, χωρίς τη συγκατάθεση των ασθενών ή των οικογενειών τους. 

«Τα περισσότερα από τα ιδρύματα της Δανίας ήταν μέρος της κρατικής ψυχιατρικής, επομένως ήταν κρατικά ψυχιατρικά νοσοκομεία και δεν υπήρχαν ξένοι να κάνουν ερωτήσεις σχετικά με το τι συνέβαινε σε αυτά τα ιδρύματα», λέει ο Jesper Vaczy Kragh, ιστορικός.

Ανεξάρτητα από τις συνθήκες υπό τις οποίες αποκτήθηκαν οι εγκέφαλοι, το Δανικό Συμβούλιο Ηθικής αποφάσισε στις αρχές της δεκαετίας του ’90 ότι θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για έρευνα. 

«Νομίζω ότι αυτή η συζήτηση έχει εξαντληθεί και λέει ότι αυτή είναι μια πολύ χρήσιμη επιστημονική μελέτη αν θέλουμε να μάθουμε περισσότερα για τις ψυχικές ασθένειες. Αυτή είναι η προσέγγιση που έχουμε τώρα», τονίζει ο Martin Wierenfeldt Nielsen, παθολόγος, επικεφαλής της Brain Collection.

Οι 10.000 εγκέφαλοι ελήφθησαν κατά την περίοδο 1945-1980 από τον Erik Strömgren, έναν γνωστό Δανό ψυχίατρο, μαζί με έναν νευροπαθολόγο σε κρατικά ψυχιατρικά νοσοκομεία, όπου κανείς δεν ήξερε τι συνέβαινε.

Ο δεύτερος πιο θερμός  χειμώνας στην Ευρώπη ο φετινός

Ο χειμώνας που τελειώνει στην Ευρώπη κατέχει τη δεύτερη θέση στην κατάταξη των θερμότερων χειμώνων στην ιστορία των μετεωρολογικών μετρήσεων. Αυτή η εξέλιξη εγκυμονεί κινδύνους για τη γεωργία και την άγρια ​​ζωή, λένε οι ειδικοί της περιβαλλοντικής πολιτικής.

Η μέση θερμοκρασία που καταγράφηκε στην Ευρώπη μεταξύ Δεκεμβρίου 2022 και Φεβρουαρίου 2023 ήταν 1,4 βαθμούς Κελσίου πάνω από τη μέση θερμοκρασία που καταγράφηκε την ίδια περίοδο μεταξύ 1991 και 2020 στο βόρειο ημισφαίριο, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιεύθηκαν από την Υπηρεσία Κλιματικής Αλλαγής Copernicus (C3S), και την Ε.Ε, σύμφωνα το Reuters.

Αυτό το αποτέλεσμα τοποθετεί την τρέχουσα ψυχρή περίοδο στη δεύτερη θέση στην κατάταξη των θερμότερων χειμώνων στην Ευρώπη στην ιστορία των μετεωρολογικών μετρήσεων, ξεπερνώντας μόνο τον χειμώνα της σεζόν 2019-2020.

Η Ευρώπη βίωσε πρόσφατα ένα ισχυρό κύμα καύσωνα στα τέλη Δεκεμβρίου και αρχές Ιανουαρίου, όταν καταγράφηκαν θερμοκρασίες ρεκόρ σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες από τη Γαλλία μέχρι την Ουγγαρία, αναγκάζοντας πολλά χιονοδρομικά κέντρα να κλείσουν λόγω έλλειψης χιονιού.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε στις 2 Ιανουαρίου ότι εκατοντάδες ρεκόρ θερμοκρασίας καταρρίφθηκαν σε ολόκληρη την ήπειρο, συμπεριλαμβανομένης της ελβετικής πόλης Altdorf, όπου καταγράφηκε η τιμή των 19,2 βαθμών Κελσίου, η οποία κατέρριψε το παλιό ρεκόρ, που χρονολογείται από το 1864.

Σύμφωνα με C3S, οι θερμοκρασίες ήταν ιδιαίτερα υψηλές στην ανατολική Ευρώπη και στις βόρειες περιοχές των βορειοευρωπαϊκών χωρών. Ενώ οι θερμοκρασίες στην Ευρώπη ήταν γενικά πάνω από τις κανονικές, ορισμένες περιοχές εξακολουθούσαν να καταγράφουν θερμοκρασίες κάτω του μέσου όρου, συμπεριλαμβανομένων περιοχών στη Ρωσία και τη Γροιλανδία. Οι επιστήμονες λένε ότι οι χειμώνες στην Ευρώπη γίνονται θερμότεροι ως αποτέλεσμα της αύξησης της παγκόσμιας θερμοκρασίας, ένα φαινόμενο που προκαλείται από την κλιματική αλλαγή που προκαλείται από τον άνθρωπο.

Ο ασυνήθιστα ήπιος χειμώνας πρόσφερε μια σύντομη στιγμή ανακούφισης για τις κυβερνήσεις που παλεύουν με τις αυξανόμενες τιμές του φυσικού αερίου μετά τη μείωση των προμηθειών καυσίμων στην Ευρώπη από τη Ρωσία πέρυσι, καθώς οι υψηλότερες θερμοκρασίες μείωσαν τη ζήτηση για φυσικό αέριο θέρμανσης σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες.

Όμως οι υψηλές θερμοκρασίες δημιουργούν κινδύνους για τα άγρια ​​ζώα και τη γεωργία. Η άνοδος της θερμοκρασίας το χειμώνα μπορεί να προκαλέσει τα φυτά να ξεκινήσουν έναν νέο κύκλο ανάπτυξης και να αναγκάσουν τα ζώα να βγουν από τη χειμερία νάρκη πρόωρα, καθιστώντας τα ευάλωτα στο θάνατο από όψιμους παγετούς.

Η Tilly Collins, αναπληρώτρια διευθύντρια του Κέντρου Περιβαλλοντικής Πολιτικής στο Imperial College του Λονδίνου, πιστεύει ότι λόγω της κλιματικής αλλαγής, τα φυτά και τα ζώα δυσκολεύονται να μεταναστεύσουν σε άλλες περιοχές για να διατηρήσουν την ιδανική τους θερμοκρασία. «Για είδη με μικρούς πληθυσμούς ή περιορισμένες περιοχές, αυτό μπορεί πολύ εύκολα να τα βάλει σε τροχιά εξαφάνισης», προειδοποίησε. Τα δεδομένα από το πρόγραμμα Copernicus επισήμαναν επίσης άλλα ακραία κλιματικά φαινόμενα , συμπεριλαμβανομένου του θαλάσσιου πάγου στα ανοιχτά της Ανταρκτικής, που τον περασμένο μήνα έπεσε στο χαμηλότερο επίπεδο που καταγράφηκε ποτέ για τον Φεβρουάριο στην 45χρονη ιστορία των δορυφορικών παρατηρήσεων.

«Αυτές οι συνθήκες που σχετίζονται με τη μείωση του θαλάσσιου πάγου μπορεί να έχουν σημαντικές επιπτώσεις στη σταθερότητα του στρώματος πάγου της Ανταρκτικής και τελικά στην παγκόσμια άνοδο της στάθμης της θάλασσας», δήλωσε η αναπληρώτρια διευθύντρια του C3S, Samantha Burgess.

Παγκόσμιος χρηματοπιστωτικός πυρετός από την απειλή κατάρρευσης της Silicon Valley Bank

Πανικό στο διεθνές οικοσύστημα των startup προκαλούν οι ανησυχίες για την οικονομική κατάσταση της αμερικανικής τράπεζας Silicon Valley Bank, ενός από τους σημαντικότερους δανειστές νεοσύστατων εταιρειών, με τους τριγμούς να μεταδίδονται και στον ευρύτερο ‘κλασικό’ τραπεζικό κλάδο.

Οι αναταράξεις ξεκίνησαν έπειτα από την αιφνίδια ανακοίνωση της Silicon Valley Bank ότι προχωρά σε πώληση μετοχών της ύψους 2,25 δισ. δολαρίων για να ενισχύσει την κεφαλαιακή της θέση, έπειτα από σημαντικές απώλειες στο επενδυτικό της χαρτοφυλάκιο κυρίως λόγω της πορείας των αποδόσεων των ομολόγων.

Σε πρώτη φάση η μετοχή της Silicon Valley Bank βρέθηκε να χάνει χτες άνω του 20% στις προσυνεδριακές συναλλαγές πριν το άνοιγμα της Wall Street, με τη βουτιά να διευρύνεται στο 60% στο κλείσιμο της συνεδρίασης.

Η πτώση των αποδόσεων του τίτλου της συνεχίζεται ανεξέλεγκτη και σήμερα καθώς υποχωρεί κατά επιπλέον 40% στις προσυνεδριακές συναλλαγές, την ώρα που η τράπεζα διαβεβαιώνει τους πελάτες της – κυρίως από τον τεχνολογικό κλάδο – ότι μετά την αύξηση κεφαλαίου δεν κινδυνεύουν να χάσουν τα λεφτά τους.

Όπως μεταδίδει το Reuters, ο CEO της τράπεζας επικοινωνεί προσωπικά με πελάτες της τράπεζας προκειμένου να τους διαβεβαιώσει ότι τα κεφάλαιά τους δεν διατρέχουν κάποιο κίνδυνο.

Χαρακτηριστικό είναι ωστόσο, ότι δεδομένης της μεγάλης εξάρτησης που έχουν από τα δάνεια της SVB τα Venture Capital Funds (οι αρχικοί χρηματοδότες νεοφυών επιχειρήσεων) ο διάσημος επενδυτής Μπιλ Άκμαν έκανε λόγο ακόμα και για ενδεχόμενο διάσωσης της τράπεζας από το αμερικανικό κράτος.

«Η κατάρρευση της Silicon Valley Bank θα μπορούσε να καταστρέψει μία σημαντική κινητήρια δύναμη της οικονομίας, καθώς εταιρείες που υποστηρίζονται από Venture Capitals βασίζονται στην SVB για δάνεια και λειτουργικές ταμιακές ροές. Εάν τα ιδιωτικά κεφάλαια δεν μπορούν να δώσουν μία λύση, θα πρέπει να εξεταστεί το ενδεχόμενο ενός εξαιρετικά dilutive πακέτου διάσωσης από την κυβέρνηση”, έγραψε σε ανάρτησή του στο twitter.

Παράλληλα, όπως δείχνουν και οι ισχυρές απώλειες που καταγράφει σήμερα ο τραπεζικός κλάδος στις παγκόσμιες αγορές, εγείρονται φόβοι για κίνδυνο διάχυσης και ευρύτερη συστημική πίεση στους δανειστές των ΗΠΑ αλλά και διεθνώς.

Ενδεικτικό είναι ότι ο δείκτης των τραπεζών στον πανευρωπαϊκό Stoxx 600 σημειώνει σήμερα βουτιά άνω του 4% και βρίσκεται σε πορεία για τη χειρότερη μέρα του από τον περασμένο Ιούνιο, ενώ χτες ο τίτλος της Goldman Sachs στις ΗΠΑ έκλεισε με απώλειες 2% και της JP Morgan άνω του 5%.

Η SVB είναι στενά συνδεδεμένη με το οικοσύστημα των νεοφυών επιχειρήσεων των ΗΠΑ, καθώς είναι η μόνη εισηγμένη στο χρηματιστήριο τράπεζα που επικεντρώνεται στη Silicon Valley και στις τεχνολογικές νεοφυείς επιχειρήσεις. Σύμφωνα με τον ιστότοπό της, συνεργάζεται με σχεδόν τις μισές νεοφυείς επιχειρήσεις στις ΗΠΑ που υποστηρίζονται από επιχειρηματικά κεφάλαια και με το 44% των αμερικανικών εταιρειών τεχνολογίας και υγειονομικής περίθαλψης που εισήχθησαν στο χρηματιστήριο πέρυσι.

Σουηδία, Γερμανία, Γαλλία έχουν τα περισσότερα καλύτερα νοσοκομεία στην Ευρώπη

Η πρόσβαση σε καλή υγειονομική περίθαλψη είναι πάντα μια από τις κύριες ανησυχίες όταν ψηφίζουμε ή είμαστε άρρωστοι και χρειαζόμαστε την καλύτερη διαθέσιμη θεραπεία. Τα τελευταία πέντε χρόνια, το Newsweek, σε συνεργασία με την εταιρεία δεδομένων Statista, κατατάσσει τα καλύτερα νοσοκομεία στον κόσμο.

Σύμφωνα με τη μελέτη, τα καλύτερα νοσοκομεία της ηπείρου βρίσκονται στη Σουηδία, τη Γερμανία και τη Γαλλία, που καταλαμβάνουν τις πρώτες θέσεις στην τελική ευρωπαϊκή κατάταξη.

Αν λάβουμε υπόψη τι σήμαιναν αυτά τα τελευταία πέντε χρόνια – το παγκόσμιο ξέσπασμα του COVID-19, ο πρώτος μεγάλος πόλεμος που γνώρισε η Ευρώπη τον 21ο αιώνα, ο οποίος με τη σειρά του επιδείνωσε τον πληθωρισμό, μια ενεργειακή κρίση και το κόστος ζωής, και επιπρόσθετα περικοπές στη χρηματοδότηση – ήταν μια περίοδος μεγάλης πίεσης για την υγειονομική περίθαλψη.

Όσον αφορά τη μεθοδολογία, το Newsweek έχει αναλύσει 2.300 νοσοκομεία σε 28 χώρες και έχει συντάξει μια λίστα με τα 250 καλύτερα. Η λίστα περιλαμβάνει επίσης εξειδικευμένα νοσοκομεία και συγκρίνει τα κέντρα όσον αφορά την έρευνα, την καινοτομία, την ποιότητα της περίθαλψης και τη συνέπεια.

Η επιλογή των χωρών έχει βασιστεί σε παράγοντες όπως το προσδόκιμο ζωής και το επίπεδο, ο πληθυσμός, ο αριθμός των νοσοκομείων και η διαθεσιμότητα δεδομένων.

Περισσότεροι από 80.000 ειδικοί ιατροί έχουν συμμετάσχει σε διαδικτυακή έρευνα και έχουν ληφθεί υπόψη και οι απόψεις των ασθενών. Επιπλέον, τα αποτελέσματα λαμβάνουν πληροφορίες από μετρήσεις ποιότητας, όπως δείκτες υγιεινής.

Σύμφωνα με το Newsweek, «τα καλύτερα νοσοκομεία του κόσμου προσελκύουν σταθερά τους καλύτερους επαγγελματίες και προσφέρουν τα καλύτερα αποτελέσματα για τους ασθενείς, καθώς και τις πιο σημαντικές νέες θεραπείες και έρευνες».

Πηγή: Newsweek

Μετάφραση : Αθανάσιος Ρούντος

www.ertnews.gr

Πηγή: ertnews.gr

Stalkerware: 30.000 κινητά παγκοσμίως παρακολουθούνταν το 2022

Πέρυσι, σχεδόν 30.000 χρήστες φορητών συσκευών παγκοσμίως στοχοποιήθηκαν από stalkerware – λογισμικό μυστικής παρακολούθησης που χρησιμοποιείται από άτομα με κακοποιητική διάθεση για την παρακολούθηση των θυμάτων τους – σύμφωνα με την τελευταία έκθεση της Kaspersky State of Stalkerware 2022.

Το State of Stalkerware είναι μια ετήσια έκθεση της Kaspersky η οποία αποσκοπεί στην καλύτερη κατανόηση του αριθμού των ανθρώπων που επηρεάζονται παγκοσμίως από αυτήν τη μορφή ψηφιακής παρακολούθησης. Το 2022, τα δεδομένα της Kaspersky αποκαλύπτουν ότι 29.312 άτομα σε όλο τον κόσμο επηρεάστηκαν από stalkerware, αριθμός που συνάδει πλήρως με τους 32.694 χρήστες που επηρεάστηκαν το 2021. Μετά από μια σταθερά πτωτική τάση κατά τα έτη πριν από το 2021, αυτή η σχετική σταθερότητα αναδεικνύει την παγκόσμια κλίμακα του digital stalking υποδηλώνοντας ότι το πρόβλημα δεν θα λυθεί από μόνο του.

Αύξηση του όγκου των κυβερνοεπιθέσεων το 2023

Σύμφωνα με το Kaspersky Security Network το 2022, Ρωσία, Βραζιλία, Ινδία, Ιράν και Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής ήταν οι πέντε κορυφαίες χώρες που επλήγησαν περισσότερο από stalkerware. Τις χώρες αυτές ακολούθησαν η Τουρκία, η Γερμανία, η Σαουδική Αραβία, η Υεμένη και, τέλος, το Μεξικό, συμπληρώνοντας έτσι τον κατάλογο των δέκα εθνών που έχουν πληγεί περισσότερο. Συνολικά, η Kaspersky εντόπισε περιπτώσεις stalkerware σε 176 χώρες σε όλον τον κόσμο, αποδεικνύοντας ότι η ψηφιακή παρακολούθηση συνεχίζει να αποτελεί παγκόσμιο φαινόμενο που επηρεάζει όλες τις χώρες.

Η Δρ. Leonie Maria Tanczer, Associate Professor στο University College London (UCL) και επικεφαλής της ομάδας έρευνας για το φύλο και την τεχνολογία του UCL, επισημαίνει τη σημασία της έρευνας της Kaspersky: «Είναι σημαντικό να υπάρχουν διαθέσιμα δεδομένα σχετικά με το stalkerware, διότι τα ποσοτικά στοιχεία σχετικά με την κλίμακα και τη φύση των μορφών διαδικτυακού εξαναγκασμού και ελέγχου παραμένουν περιορισμένα. Αν και η αναφορά παρέχει πληροφορίες μόνο για χρήστες κινητών συσκευών που χρησιμοποιούν τις λύσεις ασφάλειας της Kaspersky, μπορούμε να προβλέψουμε ότι η πλήρης έκταση της χρήσης stalkerware είναι πολύ μεγαλύτερη. Τα στοιχεία αυτά είναι, συνεπώς, ανησυχητικά, αλλά χρήσιμα, και μπορούν να συμβάλουν στην παροχή κινήτρων για έρευνα και δράση για την επιτάχυνση της ανάπτυξης τόσο νομικών όσο και τεχνικών στρατηγικών μετριασμού, οι οποίες να αυξάνουν όχι μόνο την ανίχνευση αλλά και την ανάπτυξη λογισμικού επιτήρησης».

Η ψηφιακή βία και η ανάγκη δράσης απέναντί της
Το stalkerware είναι ένα εμπορικά διαθέσιμο λογισμικό που μπορεί να εγκατασταθεί διακριτικά σε συσκευές smartphone, επιτρέποντας στους δράστες να παρακολουθούν κάθε βήμα της ιδιωτικής ζωής ενός ατόμου χωρίς το τελευταίο να το γνωρίζει. Καθώς ο δράστης απαιτεί φυσική πρόσβαση (και κωδικούς) σε μία συσκευή, το stalkerware χρησιμοποιείται συχνά σε κακοποιητικές σχέσεις. Παρόλο που τα δεδομένα που συλλέγονται από την Kaspersky είναι ανώνυμα, άλλες έρευνες έχουν δείξει ότι οι γυναίκες επηρεάζονται κυρίως από αυτήν τη μορφή ψηφιακής βίας. Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι η ψηφιακή βία είναι ακόμα μία διάσταση βίας και πρέπει να νοείται ως ένα συνεχές της βίας εκτός διαδικτύου με πραγματικές και αρνητικές επιπτώσεις για τα θύματα.

Η Kaspersky εργάζεται ενεργά για τη βελτίωση της προστασίας των χρηστών. Στο πλαίσιο αυτής της προσπάθειας, η Kaspersky έχει ανανεώσει την υπηρεσία Privacy Alert -μια ειδοποίηση σε περίπτωση που βρεθεί λογισμικό stalkerware σε μια συσκευή. Η ενημέρωση σημαίνει ότι η ειδοποίηση δεν ενημερώνει πλέον μόνο τον χρήστη σχετικά με την παρουσία λογισμικού stalkerware στη συσκευή, αλλά προειδοποιεί επίσης τον χρήστη ότι εάν καταργηθεί το λογισμικό stalkerware θα ειδοποιηθεί το άτομο που εγκατέστησε το λογισμικό.

Από την κυκλοφορία της το 2019, η υπηρεσία Privacy Alert της Kaspersky περιλαμβάνεται σε όλες τις καταναλωτικές λύσεις ασφάλειας της εταιρείας για προστασία από stalkerware.

ΗΠΑ: Το Εμπορικό Επιμελητήριο ζητά ρύθμιση της τεχνητής νοημοσύνης

Το Εμπορικό Επιμελητήριο των ΗΠΑ ζήτησε ρύθμιση της τεχνολογίας τεχνητής νοημοσύνης για να διασφαλιστεί ότι δεν θα βλάψει την ανάπτυξη ούτε θα αποτελέσει κίνδυνο εθνικής ασφάλειας.

Μέχρι και σήμερα η προτεινόμενη νομοθεσία για την τεχνητή νοημοσύνη είναι ελάχιστη, αλλά το ταχέως αναπτυσσόμενο εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης ChatGPT που έχει κερδίσει επαίνους για την ικανότητά του να γράφει απαντήσεις γρήγορα σε ένα ευρύ φάσμα ερωτημάτων, έχει προκαλέσει ανησυχίες στους νομοθέτες των ΗΠΑ σχετικά με τον αντίκτυπό του στην εθνική ασφάλεια και την εκπαίδευση.

Δημιουργία ρυθμιστικού πλαισίου
Η έκθεση του Επιμελητηρίου υποστηρίζει ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής αλλά και οι επικεφαλής επιχειρήσεων πρέπει να εντείνουν τις προσπάθειές τους για τη δημιουργία ενός «ρυθμιστικού πλαισίου βασισμένου στους πιθανούς κινδύνους» που θα διασφαλίζει την υπεύθυνη ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης.

Επιπλέον, στην έκθεση αναφέρεται ότι η τεχνητή νοημοσύνη προβλέπεται να προσθέσει 13 τρισεκατομμύρια δολάρια στην παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη έως το 2030 και ότι έχει συμβάλει σημαντικά στη βελτίωση διαφόρων τομέων.

Ωστόσο, η έκθεση τονίζει την ανάγκη «να είμαστε έτοιμοι για την επικείμενη παρουσία της τεχνολογίας παντού και τους πιθανούς κινδύνους». Η έκθεση καταλήγει ότι μέσα σε 20 χρόνια, «σχεδόν κάθε» επιχείρηση και κυβερνητικός οργανισμός θα χρησιμοποιεί AI.

Ως προϊόν μιας επιτροπής για την τεχνητή νοημοσύνη που ίδρυσε το Επιμελητήριο πέρυσι, η έκθεση αποτελεί εν μέρει αναγνώριση του κρίσιμου ρόλου που θα διαδραματίσει η επιχειρηματική κοινότητα στην ανάπτυξη και διαχείριση της τεχνητής νοημοσύνης, ανέφερε το Επιμελητήριο.

Περισσότερη ρύθμιση αλλά με εξαιρέσεις
Παρόλο που ζητά περισσότερη ρύθμιση, το Επιμελητήριο φροντίζει να προειδοποιήσει ότι ενδέχεται να υπάρχουν ευρείες εξαιρέσεις στον τρόπο εφαρμογής του κανονισμού.

«Αντί να προσπαθεί να αναπτύξει ένα ενιαίο ρυθμιστικό πλαίσιο, αυτή η προσέγγιση για τη ρύθμιση της τεχνητής νοημοσύνης επιτρέπει την ανάπτυξη ευέλικτων, ειδικών για τον κλάδο καθοδήγησης και βέλτιστων πρακτικών», αναφέρει η έκθεση.