Ο Χριστιανισμός και οι αιρέσεις που αντιμετώπισε

Με τον όρο αίρεση δηλώνεται κάθε συνειδητή παρέκκλιση από την καθιερωμένη και επίσημη διδασκαλία μιας θρησκείας ή και της Χριστιανικής Εκκλησίας ειδικότερα, από ένα ή και περισσότερα μέλη της. Η παρέκκλιση αυτή εκδηλώνεται με τον προφορικό ή και τον γραπτό λόγο ως αμφισβήτηση της αυθεντικότητας του περιεχομένου ή και της δογματικής διατύπωσης της χριστιανικής πίστης και ενεργοποιεί την εκκλησιαστική συνείδηση της ιεραρχίας του κλήρου και του λαού,για την απόδειξη της σοβαρότητας της εκτροπής και για την περιφρούρηση της ορθής πίστης.

Πώς αντιμετώπισε τις αιρέσεις η Χριστιανική Εκκλησία;

Η Χριστιανική Εκκλησία αντιμετώπισε από την ίδρυσή της πολλές αιρέσεις που αμφισβήτησαν την αυθεντικότητα της διδασκαλίας της στην Τριαδολογία, τη Χριστολογία, τη Σωτηριολογία και την Εκκλησιολογία. Για την αντιμετώπιση των αιρέσεων ενεργοποιήθηκε η θεολογική μαρτυρία της Πατερικής γραμματείας, συγκλήθηκαν τοπικές, αρχικά, και Οικουμενικές στη συνέχεια, Σύνοδοι, με σκοπό την ορθή οριοθέτηση της Ορθοδοξίας και της αίρεσης, όπως επίσης και τη σωτηριολογική αξία αυτής της διάκρισης.

Ο Μέγας Βασίλειος χαρακτήριζε τους αιρετικούς «…ως παντελώς απερρηγμένους και κατ’ αυτήν την πίστιν απηλλοτριωμένους από το υγιές σώμα της Εκκλησίας» (Κανών Ι). Σύμφωνα με τον άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο, η Εκκλησία αποδοκιμάζει «… ου τον αιρετικόν αλλά την αίρεσιν, ου τον άνθρωπον αλλά την πλάνην». (Patrologia Graecia 50, 700-701).

Η Εκκλησία αντιμετωπίζει αρχικά με επιείκεια τους αιρετικούς. Σταδιακά όμως όπως αποτυπώνεται στους Κανόνες των Τοπικών Οικουμενικών Συνόδων και των Πατέρων της Εκκλησίας, όσοι κληρικοί εμμένουν στην αίρεση καθαιρούνται από την ιδιότητά τους ενώ οι λαϊκοί αιρετικοί αφορίζονται. Και οι δύο πράξεις συνεπάγονται οριστική αποκοπή από το Σώμα της Εκκλησίας. Η επιστροφή σε αυτό αντιμετωπίζεται με επιείκεια και φιλανθρωπία, με την προϋπόθεση ειλικρινούς μετάνοιας και αποκήρυξη της αίρεσης.
Ας δούμε όμως ποιες ήταν οι σημαντικότερες αιρέσεις που ταλάνισαν τον Χριστιανισμό κατά τους πρώτους αιώνες της ύπαρξής του.

Γνωστικισμός

Γνωστικισμός είναι ο περιληπτικός όρος με τον οποίο χαρακτηρίζεται το σύνολο των θεωριών που διαμορφώθηκαν αντίθετα προς τη Χριστιανική διδασκαλία από τον 1ο ως τον 3ο μ.Χ. αι. Στις δοξασίες τους οι οπαδοί του Γνωστικισμού είχαν αναμείξει ιδέες από τους Νεοπλατωνικούς, τους Νεοπυθαγόρειους και τους Χριστιανούς. Βασικό δόγμα του Γνωστικισμού είναι το δόγμα της γνώσης, σύμφωνα με το οποίο η γνωστική ικανότητα παραχωρήθηκε «εκ θείας αποκαλύψεως» σε λίγους εκλεκτούς και μυημένους.

Αρχικά ο Γνωστικισμός έγινε γνωστός από τα αντιαιρετικά έργα του Ειρηναίου, του Ιππόλυτου, του Τερτυλλιανού, του Επιφάνιου κ.ά. Η ανακάλυψη της χριστιανικής γνωστικής βιβλιοθήκης το 1945-1946 στο Nag Hammadi της Αιγύπτου (το αρχαίο Χηνοβόσκιον) έφερε στην επιφάνεια πολλά κείμενα τα περισσότερα από τα οποία ήταν γνωστά μόνο από τους τίτλους τους. Χρονολογούνται παλαιογραφικά τους 3ο-4ο μ.Χ. αιώνες, όμως πρέπει να έχουν γραφτεί στην αρχική τους μορφή πολύ νωρίτερα (1ος μ.Χ. αι.).

Η πλήρης δημοσίευσή τους έχει εμποδιστεί για διάφορους λόγους. Υπάρχουν 53 κείμενα από τα οποία τα 48 είναι διαφορετικά, που έχουν δεθεί σε 13 δερμάτινους τόμους. Ως πρώτοι εκπρόσωποι του Γνωστικισμού αναφέρονται ο Σίμων ο Μάγος και ο μαθητής του Μένανδρος (1ος μ.Χ. αι.). Ακολούθησαν, ο Σατουρνίνος ο Αντιοχεύς (ή Ουαλεντίνος) και οι μαθητές του Πτολεμαίος, Μάρκος και Θεόδοτος.

Γνωστότερα παρακλάδια του Γνωστικισμού ήταν αυτά των Οφιτών, των Καϊνιτών και των Νικολαϊτών. Οι Νικολαΐτες πίστευαν στην κοινοκτημοσύνη των αγαθών και επέτρεπαν ελεύθερα τις σεξουαλικές επιμειξίες μεταξύ των μελών των κοινοτήτων τους. Άρχισαν τη δράση τους ήδη από την εποχή του Ιησού Χριστού και των Αποστόλων. Πήραν το όνομά τους από τον διάκονο Νικόλαο που είχε χειροτονηθεί (ένας από τους επτά), από τα χέρια των Αποστόλων.

Συνιστούσαν ότι «το σώμα πρέπει να βυθίζεται μέσα στις ηδονές, να φθείρεται από τις καταχρήσεις κι έτσι να τιμωρείται». Έλεγαν πως «όσο περισσότερες αμαρτίες και ηδονές προκαλεί ο άνθρωπος, τόσο περισσότερο θα προκαλέσει το θείο έλεος και τη χάρη του Θεού».

Ο ηγέτης τους αν και ζήλευε την όμορφη γυναίκα του, της επέτρεψε να έχει σεξουαλικές σχέσεις με τα μέλη της κοινότητας των Νικολαϊτών! Για τους Νικολαΐτες που λέγονταν και Βαλααμίτες τονίζει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης στην «Αποκάλυψη»: «Μισώ και εγώ τα έργα των Νικολαϊτών. Οι Νικολαΐτες που εμφανίστηκαν κυρίως στην Πέργαμο, την Έφεσο και τα Θυάτειρα της Μικράς Ασίας ήταν βραχύβια αίρεση.

Μοναρχιανισμός

Ο Μοναρχιανισμός ήταν ομάδα αιρετικών τάσεων στην Εκκλησία των πρώτων χριστιανικών αιώνων (2ος μ.Χ. και αργότερα), που προέκυψαν από την προσπάθεια να ερμηνευθεί θεολογικά η ενότητα της θείας ουσίας και η τριαδικότητα των προσώπων του Θεού της χριστιανικής πίστης, με τρόπο που να μην θίγεται η μοναρχία (μία αρχή) της θεότητας. Το ζήτημα της μοναρχίας της θεότητας είχε τεθεί από τις διάφορες εκφάνσεις του Γνωστικισμού και αποτελούσε πρόκληση για τη θεολογία της Εκκλησίας.

Οι αιρετικοί Μοναρχιανοί διακρίνονταν σε Τροπικούς Μοναρχιανούς ή Πατροπασχίτες και σε Δυναμικούς Μοναρχιανούς ή Υιοθετιστές. Οι πρώτοι (Νοητός, Πραξέας, Σιβέλλιος κ.ά.) είχαν ως φιλοσοφική υποδομή τον Νεοπλατωνισμό, σχετικοποιούσαν ή απέρριπταν την πραγματική διάκριση των τριών προσώπων της Αγίας Τριάδας (Πατρός, Υιού και Αγίου Πνεύματος) και κατέληγαν στο συμπέρασμα ότι τα πρόσωπα της Αγίας Τριάδας αποτελούσαν απλά ιστορικά προσωπεία και τρόπους ιστορικής φανέρωσης του ενός Θεού στον κόσμο.

Οι Δυναμικοί Μοναρχιανοί (Θεόδοτος ο Σκυτεύς, Θεόδοτος ο Τραπεζίτης, Παύλος ο Σαμοσατεύς κ.ά.) είχαν ως φιλοσοφική υποδομή τον Αριστοτελισμό και υποστήριζαν ότι ο Πατήρ είναι πραγματικά Θεός, ενώ ο Υιός και το Άγιο Πνεύμα είναι απρόσωπες δυνάμεις του ενός Θεού ή και απλά δημιουργήματά του και ότι ο Ιησούς Χριστός γεννήθηκε από την Παρθένο Μαρία ως απλός άνθρωπος (κατά τον Παύλο τον Σαμοσατέα «άνθρωπον ημίν ίσον έτεκεν»), με τον οποίο ενώθηκε κατά το Βάπτισμα η «δύναμη» του απρόσωπου λόγου του Θεού. Ο Δυναμικός Μοναρχισμός καταδικάστηκε το 268 από Σύνοδο της Εκκλησίας και ο κυριότερος εκπρόσωπός του, ο Παύλος ο Σαμοσατεύς, Επίσκοπος Αντιοχείας, καθαιρέθηκε.

Δοκητισμός

Αίρεση που είχε αρκετές ομοιότητες με τον Γνωστικισμό και οι αρχές του ανάγονται στην αποστολική εποχή. Οι οπαδοί του απέρριπταν ότι ο Ιησούς Χριστός είχε υλικό σώμα και πρόσθεταν ότι η σάρκα του, η ενανθρώπησή του και η σταύρωσή του ήταν φαινομενικά και όχι πραγματικά. Θεωρούσαν ότι η ύλη είναι κάτι κακό και ακάθαρτο. Ο Δοκητισμός εμφανίστηκε τον 2ο μ.Χ. αι. Από τον 3ο μ.Χ. πέρασε για τρεις αιώνες στην αφάνεια. Τον 6ο αιώνα εμφανίστηκε ξανά σε ορισμένες παραφυάδες του Μονοφυσιτισμού.

Μαρκιωνιτισμός

Οι Μαρκιωνίτες άρχισαν τη δράση τους τον 2ο μ.Χ. αιώνα από τον Πόντο και τη Ρώμη. Αρχηγός τους ήταν ο Μαρκίων ο Ποντικός (69-160) από τη Σινώπη του Πόντου, που ανήκε στους λεγόμενους Σύρους Γνωστικούς. Οι δοξασίες του αποτελούσαν κράμα στοιχείων από τον Γνωστικισμό, τον Ιουδαϊσμό και τον Χριστιανισμό.

Στη Ρώμη, ο Επίσκοπος Σμύρνης Πολύκαρπος (117-169) τον κατηγόρησε ως αιρετικό και τον ονόμασε «πρωτότοκο του σατανά». Από τη Βίβλο, ο Μαρκίων δεχόταν μόνο το «Κατά Λουκάν» Ευαγγέλιο, το οποίο ερμήνευε με δικό του τρόπο. Απέρριπτε τα μυστήρια, την ανάσταση των νεκρών, τον γάμο και το κρέας. Απαιτούσε από τους οπαδούς του αυστηρό βίο, σεξουαλική αποχή και σκληρή νηστεία.

Ο Μαρκίων δεχόταν ότι τον άνθρωπο έπλασε ο «Πονηρός Θεός» που είχε έρθει σε διάσταση με τον «Δίκαιο Θεό». Ένας τρίτος Θεός, ο «Αγαθός Θεός» έστειλε τον Χριστό στη Γη για να σώσει τον κόσμο αλλά ο «Πονηρός Θεός» τον θανάτωσε στον σταυρό. Οι Μαρκιωνίτες είχαν μεγάλη επιρροή ως και τον 4ο μ.Χ. αιώνα. Σταδιακά όμως η αίρεση άρχισε να φθίνει και τελικά εξαφανίστηκε.
areios

Αρειανισμός

Η σημαντικότερη χριστιανική αίρεση του 4ου αιώνα. Ιδρυτής ήταν ο πρεσβύτερος και θεολόγος Άρειος (262-336). Οι Αρειανιστές απέρριπταν τη φυσική θεότητα του Ιησού Χριστού και υποστήριζαν ότι ο Υιός του Θεού και το Άγιο Πνεύμα δεν είναι Θεοί αλλά μόνο δημιουργήματά Του. Ο Αρειανισμός είχε μεγάλη απήχηση στον ελληνορωμαϊκό κόσμο. Καταδικάστηκε από την Α’ Οικουμενική Σύνοδο που έγινε στη Νίκαια της Βιθυνίας (325 μ.Χ.)

Η καταδίκη του Αρειανισμού εξουδετέρωνε τα βασικά στοιχεία της αίρεσης με την προβολή της ταυτότητας του Υιού και του Πατρός και κατά συνέπεια της φυσικής θεότητας του Υιού και του Λόγου του Θεού. Ο όρος «ομοούσιος» που προστέθηκε στο Σύμβολο της Πίστεως («Πιστεύω») της Α’ Οικουμενικής Συνόδου έγινε ακριβώς για τη διάκριση της αίρεσης από την Ορθοδοξία. Πολύ ισχυροί προστάτες του Αρειανισμού ήταν οι λόγιοι Μητροπολίτες Ευσέβιος Νικομήδειας και Ευσέβιος Καισαρείας της Παλαιστίνης που μετά το 328 κέρδισαν την υποστήριξη του Μεγάλου Κωνσταντίνου και προώθησαν με κρατική υποστήριξη τις θέσεις του Αρειανισμού.

Οι αλλεπάλληλες επεμβάσεις του Μεγάλου Κωνσταντίνου υπέρ του Αρειανισμού κορυφώθηκαν με την εξορία των σημαντικότερων υποστηρικτών της θεολογίας της Α’ Οικουμενικής Συνόδου (Μέγας Αθανάσιος, Ευστάθιος Αντιοχείας κ.ά.)

Ο γιος και διάδοχος του Μεγάλου Κωνσταντίνου Κωνστάντιος (337-361) ακολούθησε την πολιτική του πατέρα του όμως η διάσπαση των Αρειανοφρόνων σε «Ομοιουσιανούς», «Όμοιους» και «Ανόμοιους» τους αποδυνάμωσε. Οι Σύνοδοι των Αρειανοφρόνων επισκόπων στη Σελεύκεια, στην Ανατολή και στο Αρίμινο, στη Δύση (359) επιβεβαίωσαν την ισχύ του Αρειανισμού ως έκφραση πολιτικής βούλησης του αυτοκράτορα η οποία όμως έπαψε μετά τον θάνατο του Κωνστάντιου το 361.
Συνοδος-Νικαιας

Σ’ αυτήν την περίοδο ο Αρειανισμός διαδόθηκε και στους Γότθους ο επίσκοπος των οποίων Ουλφίλας οργάνωσε τη λατρεία στη γοτθική γλώσσα. Ενώ η ίδρυση του Βησιγοτθικού κράτους στην Ισπανία επηρέασε για δύο ακόμα αιώνες τη θεολογική διαλεκτική του δυτικού Χριστιανισμού στην Ανατολή, ο Αρειανισμός αποδυναμώθηκε επί Ιουλιανού (361-363) και Ιοβιανού (363-364). Οι ακραίες επιλογές του αυτοκράτορα Ουάλη (364-378) δεν γίνονταν δεκτές ούτε από τους μετριοπαθείς Αρειανιστές.

Ο Μέγας Θεοδόσιος με μια σειρά από διατάγματα (378-385) επέβαλε τη θεολογία της Α’ Οικουμενικής Συνόδου, ενώ η Β’ Οικουμενική Σύνοδος της Κωνσταντινούπολης (381) οριστικοποίησε τον θρίαμβο της Εκκλησίας εναντίον του Αρειανισμού, που χωρίς πολιτικά ερείσματα αποδυναμώθηκε και τελικά διαλύθηκε.

Απολλιναρισμός

Χριστιανική αίρεση του 4ου αιώνα. Ιδρυτής της ήταν ο Επίσκοπος Λαοδικείας Απολλινάριος (310-390) που πρέσβευε ότι η συνένωση της φύσης του τέλειου Θεού και του τέλειου ανθρώπου είναι αδύνατη. Οι Απολλιναριστές πίστευαν ότι ο Χριστός δεν ενώθηκε με τη θεότητα ως τέλειος άνθρωπος αλλά μόνο με το ανθρώπινο σώμα και ότι τη θέση της ανθρώπινης ψυχής κατέλαβε ο Θείος Λόγος. Κατάφεραν μάλιστα να πείσουν τον Οικουμενικό Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Γρηγόριο τον Θεολόγο και τον Πατριάρχη Αλεξάνδρειας Κύριλλο Α’ ότι τα έργα τους είναι γραμμένα από τον Αθανάσιο Α’ τον Μεγάλο, Πατριάρχη Αλεξανδρείας (328-373) και τον Πάπα Ιούλιο Α’ (341-352) εξαπατώντας τους. Ο Απολλινάριος καταδικάστηκε ως αιρετικός από τη Β’ Οικουμενική Σύνοδο.

Πνευματομάχοι-Μακεδονιανοί

Αιρετικοί του 4ου αιώνα που έδρασαν σε διάφορες περιοχές της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Θεωρούσαν το Άγιο Πνεύμα «Κτίσμα». Ηγέτης τους ήταν ο Επίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως (342-346) Μακεδόνιος ο οποίος από το 351 ως την καθαίρεση του το 360 διετέλεσε Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως. Οι περισσότεροι Πνευματομάχοι ήταν Αρειανόφρονες ή είχαν αποχωρήσει από την ενιαία τότε Ορθόδοξη Εκκλησία. Οι απόψεις του Μακεδόνιου και οι Πνευματομάχοι που είχαν μεγάλη επιρροή σε κληρικούς, μοναχούς και λαϊκούς καταδικάστηκαν από τη Β’ Οικουμενική Σύνοδο.

Νεστοριανισμός

Θεμελιωτής της αίρεσης αυτής ήταν ο Οικουμενικός Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Νεστόριος (428-431). Καταδίωξε αλύπητα τους Αρειανιστές και δίδασκε ότι η Παναγία δεν ήταν δυνατόν ως άνθρωπος να γεννήσει «ένα άκτιστο ον όπως ήταν ο Λόγος αλλά μόνον άνθρωπο, όργανο της θεότητας». Έτσι ο Νεστόριος ονόμαζε την Παναγία Χριστοτόκο και όχι Θεοτόκο. Στον Ιησού Χριστό αναγνώριζε δύο φύσεις, τη θεϊκή και την ανθρώπινη και πίστευε πως ανάμεσά τους υπήρχε μια απλή συνάφεια.
Nestorius_Hooghe_1688

Ο Νεστόριος είχε πολλούς εχθρούς τους οποίους αναθεμάτισε το 429. Το 430 όμως ο Πάπας Σελεστίνος και ο Πατριάρχης Αλεξάνδρειας Κύριλλος Α’ οργάνωσαν ξεχωριστές Συνόδους οι οποίες αναθεμάτισαν τον Νεστόριο ως αιρεσιάρχη. Η Γ’ Οικουμενική Σύνοδος (Έφεσος 431) καθαίρεσε και εξόρισε τον Νεστόριο που πέθανε το 451 στην αιγυπτιακή όαση Χάργκα.

Σε βάρος των οπαδών του έγιναν ανελέητοι διωγμοί σε Κωνσταντινούπολη, Αλεξάνδρεια και Αντιόχεια. Έτσι οι Νεστοριανοί κατέφυγαν στην Έδεσσα της Συρίας, την Ινδία, την Κίνα, το Κουρδιστάν, τη Μικρά Ασία, τη Νίσιβη της Περσίας, την Ταταρία κι αλλού.

Μονοφυσιτισμός

Μια από τις σημαντικότερες χριστιανικές αιρέσεις. Ιδρυτής της υπήρξε ο αρχιμανδρίτης Ευτυχής (378-454) γι’ αυτό και ο Μονοφυσιτισμός είναι γνωστός και ως Ευτυχιανισμός. Ο Ευτυχής υποστήριζε ότι ο Ιησούς Χριστός είχε μόνο μια φύση, θεία και ανθρώπινη μαζί. Απέρριπτε τη δυνατότητα ανάμειξης των δύο φύσεων και πίστευε ότι δεν υπέφερε για τους ανθρώπους ο Χριστός αλλά ο Θεός. Εκτός από τον Ευτυχή τις μονοφυσιτικές δοξασίες διατύπωσαν οι Πατριάρχες Αλεξανδρείας Κύριλλος Α’ (412-444) και Διόσκορος Α’ (444-451) οι οποίοι καταπολεμούσαν ταυτόχρονα την Ορθοδοξία και τον Νεστοριανισμό. Ανάμεσα στους Ορθόδοξους και τους Μονοφυσίτες υπήρξαν αιματοχυσίες και αφορισμοί.

Ο Μονοφυσιτισμός, που είχε μεγάλη επιρροή στις Ανατολικές επαρχίες του Βυζαντίου(Συρία, Παλαιστίνη, Αίγυπτο) αύξησε τη δυσαρέσκεια των πληθυσμών των περιοχών αυτών, οι οποίοι πιεζόμενοι κι από τη σκληρή οικονομική πολιτική του Βυζαντίου κατακτήθηκαν εύκολα από τους Άραβες. Αν και ο Μονοφυσιτισμός καταδικάστηκε από τη Γ’ και Δ’ Οικουμενική Σύνοδο (Χαλκηδόνα 451) επιβίωσε στη διδασκαλία πολυάριθμων αιρέσεων και εθνικών Εκκλησιών ορισμένες από τις οποίες υπάρχουν ακόμα και σήμερα όπως η Κοπτική Εκκλησία, η Ιακωβιτική Εκκλησία της Συρίας και του Ιράκ (Συροορθόδοξοι Χριστιανοί) και η Αρμενική Εκκλησία.

Παυλικιανοί

Οι Παυλικιανοί ήταν μέλη θρησκευτικού – στρατιωτικού κινήματος που συγκλόνισε την Ορθοδοξία και το Βυζάντιο από τον 7ο ως και τον 12ο αιώνα. Είχαν ορμητήριο τη Μικρά Ασία. Ιδρυτής της αίρεσης θεωρείται ο Κωνσταντίνος ο εκ Μανανάλεως. Από τη Βίβλο αποδέχονταν μόνο τις ιδέες του Απόστολου Παύλου. Πίστευαν στον «Αγαθό Θεό» που έπλασε τον πνευματικό κόσμο και στον «Πονηρό Θεό» δηλαδή του Σατανά που δημιούργησε τον υλικό κόσμο έδωσε στους Εβραίους την Παλαιά Διαθήκη και διέφθειρε τον Χριστιανισμό.

Οι Παυλικιανοί ταύτιζαν τον διάβολο με τον Γιαχβέ της Παλαιάς Διαθήκης απέρριπταν την ιεροσύνη, τις τελετές , τις εικόνες, το Βάπτισμα, τη Θεία Ευχαριστία και την Παλαιά Διαθήκη. Οι Ορθόδοξοι τους κατηγορούσαν ως αιρετικούς και επηρεασμένους από τους Γνωστικούς, τους Μανιχαίους και τους Παρσιστές.

Οι Εικονομάχοι υποστήριζαν τους Παυλικιανούς που συγκρούστηκαν πολλές φορές με τα βυζαντινά στρατεύματα. Μάλιστα είχαν συμμαχήσει και με τους Σαρακηνούς. Κάποιες φορές επικρατούσαν οι Παυλικιανοί και κάποιες τα αυτοκρατορικά στρατεύματα. Ιδιαίτερη μνεία κάνουμε στη σφαγή των Παυλικιανών από τον Βασίλειο Α’ τον Μακεδόνα (867-886) που κατέλαβε την έδρα τους Τεφρίκη και τα φρούρια τους Αβαρά και Σπάθη.

Υπήρχαν και άλλες αιρέσεις που εμφανίστηκαν τους πρώτους αιώνες του Χριστιανισμού (Πελαγιανισμός, Αφθαρτοδοκητισμός κλπ.) οι οποίες όμως δεν είχαν την απήχηση και τη διάρκεια όσων ανφέραμε.

Πηγές: «ΟΙ ΘΡΗΣΚΕΙΕΣ-ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΕΙΑ», τ. 27, ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΧΑΛΙΒΕΛΑΚΗΣ, «ΑΙΡΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΟΓΜΑΤΑ», ΕΚΔΟΣΕΙΣ Ι. ΦΛΩΡΟΣ

Κρατικά Λογοτεχνικά Βραβεία: Αυτοί είναι οι φετινοί υποψήφιοι

Τις βραχείες λίστες των Κρατικών Λογοτεχνικών Βραβείων 2023, για τις εκδόσεις του 2022, ανακοίνωσε το υπουργείο Πολιτισμού. Οι λίστες αυτές αφορούν στους υποψήφιους για τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας, Παιδικού Βιβλίου και Λογοτεχνικής Μετάφρασης. Οι βραχείες λίστες συνοδεύονται από αιτιολογημένη Έκθεση κάθε Επιτροπής, στην οποία εξετάζονται οι τάσεις της λογοτεχνικής παραγωγής, αποτιμάται η στάθμη των λογοτεχνικών έργων της υπό κρίση περιόδου (εκδοτικό έτος 2022) και στην οποία αναφέρεται η αιτιολογημένη γνώμη κάθε Επιτροπής συνολικά και κάθε μέλους της ξεχωριστά.

Οι Βραχείες Λίστες τίτλων για τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας 2023 (Βραβείο Μυθιστορήματος, Βραβείο Διηγήματος-Νουβέλας και Βραβείο Ποίησης), τα Κρατικά Βραβεία Δοκιμίου – Μαρτυρίας 2023 (Βραβείο Δοκιμίου-Κριτικής και Βραβείο Μαρτυρίας-Βιογραφίας-Χρονικού-Ταξιδιωτικής Λογοτεχνίας) και το Κρατικό Βραβείο Πρωτοεμφανιζόμενου Συγγραφέα 2023, έχουν ως ακολούθως:

Βραχεία Λίστα για το Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος 2023

1. Ρέα Γαλανάκη, Εμμανουήλ και Αικατερίνη.Τα παραμύθια που δεν είναι παραμύθια, εκδόσεις Καστανιώτη

2. Απόστολος Δοξιάδης, Το τηλεφώνημα που δεν έγινε, εκδόσεις Ίκαρος
3. Γιάννης Καρκανέβατος, Ο πατέρας δεν μιλούσε γι᾽ αυτά, εκδόσεις Βιβλιοπωλείον της Εστίας

4. Ισμήνη Καρυωτάκη, Φυγόδικος δεν ήμουν, εκδόσεις Ποταμός

5. Σπύρος Κιοσσές, Τα πρωτοβρόχια, εκδόσεις Μεταίχμιο
6. Νίκος Α. Μάντης, Κιθαιρώνας, εκδόσεις Καστανιώτη

7. Τέσυ Μπάιλα, Λέγε με Ισμαήλ, εκδόσεις Ψυχογιός

8. Αλέξης Πανσέληνος, Λάδι σε καμβά, εκδόσεις Μεταίχμιο

Βραχεία Λίστα για το Κρατικό Βραβείο Διηγήματος – Νουβέλας 2023
1. Θεόδωρος Γρηγοριάδης, Η νοσταλγία της απώλειας, εκδόσεις Πατάκη
2. Βαγγέλης Κουτσουράκης, Το δέντρο, εκδόσεις Ίνδικτος

3. Μιχάλης Μακρόπουλος, Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον, εκδόσεις Κίχλη
4. Κώστας Μπαρμπάτσης, Λυκοχαβιά και άλλες ιστορίες, εκδόσεις Κέδρος
5. Παντελής Μπουκάλας, Ο Χριστός στα χιόνια. Εφτά νύχτες στον κόσμο του Αντρέι Ταρκόφσκι, εκδόσεις Άγρα
6. Ανδρέας Νικολακόπουλος, Σάλτος, εκδόσεις Ίκαρος
7. Μελίσσα Στοΐλη, Απ΄ το μπαλκόνι να φύγεις!, εκδόσεις Κίχλη
8. Νίκη Τρουλλινού, Δημοκρατία των ονείρων, εκδόσεις Ποταμός
9. Βαγγέλης Χατζηγιαννίδης, Το όνομά σου, εκδόσεις Το Ροδακιό

Βραχεία Λίστα για το Κρατικό Βραβείο Ποίησης 2023

1. Δημήτρης Αγγελής, Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου, εκδόσεις Πόλις
2. Ζέφη Δαράκη, Αόρατη Μαρία, εκδόσεις Ύψιλον/βιβλία
3. Νίκος Ερηνάκης, Ακόμα βαφτιζόμαστε, εκδόσεις Κείμενα
4. Σταύρος Ζαφειρίου, Πράσινος ουρανός, μπλε χορτάρι, εκδόσεις Νεφέλη
5. Διονύσης Καψάλης, Ο καταρράκτης, εκδόσεις Άγρα
6. Γιάννης Μεταξάς, Φεγγίτες, εκδόσεις Ίκαρος
7. Εύα Μοδινού, Μικρά Ασία. Ο κύκλος των ωρών, εκδόσεις Γκοβόστη
8. Δημήτρης Πέτρου, Εικοστός κόσμος, εκδόσεις Πόλις
9. Σταμάτης Πολενάκης, Birds in the night, εκδόσεις Ενύπνιο
10. Αντώνης Δ. Σκιαθάς, Αρχιτεκτονική της σιωπής, εκδόσεις ΑΩ
11. Κυριάκος Χαραλαμπίδης, Η Νύχτα των Κήπων, εκδόσεις Ίκαρος

Βραχεία Λίστα για το Κρατικό Βραβείο Δοκιμίου – Κριτικής 2023
1. Βενετία Αποστολίδου, Η λογοτεχνία στο Πανεπιστήμιο. Η συγκρότηση της επιστήμης της Νεοελληνικής Φιλολογίας (1942-1982), εκδόσεις Πόλις
2. Πολυμέρης Βόγλης, Δυναμική αντίσταση. Υποκειμενικότητα, πολιτική βία και αντιδικτατορικός αγώνας 1967-1974, εκδόσεις Αλεξάνδρεια
3. Γλαύκη Γκότση, Βλέμματα γυναικών στην τέχνη (1850-1900), εκδόσεις Νησίδες
4. Βασίλης Καραποστόλης, Ο παλμός του κόσμου. Αγώνες της αγάπης στον καιρό μας, εκδόσεις Πατάκη
5. Μανόλης Κούμας, Δεκαετία πολέμων. Διλήμματα της ελληνικής διπλωματίας, 1940-1949, εκδόσεις Παπαδόπουλος
6. Κατερίνα Κωστίου, …ως όνομα ψιλόν. Η συγκρότηση και η λειτουργία του προσωπείου στην ποίηση του Κ.Π. Καβάφη, εκδόσεις Νεφέλη
7. Χρήστος Λούκος, Η Ερμούπολη της Σύρου (1821-1950). Από το Λίβερπουλ της Ανατολικής Μεσογείου στη βαμβακούπολη των Κυκλάδων, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης
8. Κωνσταντίνα Ριτσάτου, Ο Δημήτριος Γρ. Καμπούρογλου και το ελληνικό θέατρο. Στα χνάρια της Ιστορίας και της Παράδοσης, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης
9. Έρη Σταυροπούλου, Η Νεοελληνική Ποίηση και το Εικοσιένα. Διάλογος με την Ιστορία, εκδόσεις Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών / Ινστιτούτου Ιστορικών Ερευνών
10. Στεριανή Τσιντζιλώνη, Υπό τη σκιά του Παρθενώνα. Χορός στο Φεστιβάλ Αθηνών στην περίοδο του Ψυχρού Πολέμου (1955-1966), Κάπα Εκδοτική
11. Έλλη Φιλοκύπρου, Μέσα στις πέτρες κοιμούνται τα πουλιά. Το ποιητικό τοπίο του Γιάννη Ρίτσου, εκδόσεις Νεφέλη

Βραχεία Λίστα για το Κρατικό Βραβείο Μαρτυρίας – Bιογραφίας – Χρονικού – Ταξιδιωτικής Λογοτεχνίας 2023
1. Γιώργος Ι. Αλλαμανής, Στον καιρό της Λιλιπούπολης. Η βιογραφία μιας ραδιοφωνικής εκπομπής, εκδόσεις Τόπος
2. Νίκος Βατόπουλος, Ένα παιδί μεγαλώνει στην Αθήνα, 1934-1944, εκδόσεις Μεταίχμιο
3. Κωστής Α. Λιόντης, Ολίγα τινά περί Νίκου Καστανάκη, (Γελοιογράφου – Σκιτσογράφου -Γραφίστα), εκδόσεις Οδός Πανός
4. Χρήστος Λούκος, Ιωάννης Καποδίστριας. Μια απόπειρα ιστορικής βιογραφίας, έκδοση Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης
5. Νικόλας Μανιτάκης, Το Γαλλικό Ινστιτούτο Αθηνών (1915-1961). Η αειφορία των ελληνογαλλικών πολιτιστικών σχέσεων, εκδόσεις Ασίνη
6. Βαγγέλης Νικόπουλος, Γρεβενά. Πόλη του μόχθου, 1904-1993. Μαρτυρίες, ιδιωτική έκδοση
7. Σπύρος Παπαϊωάννου – Κώστας Βλησίδης, Το φρικτόν τέμενος της αμαρτίας (Α’ Μέρος: Το πορνείο των Βούρλων Δραπετσώνας μέσα από γραπτές πηγές, Β’ Μέρος: Ιχνηλάτηση του τόπου και του χρόνου των «Βούρλων» της Δραπετσώνας), έκδοση Ινστιτούτου Μελέτης της Τοπικής Ιστορίας και της Ιστορίας των Επιχειρήσεων
8. Ιωάννα Πετροπούλου, Έλλη Παπαδημητρίου: μια γυναίκα του 20ού αιώνα. Ο κανόνας και η παράβαση, εκδόσεις Ερμής
9. Αχιλλέας Σύρμος, Ιστορίες από το Σπατς, εκδόσεις Ίνδικτος
10. Ίρις Τζαχίλη, Μια γερμανική συλλογή γραμματοσήμων, εκδόσεις Μεταίχμιο

Βραχεία Λίστα για το Κρατικό Βραβείο Πρωτοεμφανιζόμενου Συγγραφέα
1. Άρης Αλεξανδρής, Πώς ο Ιγνάτιος Καραθοδωρής έχασε τα πάντα, εκδόσεις Μεταίχμιο (ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ)
2. Σπύρος Βγενής, Η Εποχή του Ταράνδου, εκδόσεις Αντίποδες (ΔΙΗΓΗΜΑ-ΝΟΥΒΕΛΑ)
3. Αλέξανδρος Διαμαντής, Ας φύγουμε λοιπόν, εκδόσεις Καστανιώτη (ΔΙΗΓΗΜΑ-ΝΟΥΒΕΛΑ)
4. Χάρης Καλαϊτζίδης, Πολεμική μηχανή, εκδόσεις Βιβλιοπωλείον της Εστίας ( ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ)
5. Κατερίνα Κολιοπούλου, εντωμεταξύ, εκδόσεις Ενύπνιο (ΠΟΙΗΣΗ)
6. Μαλαματή Μαρία Πετρίδου, Οι θάλασσες τον χειμώνα, εκδόσεις Σαιξπηρικόν (ΠΟΙΗΣΗ)
7. τρία έπσιλον, γνωρίζω αυτές που πλέκουν στη μέση της θάλασσας, εκδόσεις Θράκα (ΠΟΙΗΣΗ)

Οι Βραχείες Λίστες τίτλων για τα Κρατικά Βραβεία Παιδικού Βιβλίου 2023 ( Βραβείο Παιδικού Λογοτεχνικού Βιβλίου, Βραβείο Εφηβικού-Νεανικού Λογοτεχνικού Βιβλίου, Βραβείο Εικονογραφημένου Παιδικού Βιβλίου και Βραβείο Βιβλίου Γνώσεων για παιδιά) έχουν ως ακολούθως:

Βραχεία Λίστα για το Κρατικό Βραβείο Παιδικού Λογοτεχνικού Βιβλίου
1. Μαριέττα Κόντου κείμενο, Κατερίνα Βερούτσου εικονογράφηση: Ερατώ, εκδ. Ελληνοεκδοτική
2. Λιλή Λαμπρέλλη κείμενο, Κατερίνα Βερούτσου εικονογράφηση: Το πέρασμα. Αϊβαλί-Μυτιλήνη, 1922, εκδ. Πατάκη
3. Δέσποινα Μπογδάνη – Σουγιούλ κείμενο, Πέτρος Μπουλούμπασης εικονογράφηση: Ο παππούς μου ο γίγαντας, εκδ. Υδροπλάνο
4. Αλεξάνδρα Μητσιάλη κείμενο, Θέντα Μιμηλάκη εικονογράφηση: Το μαντίλι με τα τριαντάφυλλα, εκδ. Πατάκη
5. Σταυρούλα Παγώνα κείμενο, Κατερίνα Σισκοπούλου εικονογράφηση: Πολύχρωμο, εκδ. Ψυχογιός
6. Κυριάκος Χαρίτος κείμενο, Ντανιέλα Σταματιάδη εικονογράφηση: Για φαντάσου, εκδ. Μεταίχμιο

Βραχεία Λίστα για το Κρατικό Βραβείο Εφηβικού-Νεανικού Λογοτεχνικού Βιβλίου

1. Μαρία Αγγελίδου κείμενο, Κατερίνα Βερούτσου εικονογράφηση: Ένα παιχνίδι με κανόνες, εκδ. Μεταίχμιο
2. Θοδωρής Κούκιας: Τετράγωνα κύματα, ιπτάμενες μέδουσες, εκδ. Κέδρος
3. Πολυχρόνης Κουτσάκης: Φωτιά, εκδ. Καστανιώτη
4. Βέρα Πρατικάκη: Άσε με, ξέρω τι κάνω, εκδ. Ψυχογιός
5. Βησσαρία Ζορμπά – Ραμμοπούλου: Ουμπάιντα, το καραβάνι των ψυχών, εκδ. Πατάκη

Βραχεία Λίστα για το Κρατικό Βραβείο Εικονογραφημένου Παιδικού Βιβλίου
1. Κωνσταντίνα Αρμενιάκου κείμενο, Zafouko Yamamoto εικονογράφηση: Αν σε χάσω, μικρέ ελέφαντα…, εκδ. Μίνωας
2. Μαρία Γιαγιάννου κείμενο, Ντανιέλα Σταματιάδη εικονογράφηση: Έχω έναν καλό Παππούα, εκδ. Σμίλη
3. Δανάη Δάσκα κείμενο, Χρύσω Χαραλάμπους εικονογράφηση: 1000 τρόποι να στύψεις ένα λεμόνι, εκδ. Παπαδόπουλος
4. Μαρία Παπαγιάννη κείμενο, Ίρις Σαμαρτζή εικονογράφηση: Στο Πικεφί, εκδ. Πατάκη
5. Θοδωρής Παπαϊωάννου κείμενο, Βασίλης Σελιμάς εικονογράφηση: Ούτε νότα, εκδ. Ίκαρος
6. Αχιλλέας Ραζής κείμενο και εικονογράφηση: Είναι Τέρας;,εκδ. Καλειδοσκόπιο
7. Σάκης Σερέφας κείμενο, Στέλλα Στεργίου εικονογράφηση: Ο ψεύταρος βοσκός ΜΗΤΣ ΜΠΟΪ και άλλες ιστορίες, εκδ. Πατάκη

Βραχεία Λίστα για το Κρατικό Βραβείο Βιβλίου Γνώσεων για παιδιά

1. Κωνσταντίνα Αρμενιάκου κείμενο, Δέσποινα Μανώλαρου εικονογράφηση: Οι Ιππότες της ελευθερίας, εκδ. Μεταίχμιο
2. Μάρω Βασιλειάδου κείμενο, Θέντα Μιμηλάκη εικονογράφηση: Ελευθέριος Βενιζέλος. Ακολουθώντας τα βήματά του στην Ιστορία, εκδ. Διόπτρα
3. Ιουλίτα Ηλιοπούλου κείμενο & σχεδιασμός έκδοσης: Ο Ελύτης για παιδιά, εκδ. Ίκαρος
4. Κατερίνα Λαγού κείμενο, Πετρούλα Κρίγκου εικονογράφηση: Ιωάννης Κ., Το χρονικό ενός μυστηρίου, εκδ. Ψυχογιός
5. Μαρίζα Ντεκάστρο κείμενο, Χαρά Μαραντίδου εικονογράφηση: Οι δικοί μου άνθρωποι, εκδ. Καλειδοσκόπιο
6. Φωτεινή Στεφανίδη κείμενο & εικονογράφηση: Τζιέρι μου 1922, εκδ. Καλειδοσκόπιο
7. Κωνσταντίνα Τασοπούλου κείμενο, Εμμανουέλα Κακαβιά εικονογράφηση: Το πιάτο, εκδ. Υδροπλάνο

Βραχεία Λίστα Κρατικού Βραβείου Μετάφρασης έργου ξένης λογοτεχνίας στην ελληνική γλώσσα
1. Anthony Doerr, Νεφελοκοκκυγία, Εκδόσεις Πατάκη, μετάφραση Μυρτώ Καλοφωλιά
2. Rainer Maria Rilke, Τα ελεγεία του Ντουίνο, Εκδόσεις Αρμός, μετάφραση Θανάσης Λάμπρου
3. Georgi Gospodinov, Εκεί όπου δεν είμαστε, Εκδόσεις Ίκαρος, μετάφραση Αυγή Λίλλη
4. Mika Waltari, O προσκυνητής. Τα νεανικά χρόνια του Ιωάννη Άγγελου, Εκδόσεις Καλέντη, μετάφραση Μαρία Μαρτζούκου
5. Handke Peter, Δοκίμιο για τον μανιταρομανή: Μια ασυνήθιστη ιστορία, Εκδόσεις Βιβλιοπωλείον της Εστίας, μετάφραση Σπύρος Μοσκόβου
6. Irene Solà, Τραγουδώ εγώ και το βουνό χορεύει, Εκδόσεις Ίκαρος, μετάφραση Μαρία Παλαιολόγου
7. Mikhail Bakhtin, Μορφές του χρόνου και του χρονότοπου στο μυθιστόρημα: δοκιμές για μια ιστορική ποιητική, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, μετάφραση Γιώργος Πινακούλας
8. Bonaventura, Νυχτερινές περίπολοι, Εκδόσεις Άγρα, μετάφραση Αλεξάνδρα Ρασιδάκη
9. Jon Fosse, Το άλλο όνομα, Εκδόσεις Gutenberg, μετάφραση Σωτήρης Σουλιώτης
10. Jaume Cabré, Μας καταβροχθίζει η φωτιά, Εκδόσεις Πόλις, μετάφραση Ευριβιάδης Σοφός

Βραχεία Λίστα Κρατικού Βραβείου Απόδοσης έργου της αρχαίας ελληνικής γραμματείας στα νέα ελληνικά
1. Πλάτων, Απολογία Σωκράτους και δίκη, Εκδόσεις Gutenberg, μετάφραση Στάντης
Ρ. Αποστολίδης
2. Πλάτων, Παρμενίδης, Εκδόσεις Στιγμή, μετάφραση Παύλος Καλλιγάς
3. Αισχύλος/Σοφοκλής/Ευριπίδης, Τρεις εκδοχές της Ηλέκτρας: Αισχύλου Χοηφόρες, Σοφοκλή Ηλέκτρα, Ευριπίδη Ηλέκτρα, Εκδόσεις Πατάκη, μετάφραση Δημήτρης Καλοκύρης
4. Ηρώνδας, Μιμίαμβοι, Εκδόσεις Κίχλη, μετάφραση Θεόδωρος Κ. Στεφανόπουλος
5. Πλάτων, Πολιτικός, Εκδόσεις Παπαζήση, μετάφραση Κωνσταντίνος Στέφου

Βραχεία Λίστα Κρατικού Βραβείου Μετάφρασης έργου ελληνικής λογοτεχνίας σε ξένη γλώσσα
1. Greek folk songs, Εκδόσεις Αιώρα, μετάφραση Joshua Barley
2. K.P. Kavafis, Drieëndertig gedichten, Εκδόσεις Αιώρα, μετάφραση Hero Hokwerda
3. Christoforos Milionis, Kalamás et Achéron, Εκδόσεις L’Harmattan, μετάφραση Jean-Marc Laborie
4. Konstantinos Kavafis, Valitut runot, Εκδόσεις Αιώρα, μετάφραση Riikka P. Pulkkinen
5. Aurinkokello: Nykykreikkalaisia runoja, Εκδόσεις Enostone Kustannus, μετάφραση Riikka P. Pulkkinen

Μέγα-σμήνη από ακρίδες μπορεί να φέρει η κλιματική κρίση

Έχει χαρακτηριστεί από τον ΟΗΕ ως το “πιο καταστροφικό μεταναστευτικό παράσιτο στον κόσμο”.

Και τώρα μια νέα μελέτη προειδοποιεί ότι θα μπορούσαν να προκληθούν γιγαντιαία ” μέγα σμήνη ” ακριδών – χάρη στην κλιματική αλλαγή.

Ειδικοί από το Εθνικό Πανεπιστήμιο της Σιγκαπούρης λένε ότι οι ακραίοι άνεμοι και οι βροχές μπορεί να οδηγήσουν σε μεγαλύτερες και χειρότερες επιδημίες ακρίδων της ερήμου, ενώ η κλιματική αλλαγή που προκαλείται από τον άνθρωπο είναι πιθανό να εντείνει τα καιρικά φαινόμενα και να προκαλέσει υψηλότερους κινδύνους επιδημιών.

Ανησυχητικά, οι ερευνητές προειδοποιούν ότι αυτές οι μεγαλοσαρίδες θα μπορούσαν να έχουν καταστροφικές επιπτώσεις στην παγκόσμια τροφική αλυσίδα.

‘Η αποτυχία αντιμετώπισης αυτών των κινδύνων θα μπορούσε να επιβαρύνει περαιτέρω τα συστήματα παραγωγής τροφίμων και να κλιμακώσει τη σοβαρότητα της παγκόσμιας επισιτιστικής ανασφάλειας’, δήλωσε ο Xiaogang He, συγγραφέας της μελέτης.

Η ακρίδα της ερήμου είναι ένα μεταναστευτικό έντομο που ταξιδεύει σε σμήνη εκατομμυρίων σε μεγάλες αποστάσεις και καταστρέφει τις καλλιέργειες, προκαλώντας λιμό και επισιτιστική ανασφάλεια.

Ένα σμήνος τετραγωνικού χιλιομέτρου περιλαμβάνει 80 εκατομμύρια ακρίδες που μπορούν μέσα σε μία ημέρα να καταναλώσουν καλλιέργειες τροφίμων ικανές να θρέψουν 35.000 ανθρώπους.

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Science Advances, αναφέρει ότι αυτά τα ξεσπάσματα θα είναι “όλο και πιο δύσκολο να προληφθούν και να ελεγχθούν” σε ένα κλίμα που θερμαίνεται.

Για να εκτιμήσουν τον κίνδυνο επιδημιών ακριδών στην Αφρική και τη Μέση Ανατολή και τη σύνδεση με την κλιματική αλλαγή, οι επιστήμονες ανέλυσαν περιστατικά επιδημιών ακριδών της ερήμου από το 1985 έως το 2020 χρησιμοποιώντας το εργαλείο δεδομένων Locust Hub του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας.

Διαπίστωσαν ότι 10 χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Κένυας, του Μαρόκου, του Νίγηρα, της Υεμένης και του Πακιστάν, βίωσαν την πλειονότητα των επιδημιών ακρίδων μεταξύ 48 χωρών που επλήγησαν.

Το χειρότερο ξέσπασμα ακρίδων της ερήμου εδώ και 25 χρόνια έπληξε την Ανατολική Αφρική το 2019 και το 2020, όταν τα έντομα κατέστρεψαν εκατοντάδες χιλιάδες στρέμματα καλλιεργήσιμων εκτάσεων και κατέστρεψαν καλλιέργειες, δέντρα και άλλη βλάστηση, επηρεάζοντας την επισιτιστική ασφάλεια και τα μέσα διαβίωσης.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης μια ισχυρή σχέση μεταξύ του μεγέθους των επιδημιών ακρίδων της ερήμου και των καιρικών και εδαφικών συνθηκών, όπως η θερμοκρασία του αέρα, οι βροχοπτώσεις, η υγρασία του εδάφους και ο άνεμος.

Οι ακρίδες της ερήμου είναι πιο πιθανό να προσβάλλουν άνυδρες περιοχές που δέχονται ξαφνικές ακραίες βροχοπτώσεις και ο αριθμός των εντόμων σε μια επιδημία επηρεάζεται έντονα από τις καιρικές συνθήκες.

Το Ελ Νίνιο, ένα επαναλαμβανόμενο και φυσικό κλιματικό φαινόμενο που επηρεάζει τον καιρό παγκοσμίως, συνδέθηκε επίσης στενά με μεγαλύτερες και χειρότερες επιδημίες ακρίδων της ερήμου.

Ο καθηγητής εντομολογίας του Πανεπιστημίου του Delaware Douglas Tallamy, ο οποίος δεν συμμετείχε στην έρευνα, δήλωσε ότι οι ακανόνιστες καιρικές συνθήκες και βροχοπτώσεις προκαλούν εξάρσεις στη βλάστηση και επομένως τροφοδοτούν την τεράστια αύξηση του πληθυσμού των ακριδών.

Άνθρακες ο… θησαυρός ζωής του Τιτάνα

Ο υπόγειος ωκεανός του Τιτάνα, και παρόμοιοι ωκεανοί στο εσωτερικό άλλων παγωμένων φεγγαριών στο εξωτερικό ηλιακό σύστημα, μπορεί να μην έχουν την απαραίτητη οργανική χημεία για τη ζωή, σύμφωνα με νέα αστροβιολογική έρευνα.

Ο Τιτάνας είναι το μεγαλύτερο φεγγάρι του Κρόνου και το δεύτερο μεγαλύτερο φεγγάρι σε ολόκληρο το ηλιακό σύστημα. Είναι διάσημος για το γεγονός ότι καλύπτεται από ένα νέφος πετροχημικών ουσιών και ότι διαθέτει μια πραγματική σούπα οργανικών μορίων – μορίων που περιέχουν άνθρακα – στην επιφάνειά του. Ωστόσο, παρά όλη αυτή τη συναρπαστική χημεία, ο Τιτάνας είναι κρύος. Πολύ κρύος. Έχει επιφανειακές θερμοκρασίες όχι θερμότερες από -179 βαθμούς Κελσίου (-290 βαθμούς Φαρενάιτ). Και σε αυτές τις ψυχρές συνθήκες, οι χημικές αντιδράσεις για τη ζωή εξελίσσονται πολύ αργά.

Ωστόσο, βαθιά στο υπέδαφος, όπου είναι πιο ζεστά – το ακριβές βάθος δεν είναι βέβαιο, αλλά οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι είναι της τάξης των 100 χιλιομέτρων – πιστεύεται ότι υπάρχει ένας υγρός ωκεανός με όγκο 12 φορές μεγαλύτερο από αυτόν των ωκεανών της Γης μαζί. Παρόμοιοι ωκεανοί κατοικούν στο εσωτερικό του δορυφόρου Εγκέλαδου, του συμπολίτη του Τιτάνα στον Κρόνο, και των δορυφόρων του Δία, Ευρώπης και Γανυμήδη.

Και όπου υπάρχει υγρό νερό, θα μπορούσε να υπάρχει ζωή. Σωστά; Όχι τόσο γρήγορα, λέει η Catherine Neish του Western University στο Οντάριο του Καναδά.

Πλανητικός επιστήμονας, η Neish ηγήθηκε μιας διεθνούς ομάδας που αμφισβήτησε την υπόθεση ότι ο ωκεανός του Τιτάνα, και μάλιστα οι ωκεανοί άλλων παγωμένων φεγγαριών, θα μπορούσαν να είναι κατοικήσιμοι.

Οι ερευνητές βασίστηκαν στο ότι, για να είναι κατοικήσιμος ο ωκεανός του Τιτάνα, θα πρέπει μια μεγάλη ποσότητα οργανικών μορίων από την επιφάνεια να είναι σε θέση να φτάσει φυσικά στον ωκεανό, ώστε να διευκολυνθεί η προβιοτική χημεία που μπορεί να παράγει και να θρέψει ζωή.

Η διαδρομή για να φτάσει αυτό το οργανικό υλικό στον ωκεανό είναι μέσω των προσκρούσεων κομητών. Τέτοιες συγκρούσεις μπορούν να λιώσουν τον επιφανειακό πάγο, δημιουργώντας μια λίμνη υγρού νερού γεμάτη με οργανικά μόρια. Επειδή το υγρό νερό είναι πυκνότερο από τον πάγο, βυθίζεται. Όμως, η μοντελοποίηση του Neish διαπίστωσε ότι ο ρυθμός των συγκρούσεων δεν είναι αρκετά υψηλός ώστε να φτάσει αρκετό οργανικό υλικό στον ωκεανό του Τιτάνα.

Για παράδειγμα, η ομάδα του Neish εκτιμά ότι μόνο περίπου 7.500 κιλά (16.534 λίβρες) του απλούστερου αμινοξέος, της γλυκίνης, φτάνουν στον ωκεανό του Τιτάνα κάθε χρόνο. Μπορεί να ακούγεται πολύ, αλλά αυτό ισοδυναμεί με τη μάζα ενός αρσενικού αφρικανικού ελέφαντα που απλώνεται σε έναν ωκεανό με δώδεκα φορές μεγαλύτερο όγκο από τους ωκεανούς της Γης. Αν μου επιτρέπετε το λογοπαίγνιο, είναι μόλις και μετά βίας μια σταγόνα στον ωκεανό.

“Υποθέσαμε ότι η πλειονότητα των αποθέσεων τήγματος – το 65% – θα βυθιζόταν μέχρι τον ωκεανό”, δήλωσε ο Neish στο Space.com. “Πρόσφατες εργασίες μοντελοποίησης δείχνουν ότι αυτό είναι πολύ πιθανό να είναι μια υπερεκτίμηση, αλλά ακόμη και σε αυτό το πιο αισιόδοξο σενάριο, δεν υπάρχουν αρκετά οργανικά συστατικά που μετακινούνται στον ωκεανό του Τιτάνα για να υποστηρίξουν τη ζωή εκεί”.

Μπορεί να υπάρχουν και άλλες δυνατότητες. Στην Ευρώπη, όπου υπάρχουν πολύ λίγα οργανικά μόρια στην επιφάνεια, υποστηρίζεται ότι μπορεί να υπάρχουν υδροθερμικές πηγές στον πυθμένα της θάλασσας, όπου ο ωκεανός έρχεται σε επαφή με τον βραχώδη πυρήνα του φεγγαριού. Αυτές οι οπές θα μπορούσαν να εκτοξεύσουν όλα τα είδη μορίων και να προκαλέσουν πολύπλοκες χημικές αντιδράσεις που θα μπορούσαν να υποστηρίξουν τη ζωή. Περαιτέρω ενδείξεις για άνθρακα στον ωκεανό της Ευρώπης ανακαλύφθηκαν από το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb. Το JWST εντόπισε διοξείδιο του άνθρακα που έχει αναδυθεί από τον ωκεανό στην επιφάνεια της Ευρώπης.

Θα μπορούσε, λοιπόν, να συμβεί το ίδιο και στον Τιτάνα, με οργανικό υλικό που προέρχεται από το εσωτερικό του φεγγαριού και όχι από την επιφάνειά του;

Σύμπαν 25: Πώς ένα πείραμα «ουτοπίας» με ποντίκια κατέληξε σε εφιάλτη

Τα τελευταία εκατοντάδες χρόνια, ο πληθυσμός της Γης αυξάνεται, με αποτέλεσμα από 1 δισεκατομμύριο, που υπολογίζεται ότι ήταν το 1804, να φτάσουμε στα 4 δισεκατομμύρια το 1974 και σήμερα περίπου στα 8 δισεκατομμύρια. Το 2022 μια μελέτη ανέφερε ότι ο παγκόσμιος πληθυσμός θα φτάσει τα 9,7 δισεκατομμύρια έως το 2050 και θα αυξηθεί στα 10,4 δισεκατομμύρια έως το 2100. Καθ’ όλη τη διάρκεια των ετών εκφράζονται ανησυχίες ότι ο αριθμός μπορεί να ξεπεράσει την ικανότητά μας να παράγουμε τροφή, οδηγώντας σε εκτεταμένη πείνα.

Οι μαλθουσιανοί (ομάδα υποστηρικτών της θεωρίας του καθηγητή Πολιτικής Οικονομίας, Τόμας Ρόμπερτ Μάλθους), όπως αναφέρει το iflscience, είχαν, μάλιστα, διαμορφώσει την άποψη ότι όταν οι πόροι θα εξαντλούνταν (στην περίπτωση που αυτό θα συνέβαινε), ο ανθρώπινος πληθυσμός θα «ελεγχόταν» μέσω μαζικών θανάτων, ώσπου να γινόταν «βιώσιμος». Ωστόσο, αν και η πρόοδος στη γεωργία και οι νέες τεχνολογίες μας έχουν δώσει αρκετά τρόφιμα, για να θρέψουμε 10 δισεκατομμύρια ανθρώπους, ο τρόπος με τον οποίο διανέμονται τα τρόφιμα έχει προκαλέσει μαζικούς λιμούς και πείνα.

Σύμπαν 25
Ο Τζον Κάλχουν δημιούργησε μια σειρά πειραμάτων μεταξύ του 1958 και του 1962, όπου ουσιαστικά αρχικά θα ικανοποιούνταν κάθε ανάγκη των τρωκτικών και στη συνέχεια θα παρακολουθούσαν την επίδραση αυτού στον πληθυσμό με την πάροδο του χρόνου. Το πιο διαβόητο από τα πειράματα ονομάστηκε «Σύμπαν 25». Τα αποτελέσματα των ερευνών του, που ίσως και να μπορούσαν να γενικευθούν στον ανθρώπινο πληθυσμό, δεν είναι καθόλου ενθαρρυντικά.

Ο Κάλχουν πήρε τέσσερα ζευγάρια ποντικών και τα τοποθέτησε μέσα σε ένα περιβάλλον «ουτοπίας». Αυτό είχε σχεδιαστεί έτσι ώστε να εξαλείψει τα προβλήματα που θα οδηγούσαν σε θνησιμότητα, αν τα ποντίκια ζούσαν στον έξω κόσμο. Τα τρωκτικά μπορούσαν να λαμβάνουν απεριόριστη τροφή μέσα από 16 χοάνες, οι οποίες μπορούσαν να ταΐζουν έως και 25 ποντίκια κάθε φορά, καθώς και από δοχεία για άφθονο νερό ακριβώς από πάνω. Η θερμοκρασία διατηρήθηκε στους 20°C, ιδανική για ποντίκια, ενώ λαμβάνονταν ακραίες προφυλάξεις, για να αποτραπεί η είσοδος οποιασδήποτε ασθένειας στο συγκεκριμένο περιβάλλον.

Το πείραμα ξεκίνησε και, όπως αποδείχθηκε από την πρώτη στιγμή, τα ποντίκια χρησιμοποίησαν τον χρόνο που συνήθως σπαταλούσαν στην αναζήτηση τροφής και καταφυγίου στο να έχουν υπερβολικές… σεξουαλικές επαφές. Περίπου κάθε 55 ημέρες, ο πληθυσμός διπλασιαζόταν!

Όταν ο πληθυσμός έφθασε τα 620 ποντίκια, ο ρυθμός επιβραδύνθηκε, καθώς η κοινότητα των ποντικών άρχισε να αντιμετωπίζει προβλήματα. Τα ποντίκια χωρίστηκαν σε ομάδες και όσα δεν μπορούσαν να βρουν ένα ρόλο εντός αυτών δεν είχαν πού να πάνε.

«Κατά τη φυσιολογική πορεία των γεγονότων, σε ένα φυσικό οικολογικό περιβάλλον επιβιώνουν περισσότερα νεαρά ποντίκια από όσα είναι απαραίτητα, για να αντικαταστήσουν τους ετοιμοθάνατους ή γερασμένους καθιερωμένους συνεργάτες τους», έγραψε ο Κάλχουν στη μελέτη. «Το πλεόνασμα που δεν βρίσκει κοινωνική θέση μεταναστεύει».

Στο πείραμα, όμως, δεν υπήρχε κάποιο μέρος να μεταναστεύσουν. Τα ποντίκια που βρέθηκαν χωρίς κοινωνικό ρόλο απομονώθηκαν και η ουτοπία έγινε κόλαση σχεδόν ένα χρόνο μετά.

Τα ζώα έγιναν όλο και πιο βίαια, ανέπτυξαν ανώμαλη σεξουαλική συμπεριφορά και άρχισαν να παραμελούν ή ακόμη και να επιτίθενται στους απογόνους τους. Η κατάρρευση της συμπεριφοράς των ποντικιών δεν περιοριζόταν μόνο στους ξένους. Τα «άλφα αρσενικά» ποντίκια γίνονταν εξαιρετικά επιθετικά, χωρίς κανένα κίνητρο ή κέρδος για τα ίδια, και βίαζαν τακτικά τόσο αρσενικά όσο και θηλυκά. Οι βίαιες επιθέσεις κατέληγαν μερικές φορές σε κανιβαλισμό.

Παρά το γεγονός ότι κάθε ανάγκη τους καλύπτονταν ή ίσως εξαιτίας αυτού, οι μητέρες εγκατέλειπαν τα μικρά τους ή απλώς τα ξεχνούσαν, αφήνοντάς τα στην τύχη τους. Οι μητέρες ποντίκια γίνονταν, επίσης, επιθετικές απέναντι στους καταπατητές των φωλιών τους, με τα αρσενικά, που κανονικά θα αναλάμβαναν αυτόν τον ρόλο, να εξορίζονται σε άλλα μέρη της ουτοπίας. Αυτή η επιθετικότητα ξεχείλισε και οι μητέρες σκότωναν τακτικά τα μικρά τους.

Όλα αυτά συνέβησαν κατά την πρώτη φάση της πτώσης της «ουτοπίας». Στη φάση που ο Καλχούν ονόμασε «δεύτερο θάνατο», όποια νεαρά ποντίκια επιβίωναν από τις επιθέσεις των μητέρων τους και άλλων, θα μεγάλωναν γύρω από αυτές τις ασυνήθιστες συμπεριφορές των ποντικιών. Ως αποτέλεσμα, δεν έμαθαν ποτέ τις συνήθεις συμπεριφορές των ποντικιών και πολλά από αυτά έδειξαν ελάχιστο ή καθόλου ενδιαφέρον για ζευγάρωμα, προτιμώντας να τρώνε και να περιποιούνται τον εαυτό τους μόνα τους.

Ο πληθυσμός κορυφώθηκε στα 2.200 ποντίκια -το τεχνητό περιβάλλον θα μπορούσε να φιλοξενήσει μέχρι και 3.000- και από εκεί ξεκίνησε η πτώση. Το χαμηλό ποσοστό γεννήσεων και η υψηλή θνησιμότητα συνδυάστηκαν με τη βία και σύντομα ολόκληρη η αποικία εξαφανίστηκε. Καθ’ όλη τη διάρκεια της «ποντικοαποκάλυψης», η τροφή παρέμενε άφθονη και κάθε ανάγκη τους καλύπτονταν πλήρως.

«Για ένα τόσο απλό ζώο, όπως το ποντίκι, οι πιο πολύπλοκες συμπεριφορές περιλαμβάνουν το αλληλένδετο σύνολο της ερωτοτροπίας, της μητρικής φροντίδας, της εδαφικής άμυνας και της ιεραρχικής ενδοομαδικής και διαομαδικής κοινωνικής οργάνωσης», κατέληξε ο Καλχούν στη μελέτη του.

«Όταν οι συμπεριφορές που σχετίζονται με αυτές τις λειτουργίες αποτυγχάνουν να ωριμάσουν, δεν υπάρχει ανάπτυξη κοινωνικής οργάνωσης και αναπαραγωγή. Όπως στην περίπτωση της μελέτης που αναφέρθηκε παραπάνω, όλα τα μέλη του πληθυσμού θα γεράσουν και τελικά θα πεθάνουν. Το είδος θα εκλείψει» σημείωσε ο ίδιος.

Ο Κάλχουν πίστευε ότι το πείραμα με τα ποντίκια μπορεί να ισχύει και για τους ανθρώπους και προειδοποίησε για το τι θα γινόταν την ημέρα που θα ικανοποιούνταν όλες οι ανάγκες μας.

Εκείνη την εποχή, το πείραμα και το συμπέρασμα έγιναν αρκετά δημοφιλή, βρίσκοντας απήχηση στα συναισθήματα των ανθρώπων σχετικά με τον υπερπληθυσμό στις αστικές περιοχές, που οδηγεί σε «ηθική παρακμή».

Ωστόσο, τον τελευταίο καιρό, οι άνθρωποι αμφισβήτησαν κατά πόσο το πείραμα θα μπορούσε πραγματικά να εφαρμοστεί τόσο απλά στους ανθρώπους. Το τέλος της ουτοπίας των ποντικών θα μπορούσε να έχει προκύψει «όχι από την πυκνότητα, αλλά από την υπερβολική αλληλεπίδραση», δήλωσε ο ιστορικός της ιατρικής Edmund Ramsden στο NIH Record. «Δεν είχαν τρελαθεί όλα τα ποντίκια του Κάλχουν. Όσα κατάφεραν να ελέγξουν τον χώρο έκαναν σχετικά φυσιολογική ζωή».

Εκτός από αυτό, ο σχεδιασμός του πειράματος έχει επικριθεί ότι δε δημιούργησε πρόβλημα υπερπληθυσμού, αλλά μάλλον ένα σενάριο όπου τα πιο επιθετικά ποντίκια ήταν σε θέση να ελέγχουν την περιοχή και να απομονώνουν όλους τους άλλους. «Όπως συμβαίνει και με την παραγωγή τροφίμων στον πραγματικό κόσμο, είναι πιθανό το πρόβλημα να μην ήταν οι πόροι, αλλά ο τρόπος με τον οποίο ελέγχονται αυτοί οι πόροι», καταλήγει το άρθρο του Iflscience.

Ορεινή Κορινθία: Παλαιοχριστιανοί με υπόγεια εκκλησία η «οικογένεια των σπηλαίων»

Μία στοά 30 μέτρων, η οποία οδηγεί σε μία αυτοσχέδια εκκλησία σε βάθος 6 μέτρων κάτω από την γη, έχουν δημιουργήσει στην περιοχή, όπου διαμένουν στην ορεινή Κορινθία οι λεγόμενοι «άνθρωποι των σπηλαίων».

Στις φωτογραφίες αποτυπώνονται οι συνθήκες διαβίωσης της επταμελούς οικογένειας που έχει δημιουργήσει μία μικρή κοινότητα στην ορεινή Κορινθία, ζώντας στα πρότυπα Ρώσων παλαιοημερολογιτών, όπως οι ίδιοι λένε.

Η οικογένεια «πρωτόγονων» αποτελείται από τον πατέρα, την μητέρα και πέντε παιδιά ηλικίας 22, 19, 15,10 χρονών και ένα 11μηνο βρέφος. Σε αυτό το λαγούμι 30 μέτρων στη θέση «Σάϊτας» στο Μάννα, κοιμούνται και ζουν την καθημερινότητά τους, με τα ανήλικα να μην πηγαίνουν σχολείο.

Η αυτοσχέδια εκκλησία που δημιούργησαν με εικονίσματα και θυμιατά, είναι κάτω από τη γη και μάλιστα σε βάθος 6 μέτρων λόγω και της υψομετρικής διαφοράς στην πλαγιά του βουνού δίπλα στο ρέμα. Το σπίτι αυτό είναι χωρίς ρεύμα και το νερό το παίρνουν από τις πηγές της περιοχής. Οι ίδιοι καταγγέλλουν ότι όλα ξεκίνησαν, όταν ένας λαθροκυνηγός πήγε στο σημείο και κυνηγούσε γουρούνια. Τότε, όπως ισχυρίστηκαν, ενημέρωσαν την αστυνομία αλλά δεν πήγαν να κάνουν επίσημα την καταγγελία, γιατί ήταν Κυριακή.

Ο 67χρονος αγρότης που έζησε την επίθεση της οικογένειας, η οποία παραπέμπει σε σπηλαιοανθρώπους, περιέγραψε το σκηνικό που ο άντρας επιτέθηκε στον ίδιο και στους δύο φίλους του κυνηγούς, ακόμα και με τουφεκιές. «Είχαμε πάει για κυνήγι, όπως πάμε κάθε φορά. Κάτω στο ρέμα ήταν τα σκυλιά, είχαν βρει ένα γουρούνι, πήγαμε εκεί. Ένας άντρας έχει μια παράγκα εκεί πάνω προς τα Τρίκαλα δεξιά και κάποια στιγμή μας φώναξε από ψηλά ότι «Ρε παιδιά ένα αυτοκίνητο καίγεται». Πήγα πάνω και είδα το αυτοκίνητο και είδα ότι καιγόταν, είχε πετάξει ένα μπουκάλι με βενζίνη μέσα στην καρότσα. Η καρότσα του αγροτικού μου έχει καεί, αλλά το πρόλαβα. Ίσως ήθελε να μας αποσπάσει την προσοχή για να φύγουμε από την περιοχή γιατί κάτι ύποπτο έκανε. Παραλίγο να καώ κιόλας, αν δεν είχα τον πυροσβεστήρα θα καιγόμουν. Το χέρι μου κάηκε λίγο στην δεξιά πλευρά. Έσβησα τη φωτιά στο αυτοκίνητο και στην συνέχεια ήρθαν και οι άλλοι κυνηγοί πάνω, του φωνάξαμε «τι κάνεις;» και αντί να μας απαντήσει μας έριξε μια τουφεκιά και πάλι καλά που δεν μας τραυμάτισε».

Το συμβάν με τον 67χρονο αγρότη σημειώθηκε το περασμένο Σάββατο (10.02.2024), ενώ την Κυριακή το πρωί (11.02.2024) ισχυρές δυνάμεις, παρουσία εισαγγελέα πήγαν στο σημείο όπου ήρθαν αντιμέτωποι με τον 45χρονο, την 39χρονη γυναίκα του, την 22χρονη κόρη του και ένα ακόμη ανήλικο άτομο.

«Απ’ό,τι άκουσα, όταν πήγε η αστυνομία για να τους πιάσει, εκείνοι αντιστάθηκαν στους αστυνομικούς και το βράδυ για να μην τους πιάσει αυτόφωρο, πήγανε μέσα σε ένα ρέμα και είχαν φτιάξει ένα τούνελ. Πήγε η αστυνομία την επόμενη μέρα και τους έπιασε. Αρνήθηκαν τον έλεγχο, αντιστάθηκαν στον αστυνομικό, χτύπησαν και έναν με ένα ξύλο. Αυτά έγιναν την Κυριακή και μετά την Δευτέρα τους έπιασαν» μετά από καταδίωξη 40 λεπτών.

Μάλιστα, την Κυριακή που πήγε η αστυνομία στο σπίτι τους, η 22χρονη κόρη όταν είδε να παίρνουν τον πατέρα της χωρίς καν να έχει προλάβει να ντυθεί– όπως οι ίδιοι λένε-, πήρε στα χέρια της ένα ξύλο και χτύπησε και τραυμάτισε έναν αστυνομικό. Πάντως σύμφωνα με την οικογένεια αυτή η ενέργεια της νεαρής ήταν παρορμητική και λανθασμένη.

Το πρωί της περασμένης Δευτέρας (12.02.2024) στο σημείο όπου διαμένει η οικογένεια, πήγαν αστυνομικοί της ΕΚΑΜ από την Αθήνα και της ΟΠΚΕ και μετά από επιχείρηση κατάφεραν να συλλάβουν τα 4 άτομα που επιτέθηκαν στους αστυνομικούς και διαπίστωσαν πως η πολύτεκνη οικογένεια διαμένουν σε αυτοσχέδιο παράπηγμα, όπου δεν υπάρχουν τα απολύτως απαραίτητα, και κάτω από το χωμάτινο δάπεδο έχουν σκάψει τούνελ μήκους 30 μέτρων που καταλήγει σε μια ρεματιά.

Στο πλαίσιο της αστυνομικής επιχείρησης, βρέθηκαν και κατασχέθηκαν ένα αυτοσχέδιο τυφέκιο, ένα αεροβόλο όπλο, 102 κυνηγετικά φυσίγγια, 81 σφαίρες πολεμικού όπλου, 7 αυτοσχέδια τόξα, 20 βέλη, 4 μαχαίρια και ένα τσεκούρι.

«Αρνούμαστε την τεχνολογική πρόοδο και ζούμε παραδοσιακά»
«Είμαστε μια κοινότητα Παλαιοχριστιανών, στα πρότυπα των παλαιόπιστων Ρωσίας, ή τους Άμις στην Αμερική, που αρνούμαστε την τεχνολογική πρόοδο και ζούμε παραδοσιακά, όπως σε όλες τις αβραμικές θρησκείες», είπε στην εκπομπή «Αλήθειες με τη Ζήνα» ένα μέλος αυτής της κοινότητας, ο οποίος μάλιστα έκαψε το αυτοκίνητο ενός αγρότη και στη συνέχεια να επιτέθηκε μαζί με άλλα μέλη της οικογένειάς του στους αστυνομικούς που πήγαν εκεί να τον συλλάβουν.

Κατά τους ισχυρισμούς του ίδιου, υπάρχουν τέσσερις τέτοιες κοινότητες σε όλη την Ελλάδα, ενώ χαρακτήρισε τον ίδιο και τους ομοϊδεάτες του «θρησκευτική μειονότητα».

«Ήρθε ένας λαθροθήρας το Σάββατο το βράδυ και κυνηγούσε σε απόσταση είκοσι μέτρων από μεμονωμένη οικία. Είχε εγκλωβίσει ένα γουρουνάκι και ήθελε να το δολοφονήσει», είπε ο 45χρονος.

Ερωτώμενος για τα όπλα που είχαν και τα τόξα, αναφέρει πως είναι «τεχνουργήματα».

«Στην αρχαία Ελλάδα τα τόξα θεωρούνταν ντροπή, είχαν δόρατα οι αρχαίοι Έλληνες. Επί Ρωμανίας, επειδή είμαστε Ρωμιοί εμείς, που σημαίνει όχι Έλληνες, ήρθε το τόξο στο Βυζάντιο. Το τόξο λοιπόν το έχουμε και τον θυρεό μας, το οποίο μας διαφοροποιεί από τους Έλληνες. Είναι ένα τεχνούργημα, το φτιάχνουμε με παραδοσιακό τρόπο και δεν το αντιμετωπίζουμε ως όπλο, είναι σημάδι του πολιτισμού μας», είπε χαρακτηριστικά.

OpenAI: Ο άγνωστος συνεργάτης του Σαμ Άλτμαν

Στα τέλη του 2022, λίγους μόλις μήνες αφότου η OpenAI κυκλοφόρησε το ChatGPT, η εταιρεία έλαβε ένα ερώτημα από την Axel Springer SE, τον γερμανικό όμιλο μέσων ενημέρωσης που κατέχει το Politico και το Business Insider. Ο όμιλος ενδιαφερόταν για μια συζήτηση γύρω από το πώς το chatbot θα επηρεάσει το μέλλον των ειδήσεων και αν οι δύο εταιρείες θα μπορούσαν να βρουν έναν τρόπο να συνεργαστούν.

Η ένταση που προκλήθηκε από την πρακτική του OpenAI να καταναλώνει υλικό από το Διαδίκτυο για την κατασκευή του μεγάλου γλωσσικού μοντέλου που τροφοδοτεί το ChatGPT ήταν ήδη εμφανής. Αντιμετώπιζε μήνυση που ισχυριζόταν ότι το GitHub Copilot, το οποίο χρησιμοποιεί την τεχνολογία της OpenAI για να γράψει κώδικα υπολογιστή, παραβίασε πνευματικά δικαιώματα χρησιμοποιώντας υπάρχοντα αποθετήρια κώδικα ως δεδομένα εκπαίδευσης. Εικαστικοί καλλιτέχνες μήνυσαν άλλες εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης, όπως η Midjourney και η Stability AI για παραβίαση πνευματικών δικαιωμάτων.

Η συνεργασία με την Axel Springer σημαντική ευκαιρία για την OpenAI
Η συνεργασία με την Axel Springer παρουσίασε μια σημαντική ευκαιρία για την OpenAI να ξεκινήσει μια νέα κατηγορία συνεργασιών που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε συμμαχίες με εταιρείες πολυμέσων, αντί να οδηγούν σε αποξένωση από αυτές. Έμοιαζε σαν μια προφανής αποστολή για τον Διευθύνοντα Σύμβουλο της OpenAI, Σαμ Άλτμαν.

Αλλά εκείνος ζήτησε από τον επικεφαλής επιχειρησιακό διευθυντή Μπραντ Λάιτκαπ να χειριστεί τις διαπραγματεύσεις.

Ο 33χρονος Λάιτκαπ ξεκίνησε την καριέρα του στα χρηματοοικονομικά προτού μετακομίσει στο Σαν Φρανσίσκο στην Dropbox Inc το 2013. Ο Λάιτκαπ εργάστηκε για τον Άλτμαν ως επενδυτής στην startup incubator Y Combinator και μετά τον ακολούθησε στην OpenAI το 2018. Έχοντας εξελιχθεί σε έναν από τους πιο έμπιστους επιτελείς του Άλτμαν, έχει τώρα αποστολή να μετατρέψει την πιο ενδιαφέρουσα startup τεχνολογίας σε μια εμπορική δύναμη που μπορεί να ανταγωνιστεί την Google και τη Meta Platforms της Alphabet, σημειώνει το Bloomberg.

Οι άνθρωποι που εργάζονται με τον Λάιτκαπ τον περιγράφουν ως καλό ακροατή προσηλωμένο στις ανάγκες των πελατών που βοήθησε στη δημιουργία δομής σε μια εταιρεία που αλλάζει ταχέως.

Ευήκοος συζητητής
Μετά από μήνες συζητήσεων με τον επικεφαλής πληροφοριών Σαμίρ Φατλάλα της Axel Springer, ο Λάιτκαπ κάλεσε στελέχη της να επισκεφθούν τα κεντρικά της OpenAI τον Μάιο. Εκμυστηρεύτηκε στο Bloomberg, ότι «ομολογουμένως φοβόταν λίγο» γιατί ήταν ένας κόσμος που δεν γνώριζε. Ο Λάιτκαπ «άκουγε πραγματικά την προοπτική μας και άκουγε τους φόβους μας», είπε ο Φατλάλα, προσθέτοντας ότι «ο φόβος ήταν ότι παρέχουν μια μηχανή δημιουργίας περιεχομένου που απειλεί πραγματικά το επιχειρηματικό μας μοντέλο».

Τον Δεκέμβριο, οι δύο εταιρείες κατέληξαν σε μια ευρεία συμφωνία, οι όροι της οποίας, σύμφωνα με το Bloomberg News, περιλαμβάνουν ότι η OpenAI θα καταβάλει στην Axel Springer δεκάδες εκατομμύρια δολάρια σε τρία χρόνια για να αδειοδοτήσει περιεχόμενο που μπορεί να χρησιμοποιήσει για την εκπαίδευση των μοντέλων AI της. Το OpenAI θα περιλαμβάνει επίσης τις περιλήψεις ειδήσεων της Axel Springer απευθείας στο ChatGPT, μαζί με την απόδοση και τους συνδέσμους σε πλήρη άρθρα.

Η OpenAI αναφέρει ότι βρίσκεται σε συζητήσεις με δεκάδες άλλους δημιουργούς. Το Bloomberg έγραψε ότι μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται τα CNN, Fox και Time.

Μήνυση των New York Times

Ο Λάιτκαπ δεν έχει πείσει όλους ότι οι προσφορές της OpenAI είναι καλές. Οι New York Times στις 27 Δεκεμβρίου μήνυσαν την OpenAI και τη Microsoft, τον μεγαλύτερο επενδυτή της OpenAI, για παραβίαση πνευματικών δικαιωμάτων, ζητώντας δισεκατομμύρια δολάρια σε νόμιμες και πραγματικές αποζημιώσεις. Ο Άλτμαν έχει περιγράψει την OpenAI ως «την πιο εντάσεως κεφαλαίου startup στην ιστορία της Silicon Valley».

Καθώς η OpenAI επιδιώκει να δημιουργήσει μεγαλύτερα μοντέλα με ακόμη περισσότερα δεδομένα, το κόστος υπολογισμού θα αυξάνεται συνεχώς.

Όπως πολλές νεοφυείς επιχειρήσεις, η OpenAI υποστηρίζει ότι η ανάπτυξη της τεχνολογίας της έχει προτεραιότητα έναντι των βραχυπρόθεσμων εσόδων. Αλλά το αποτέλεσμα της κούρσας AI εξαρτάται και από τον τρόπο με τον οποίο η εταιρεία και οι ανταγωνιστές της αναπτύσσουν τις επιχειρήσεις γύρω από τις τεχνολογίες τους.

Ο Λάιτκαπ αναγνωρίζει ότι δεν τα έχει καταλάβει όλα. «Υπάρχουν πολλοί τομείς όπου υπάρχουν τεράστιες ευκαιρίες, αλλά ακόμα δεν γνωρίζουμε ακριβώς πώς μοιάζει το μοντέλο υλοποίησης», λέει.

Ο ταλαντούχος κ. Λάιτκαπ
Η ικανότητα του Λάιτκαπ να αντέχει την αβεβαιότητα εμφανίστηκε τον Νοέμβριο, όταν το διοικητικό συμβούλιο του OpenAI ανέτρεψε για λίγο τον Άλτμαν. Ενώ εργαζόταν με άλλα στελέχη για να καταπραΰνει το άγχος των εργαζομένων, προσπάθησε επίσης να καθησυχάσει τους πελάτες.

Ένας από τους νεότερους τομείς εστίασης του OpenAI είναι οι ημιαγωγοί. Το Bloomberg ανέφερε ότι ο Άλτμαν ταξίδεψε στη Νότια Κορέα για να περιοδεύσει σε εργοστάσια παραγωγής, καθώς η εταιρεία εξετάζει το ενδεχόμενο να επεκτείνει τις συνεργασίες της στον τομέα των τσιπ.

Αυτό μπορεί να πάρει χρόνια και είναι αναμφισβήτητα μια ακόμη πιο περίπλοκη πρόκληση για τον Λάιτκαπ από τις πρόσφατες προσπάθειές του στη βιομηχανία των μέσων ενημέρωσης.

ΑΑΔΕ: Πώς θα προστατευτείτε από το Smishing

Καμπανάκι από την ΑΑΔΕ, για τα παραπλανητικά μηνύματα SMS που έχουν ως στόχο την υποκλοπή προσωπικών και άλλων ευαίσθητων στοιχείων των πολιτών.

Η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων επισημαίνει ότι το τελευταίο διάστημα διαπιστώθηκαν κακόβουλες ενέργειες αποστολής παραπλανητικών μηνυμάτων SMS σε κινητές συσκευές (SMISHING), μέσω πλαστών ιστοσελίδων. Και γνωστοποιεί ότι έχει ήδη προβεί σε όλες τις απαραίτητες ενέργειες αναφοράς και διακοπής λειτουργίας των εν λόγω ιστοσελίδων.

Η ΑΑΔΕ εφιστά την ιδιαίτερη προσοχή των πολιτών καθώς τα συγκεκριμένα μηνύματα:

  • Φαίνεται ότι αποστέλλονται από την ΑΑΔΕ ή κάποια άλλη αξιόπιστη οντότητα,
  • Παροτρύνουν τους παραλήπτες να συνδεθούν μέσω link σε κάποια πλαστή ιστοσελίδα.

Για παράδειγμα, τα μηνύματα της πρόσφατης επίθεσης SMISHING που αφορούν την ΑΑΔΕ:

  • Εμφανίζουν σαν αποστολέα την «AADE»,
  • Αναφέρουν «Νέα αποζημίωση πληθωρισμού διαθέσιμη στο https://myaadelive-gr.com» ή «Υπενθύμιση: €250 επίδομα διαθέσιμο στο https://myaade-gov.com».
  • Παροτρύνουν τους παραλήπτες να συνδεθούν μέσω link σε πλαστή ιστοσελίδα, που τους ενημερώνει ότι δικαιούνται επίδομα και πρέπει να υποβάλουν αίτημα συμπληρώνοντας τα προσωπικά τους στοιχεία (Ονοματεπώνυμο, ΑΦΜ, κωδικούς Taxis, Στοιχεία Τραπεζών, κ.λπ.).

Επισημαίνεται ότι η πλαστή αυτή ιστοσελίδα:

  • Απεικονίζει το λογότυπο της Ελληνικής Δημοκρατίας και του Gov.gr και
  • Κάνει σωστή χρήση της ελληνικής γλώσσας.

Για την προστασία τους οι πολίτες πρέπει να μην κάνουν click ή tap σε κανένα σύνδεσμο και να διαγράψουν αμέσως το μήνυμα.

Υπενθυμίζουμε ότι η ΑΑΔΕ δεν ζητά ποτέ και για κανένα λόγο από τους φορολογούμενους, να αποκαλύψουν προσωπικά τους στοιχεία (όνομα, ΑΦΜ, ημερομηνία γέννησης, τραπεζικούς λογαριασμούς ή κωδικούς πρόσβασης (Username ή Password) μέσω μηνύματος SMS ή μηνύματος ηλεκτρονικού ταχυδρομείου. Οι πολίτες πρέπει να συνδέονται στην ψηφιακή πύλη myAADE μόνο από τη διεύθυνση myaade.gov.gr ή μέσω της επίσημης ιστοσελίδας της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων www.aade.gr.

ΕΡΩΤΟΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ

Τι είναι το SMISHING;

Με το όρο SMISHING ορίζεται η απόπειρα υποκλοπής προσωπικών στοιχείων, όπως όνομα, ΑΦΜ, ημερομηνία γέννησης, τραπεζικοί λογαριασμοί ή κωδικοί πρόσβασης πολιτών με παραπλανητικά μηνύματα (SMS) σε κινητές συσκευές, από υποτιθέμενες έμπιστες οντότητες (σε αντιστοιχία με το ηλεκτρονικό ψάρεμα «PHISHING», όπου αποστέλλονται παραπλανητικά e-mails αντί SMS). Τα παραπλανητικά αυτά μηνύματα συνήθως περιέχουν κάποιο link προς έναν πλαστό ιστότοπο.

Έχει αναφερθεί κάποια πρόσφατη επίθεση;

Ναι, το τελευταίο διάστημα, σε συνεργασία με τις αρμόδιες αρχές, διαπιστώθηκαν κακόβουλες ενέργειες αποστολής παραπλανητικών μηνυμάτων SMS σε κινητές συσκευές (SMISHING), που αφορούν την ΑΑΔΕ, και έχουν στόχο την υποκλοπή προσωπικών στοιχείων πολιτών και στοιχείων τραπεζικών καρτών.

Πώς θα αναγνωρίσω τα κακόβουλα μηνύματα SMS;

Τα κακόβουλα μηνύματα SMS:

  • Φαίνεται σαν να αποστέλλονται από την ΑΑΔΕ ή κάποια άλλη αξιόπιστη οντότητα
  • Παροτρύνουν τους παραλήπτες να συνδεθούν μέσω link σε κάποια πλαστή ιστοσελίδα

Για παράδειγμα, τα μηνύματα πρόσφατης επίθεσης SMISHING που αφορούν την ΑΑΔΕ:

  • Εμφάνιζαν ως αποστολέα την AADE
  • Ανέφεραν: «Νέα αποζημίωση πληθωρισμού διαθέσιμη στο https://myaadelive-gr.com» ή «Υπενθύμιση: €250 επίδομα διαθέσιμο στο https://myaade-gov.com»
  • Έμοιαζαν με τα SMS της παρακάτω εικόνας:

Τι θα συμβεί αν πατήσω το link που αναγράφεται στο κακόβουλο μήνυμα;

Πατώντας το συγκεκριμένο link του παραπάνω μηνύματος ο πολίτης κατευθύνεται σε πλαστή ιστοσελίδα, που τον ενημερώνει πως δικαιούται επίδομα και τον
προτρέπει να υποβάλει αίτημα, συμπληρώνοντας τα προσωπικά του στοιχεία (Ονοματεπώνυμο, ΑΦΜ, κωδικούς Taxis, Στοιχεία Τραπεζών, κ.λπ.).

Επισημαίνεται ότι η πλαστή αυτή ιστοσελίδα:

  • Είναι αρκετά αληθοφανής,
  • Εμφανίζει το λογότυπο της Ελληνικής Δημοκρατίας και του Gov.gr και
  • Κάνει σωστή χρήση της ελληνικής γλώσσας.

Ακολουθούν φωτογραφίες και σύντομη περιγραφή από τα βήματα της πλαστής ιστοσελίδας.

1. Πατώντας το link του μηνύματος ο χρήστης κατευθύνεται σε πλαστή ιστοσελίδα της ΑΑΔΕ όπου ενημερώνεται πως δικαιούται επίδομα 250 €
και προτρέπεται να υποβάλει αντίστοιχο αίτημα.

2. Πατώντας «Υποβολή αιτήματος» εμφανίζεται η φόρμα εισαγωγής προσωπικών στοιχείων του πολίτη. Στην φόρμα απεικονίζεται το λογότυπο του gov.gr.

4. Στην συνέχεια ζητούνται τα προσωπικά στοιχεία του χρήστη: email, ονοματεπώνυμο, ημερομηνία γέννησης, διεύθυνση, ΤΚ, πόλη και αριθμός τηλεφώνου.

5. Έπειτα δίνεται η δυνατότητα επιλογής του τρόπου μεταφοράς του επιδόματος, είτε σε τραπεζικό λογαριασμό (που όμως η επιλογή αυτή αναφέρεται ως προσωρινά μη διαθέσιμη) είτε σε πιστωτική κάρτα.

ERTFLIX: Ξεπέρασαν τις 16 εκατομμύρια οι θεάσεις τον Ιανουάριο

Σε διαρκή άνοδο βρίσκεται το ERTFLIX, που τον περασμένο Ιανουάριο ξεπέρασε τις 16 εκατομμύρια θεάσεις.

Συγκεκριμένα και σύμφωνα με τα στοιχεία της NPAW Video Analytics, οι θεάσεις στο ERTFLIX, τον πρώτο μήνα του 2024, έφτασαν τις 16.129.200 και ήταν αυξημένες σε σχέση με τον Δεκέμβριο του 2023 κατά 2.129.000 (ποσοστό 15%).

Oι συνολικές θεάσεις τον περασμένο Ιανουάριο αποτελούν ακόμα ένα ρεκόρ για τη ψηφιακή πλατφόρμα της ΕΡΤ που, σε λίγους μήνες (Απρίλιος 2024), συμπληρώνει τα τέσσερα χρόνια λειτουργίας.

Όσο για το τι παρακολούθησαν οι θεατές; Πρώτη έρχεται (και) τον Ιανουάριο η πρώτη παραγωγή του ERTFLIX «Έρημη χώρα» που έχει καταγράψει περισσότερες από 2 εκατομμύρια θεάσεις και από τα τέλη Μαρτίου θα μπορούμε να τη δούμε και στην ΕΡΤ1. Την πεντάδα των ελληνικών σειρών με τις περισσότερες θεάσεις, συμπληρώνουν «Η παραλία», το «Κάνε ότι κοιμάσαι ΙΙ», η ελληνική ταινία «Πράσινη θάλασσα» και η σειρά «Ο όρκος ΙΙ».

Στα ξένα προγράμματα, το top5 του Ιανουαρίου περιλαμβάνει τη βραβευμένη με δύο EMMY ξένη σειρά «The night manager», την ψυχολογική με στοιχεία τρόμου σειρά «Hannibal», τη συναισθηματική σειρά «Βαθιά νερά», το αριστούργημα της Αγκάθα Κρίστι «Φόνοι με αλφαβητική σειρά» και την αστυνομική σειρά «Άστριντ και Ραφαέλ».

Σημειώνεται ότι το ERTFLIX «φορτώνει» συνεχώς νέο περιεχόμενο, με βραβευμένες ταινίες εκ των οποίων πολλά blockbuster, οσκαρικές ταινίες κ.ά.

Οι επιπτώσεις του συνδρόμου Long Covid: Ασθενείς και ειδικοί μιλούν για τις συνέπειες της νόσου

Τέσσερα χρόνια μετά την έναρξη της πανδημίας η εκπομπή “Επίλογος” ερευνά τις επιπτώσεις τους συνδρόμου Long Covid από το οποίο υποφέρουν περισσότεροι από 65 εκατομμύρια άνθρωποι σε ολόκληρο τον κόσμο. Η κάμερα του “Επιλόγου” μπήκε στο Διεπιστημονικό κέντρο αναφοράς Long Covid που λειτουργεί  στον Ευαγγελισμό και μίλησε με ασθενείς για τις επιπτώσεις που έχει η νόσος στην καθημερινότητα τους αλλά και με ειδικούς για τους τρόπους αντιμετώπισης και τα τελευταία επιστημονικά ευρήματα. 

Πάνω από 200 διαφορετικά συμπτώματα που μπορεί να έχουν αντίκτυπο στην καθημερινή λειτουργικότητα καταγράφει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας για τη νόσο Long Covid. Στα πρώτα χρόνια της πανδημίας του κορονοϊού, όταν ακόμα οι ερευνητές και οι γιατροί γνώριζαν πολύ λίγα για το φαινόμενο, ήταν δύσκολο για όσους παρουσίαζαν συμπτώματα για πολύ καιρό μετά τη νόσησή τους, να βρούνε τι έχουν ή ακόμα και να βρουν κάποιον να τους πιστέψει ότι δεν ένιωθαν καλά.

Ο σύλλογος Long Covid Greece ξεκίνησε ως γκρουπ στο Facebook για ανταλλαγή πληροφοριών και αναζήτηση και άλλων ανθρώπων που βίωναν την ίδια κατάσταση, Εξελίχθηκε όμως σε μια μεγάλη και δραστήρια κοινότητα ασθενών, γιατρών και ερευνητών που διεκδικεί ορατότητα, υγειονομική φροντίδα και λύσεις.

Ακόμα, στην εκπομπή μιλάει η ιδρύτρια του γκρουπ ασθενών με Long Covid στη Γερμανία για τα προβλήματα αλλά και τις πρακτικές που εφαρμόζουν εκεί.