Πρωτοποριακός αισθητήρας στο μέγεθος επιθέματος ανιχνεύει τα πραγματικά συναισθήματα ενός ατόμου μέσω του δέρματος

Η ικανότητα να εκφράζουμε ένα συναίσθημα ενώ βιώνουμε ένα άλλο είναι μια εγγενής πτυχή της ανθρώπινης κατάστασης. Ωστόσο, η καταπίεση των συναισθημάτων μπορεί να οδηγήσει σε επιβλαβείς ψυχολογικές συνέπειες, όπως άγχος ή κρίσεις πανικού. Πρόσφατα, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Penn State παρουσίασαν έναν καινοτόμο φορετό αισθητήρα, ικανό να εντοπίζει τα κρυμμένα συναισθήματα, ακόμα και όταν η εξωτερική εικόνα ενός ατόμου υποδηλώνει ότι όλα πάνε καλά.

Η νέα συσκευή, ένα ελαστικό επίθεμα περίπου στο μέγεθος ενός τσιρότου, παρακολουθεί τις φυσικές ενδείξεις που συνδέονται με τα συναισθήματα: τη θερμοκρασία του δέρματος, την υγρασία, τον καρδιακό ρυθμό και τα επίπεδα οξυγόνου στο αίμα. Αυτά τα σήματα, σε συνδυασμό με δεδομένα έκφρασης του προσώπου, διευκολύνουν τη διαφοροποίηση μεταξύ των αυθεντικών και των τεχνητών συναισθημάτων.

«Αυτή είναι μια νέα και βελτιωμένη μέθοδος για να κατανοήσουμε τα συναισθήματά μας, εξετάζοντας πολλαπλά σήματα του σώματος ταυτόχρονα», εξηγεί ο Χουάνιου Τσενγκ, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης.

«Συχνά, οι άνθρωποι δεν λένε πώς νιώθουν πραγματικά, γι’ αυτό και συνδυάζουμε την ανάλυση των εκφράσεων του προσώπου με άλλες σημαντικές φυσιολογικές ενδείξεις, που οδηγούν τελικά σε καλύτερη παρακολούθηση και υποστήριξη της ψυχικής υγείας» προσθέτει.

Πώς λειτουργεί η συσκευή

Η συσκευή λυγίζει και κάμπτεται με ευκολία, χάρη στη χρήση λεπτών, ευλύγιστων μετάλλων όπως ο χρυσός και η πλατίνα, που έχουν διαμορφωθεί σε κυματιστά σχέδια. Η συσκευή περιλαμβάνει επίσης πολλαπλά ανεξάρτητα σετ αισθητήρων που μπορούν να μετρούν ταυτόχρονα πολύπλοκα σήματα χωρίς παρεμβολές. Αυτά τα δεδομένα μεταδίδονται ασύρματα σε smartphone ή σε διακομιστή cloud, επιτρέποντας στους παρόχους υγειονομικής περίθαλψης να παρακολουθούν και να καταγράφουν τις συναισθηματικές αντιδράσεις των ατόμων σε πραγματικό χρόνο, διασφαλίζοντας ότι δεν καταγράφονται προσωπικές ή αναγνωριστικές πληροφορίες.

Οι ερευνητές εκπαίδευσαν ένα μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης ώστε να ανιχνεύει τόσο τα αυθεντικά όσο και τα ψεύτικα συναισθήματα χρησιμοποιώντας αυτή τη μέθοδο. Σε μια δοκιμή, ζητήθηκε από εθελοντές να αναπαράγουν έξι κοινές εκφράσεις προσώπου (ευτυχία, θυμός, φόβος, έκπληξη, αηδία και θλίψη). Το μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης έδειξε εντυπωσιακό επίπεδο ακρίβειας, αναγνωρίζοντας σωστά αυτά τα συναισθήματα σε ποσοστό 96,28% των περιπτώσεων.

Κατά την αξιολόγηση των αυθεντικών συναισθημάτων, οι συμμετέχοντες παρακολούθησαν συναισθηματικά φορτισμένα βίντεο ενώ φορούσαν τον αισθητήρα. Το σύστημα κατηγοριοποίησε τις συναισθηματικές τους αντιδράσεις με ακρίβεια σχεδόν 89%, καταγράφοντας υποκείμενες φυσιολογικές αλλαγές, όπως αυξημένο καρδιακό ρυθμό και αύξηση της θερμοκρασίας του δέρματος κατά τη διάρκεια έκπληξης και θυμού.

«Κατασκευάσαμε αυτή τη συσκευή για να μετράμε αυτά τα διαφορετικά σήματα ανεξάρτητα, χωρίς να επηρεάζουν το ένα το άλλο, παρέχοντας μια πολύ πιο καθαρή και ακριβή εικόνα για το τι συμβαίνει κάτω από την επιφάνεια», εξηγεί ο Λίμπο Γκάο, συν-υπεύθυνος συγγραφέας της μελέτης.

Μελλοντικές εφαρμογές

«Αυτή η τεχνολογία έχει τη δυνατότητα να βοηθήσει ανθρώπους που αντιμετωπίζουν προβλήματα ψυχικής υγείας, αλλά ίσως δεν είναι απόλυτα ειλικρινείς με τους άλλους ή ακόμη και με τον εαυτό τους για το πόσο τους βασανίζουν», δήλωσε ο Γιάνγκο Γιαν, συν-συγγραφέας της μελέτης.

«Μέσω της παρακολούθησης αυτών των σημάτων, θα μπορούσε να είναι δυνατό να ανιχνευθούν προβλήματα όπως το άγχος ή η κατάθλιψη νωρίτερα στην πορεία τους» πρόσθεσε.

«Αυτός ο αισθητήρας μπορεί να εξυπηρετήσει έναν ζωτικής σημασίας ρόλο στη γεφύρωση των κενών στην πρόσβαση στη φροντίδα», δήλωσε ο Τσενγκ. «Λαμβάνοντας υπόψη τα αυξανόμενα επίπεδα άγχους στη σύγχρονη κοινωνία, η δυνατότητα παρακολούθησης των συναισθημάτων μπορεί να προσφέρει πρώιμους δείκτες εξουθενωτικών καταστάσεων και να επιτρέψει την προληπτική υποστήριξη» κατέληξε ο ερευνητής.

Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nano Letters.

ΠΗΓΗ: Interesting Engineering

Σου έκλεψαν το κινητό; 8+1 κινήσεις που πρέπει να κάνεις 

Η κλοπή κινητού τηλεφώνου είναι μια δυσάρεστη εμπειρία που μπορεί να προκαλέσει άγχος και αναστάτωση. Πέρα από την απώλεια της συσκευής, κινδυνεύουν προσωπικά δεδομένα, επαφές και πολύτιμες αναμνήσεις. Ωστόσο, το πιο σημαντικό είναι να μην πανικοβληθείς και να ακολουθήσεις συγκεκριμένες κινήσεις.

Τι να κάνετε αν σας κλέψουν το κινητό
Η άμεση αντίδραση – όπως αναφέρει ο Guardian – είναι το κλειδί για την προστασία σας από κλοπή δεδομένων, απάτες και πιθανή πρόσβαση στους λογαριασμούς σας – και με λίγη τύχη, ίσως ξαναβρείτε το τηλέφωνό σας.

Μόλις διαπιστώσετε ότι λείπει:

  • Εντοπίστε το τηλέφωνό σας μέσω της λειτουργίας Find My (Apple ή Google), εφόσον είναι ενεργοποιημένη. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε έναν υπολογιστή, tablet ή ακόμη και το κινητό κάποιου άλλου.
    • Κλειδώστε το εξ αποστάσεως μέσω της υπηρεσίας και ορίστε το ως “χαμένο”. Έτσι προστατεύονται τα δεδομένα σας, απενεργοποιείται η χρήση Apple ή Google Pay και εμφανίζεται μήνυμα στην οθόνη για όποιον το βρει.
  • Μπορείτε επίσης να το διαγράψετε εξ αποστάσεως αν κριθεί απαραίτητο.
  • Επικοινωνήστε με τον πάροχο κινητής τηλεφωνίας σας για να μπλοκάρετε την κάρτα SIM και να αποφύγετε χρεώσεις από τρίτους. Ζητήστε του να ελέγξει για πρόσφατες χρεώσεις και να απενεργοποιήσει την υπηρεσία “χρέωση στον λογαριασμό”.
  • Επικοινωνήστε με την τράπεζά σας ή την εταιρεία της πιστωτικής σας κάρτας, αν αυτές είναι αποθηκευμένες στο τηλέφωνο, και απενεργοποιήστε Apple ή Google Pay.
  • Καταγγείλετε την κλοπή στην αστυνομία και δώστε τον αριθμό IMEI του τηλεφώνου (θα τον βρείτε στο κουτί, στον λογαριασμό σας Apple ή Google, ή στην υπηρεσία Find My).
  • Ενημερώστε την ασφαλιστική σας εταιρεία αν έχετε κάλυψη για το τηλέφωνό σας.
  • Αλλάξτε τους κωδικούς πρόσβασης για σημαντικούς λογαριασμούς. Ξεκινήστε με το email, ώστε να μην μπορούν να κάνουν επαναφορά κωδικών σε άλλους λογαριασμούς.
  • Αφαιρέστε το τηλέφωνο από τους λογαριασμούς και τις υπηρεσίες σας για να αποσυνδεθεί και να εμποδίσετε την πρόσβαση στα αποθηκευμένα δεδομένα.
  • Πριν συμβεί κάτι – Πώς να προετοιμαστείτε
  • Ορίστε ισχυρό PIN και ενεργοποιήστε αναγνώριση προσώπου ή δακτυλικών αποτυπωμάτων. Επίσης, μειώστε τον χρόνο κλειδώματος της οθόνης.
  • Ενεργοποιήστε το “Find My” ή την υπηρεσία “Εύρεση συσκευής” στις ρυθμίσεις. Επιτρέπει τον εντοπισμό, κλείδωμα ή διαγραφή του κινητού μέσω browser ή άλλης συσκευής.
  • Σε iPhone, ενεργοποιήστε το “Stolen Device Protection” που μπλοκάρει πρόσβαση σε κωδικούς και κάρτες χωρίς βιομετρική επιβεβαίωση.
  • Σε Android, ενεργοποιήστε το “Theft Protection” από τις ρυθμίσεις Google: κλειδώνει τη συσκευή αν ανιχνευθεί κλοπή, επιτρέπει απομακρυσμένο κλείδωμα και μπλοκάρει την πρόσβαση χωρίς πρόσωπο ή αποτύπωμα.
  • Ορίστε PIN για την κάρτα SIM, ώστε να αποτραπεί η μεταφορά της σε άλλη συσκευή.
  • Καταγράψτε τον αριθμό IMEI του κινητού σας – πληκτρολογήστε *#06# για να τον δείτε.
  • Ενεργοποιήστε βιομετρική επιβεβαίωση σε τραπεζικές και ευαίσθητες εφαρμογές για πρόσβαση μόνο από εσάς.
  • Απενεργοποιήστε την πρόσβαση σε γρήγορες ρυθμίσεις, Siri ή Google Assistant/Gemini και ειδοποιήσεις όταν η οθόνη είναι κλειδωμένη. Έτσι αποτρέπετε την απενεργοποίηση του internet ή την ανάγνωση κωδικών δύο βημάτων.
  • Κάντε τακτικό backup των δεδομένων και ρυθμίσεών σας με iCloud (iPhone) ή Google Drive (Android).
  • Αποθηκεύστε τις φωτογραφίες σας στο cloud μέσω iCloud Photos, Google Photos, Amazon Photos ή άλλη υπηρεσία.

Ο Κύπριος επιστήμονας του Κέιμπριτζ Σ. Κωνσταντίνου: Βρήκαμε ενδείξεις ζωής στον εξωπλανήτη Κ2-18Β

Στην εκπομπή Prime του ΕΡΤΝews και τον δημοσιογράφο Ηλία Σιακαντάρη, μίλησε ο Σάββας Κωνσταντίνου, ο Κύπριος ερευνητής του Ινστιτούτου Αστρονομίας του Κέιμπριτζ, μέλος της ομάδας που μελέτησε τον Κ2-18Β – έναν εξωπλανήτη που βρίσκεται 120 έτη φωτός μακριά από τη Γη – και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι θα μπορούσε να υποστηρίξει ζωή.

Ο κ. Κωνσταντίνου εξήγησε πως αυτό που ξεχωρίζει τον Κ2-18Β είναι πως αντίθετα με τους χιλιάδες άλλους εξωπλανήτες που έχουν ανακαλυφθεί και είναι πάρα πολύ θερμοί – είναι πολύ κοντά στο αστέρι τους, κάτι που σημαίνει ότι η θερμοκρασία τους είναι τόσο υψηλή που δεν θα μπορούσε να υποστηρίξει ζωή – ο συγκεκριμένος βρίσκεται στην κατοικήσιμη ζώνη του αστεριού του.

«Αν είχαμε την Γη εκεί, θα είχε υγρό νερό στην επιφάνειά της», λέει χαρακτηριστικά ο κ. Κωνσταντίνου.

Αυτό που έκανε δυνατή την συγκεκριμένη ανακάλυψη, είναι οι δυνατότητες που δίνει το νέο τηλεσκόπιο James Webb το οποίο διαδέχτηκε το Hubble, συνεχίζει ο κ. Κωνσταντίνου. «Είναι η πρώτη φορά που κάνουμε τέτοιες μετρήσεις σε αυτά τα μήκη κύματος ενός πλανήτη σαν αυτόν, που είναι στην κατοικήσιμη ζώνη του αστεριού του και είναι αρκετά μικρός, μπορεί να είναι ο λεγόμενος υποποσειδώνας. Οι πιο πολλοί πλανήτες που ξέρουμε είναι υποποσειδώνες. Υπάρχουν πολλές θεωρίες του τι μπορεί να είναι αυτοί οι πλανήτες. Και μία από τις πιθανές εξηγήσεις είναι ότι είναι κατοικήσιμοι και έχουν ωκεανούς που μπορούν να υποστηρίξουν ζωή», τονίζει.

Έχοντας αναλάβει το ρόλο της επεξήγησης των μετρήσεων, ο κ. Κωνσταντίνου αποκάλυψε στον Ηλία Σιακαντάρη πως «βρήκε το αποτέλεσμα από την πρώτη μέρα», περιγράφοντας την στιγμή ως «εξτασιακή». Αμέσως μετά ωστόσο, συνειδητοποίησε πόση δουλειά τον περίμενε, καθώς γνωρίζει πως «αν θα βγαίναμε να πούμε τέτοιο πράγμα [περί ενδείξεων ζωής σε έναν εξωπλανήτη] «πρέπει να είμαστε 1000% σίγουροι».

Κληθείς να απαντήσει τέλος στο αν, μετά την εξαγωγή των αποτελεσμάτων της έρευνας, «πιστεύει περισσότερο ή λιγότερο ότι υπάρχουν εξωγήινοι», ο κ. Κωνσταντίνου ήταν διπλωματικός: «Θα έλεγα περισσότερο, αλλά πάντα έτσι είναι η επιστήμη. Το τι λέμε τώρα είναι τι μπορούμε να αποδείξουμε σήμερα, μπορεί ν’ αλλάξει αύριο».

Νέο μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης διαγιγνώσκει τον καρκίνο του θυρεοειδούς με ακρίβεια πάνω από 90%

Το πρώτο παγκοσμίως μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ) που ταξινομεί τόσο το στάδιο όσο και την κατηγορία κινδύνου ανάπτυξης του καρκίνου του θυρεοειδούς παρουσίασε μια διεπιστημονική ερευνητική ομάδα. Το καινοτόμο αυτό μοντέλο υπόσχεται να μειώσει σημαντικά τον χρόνο προετοιμασίας των γιατρών πριν από τις ιατρικές επισκέψεις, έως και κατά 50%.

Ο καρκίνος του θυρεοειδούς συγκαταλέγεται στους πιο συχνούς παγκοσμίως. Η ακριβής διαχείρισή του βασίζεται κυρίως σε δύο συστήματα:

  1. Την 8η έκδοση του συστήματος TNM (Tumor-Node-Metastasis) της Αμερικανικής Μικτής Επιτροπής για τον Καρκίνο (AJCC)
  2. Το σύστημα ταξινόμησης κινδύνου της Αμερικανικής Εταιρείας Θυρεοειδούς (ATA).

Αυτά τα συστήματα είναι κρίσιμα για την πρόβλεψη της επιβίωσης των ασθενών και για την καθοδήγηση των αποφάσεων θεραπείας. Ωστόσο, η χειροκίνητη ανάλυση των κλινικών δεδομένων και η ενσωμάτωσή τους σε αυτά τα συστήματα μπορεί να είναι χρονοβόρα και αναποτελεσματική.

Η ερευνητική ομάδα ανέπτυξε έναν βοηθό ΤΝ που αξιοποιεί μεγάλα γλωσσικά μοντέλα (LLMs) όπως τα ChatGPT και DeepSeek, για να αναλύσει κλινικές μελέτες και να ενισχύσει την ακρίβεια και την αποτελεσματικότητα στην ταξινόμηση σταδίου και κινδύνου του καρκίνου του θυρεοειδούς.

Το μοντέλο βασίζεται σε τέσσερα ανοιχτού κώδικα offline LLM—Mistral (Mistral AI), Llama (Meta), Gemma (Google) και Qwen (Alibaba)—και εκπαιδεύτηκε με δεδομένα ανοιχτής πρόσβασης από το Cancer Genome Atlas Program (TCGA), αναλύοντας αναφορές παθολογίας από 50 ασθενείς, με περαιτέρω επικύρωση σε δεδομένα 289 ασθενών και 35 «ψευδοπεριπτώσεων».

Συνδυάζοντας τα αποτελέσματα των τεσσάρων μοντέλων, η ομάδα πέτυχε συνολική ακρίβεια 88,5% στην ταξινόμηση ATA και 92,9%–98,1% στην ταξινόμηση AJCC. Συγκριτικά με την παραδοσιακή χειροκίνητη ανάλυση, η νέα προσέγγιση μειώνει τον χρόνο προετοιμασίας των γιατρών κατά το ήμισυ.

«Το μοντέλο μας επιτυγχάνει ακρίβεια άνω του 90% στην ταξινόμηση του σταδίου και του κινδύνου του καρκίνου του θυρεοειδούς. Το κύριο πλεονέκτημα είναι η offline λειτουργία του, που επιτρέπει την τοπική εφαρμογή χωρίς την ανάγκη διαμοιρασμού ευαίσθητων δεδομένων», εξήγησε ο καθηγητής Τζέφρι Γου, Διευθυντής του InnoHK D24H και Καθηγητής Δημόσιας Υγείας στο HKUMed.

Πρόσθεσε επίσης ότι σε συγκριτικές δοκιμές με τα νέα DeepSeek R1, V3 και GPT-4o, το μοντέλο απέδωσε εξίσου καλά.

«Σε ευθυγράμμιση με την κυβερνητική στρατηγική για υιοθέτηση της ΤΝ στην υγειονομική περίθαλψη, ο επόμενος στόχος μας είναι η αξιολόγηση του μοντέλου μας σε μεγάλο όγκο πραγματικών κλινικών δεδομένων» δήλωσε ο Δρ. Κάρλος Γουόνγκ, επίκουρος καθηγητής στο Τμήμα Οικογενειακής Ιατρικής του HKUMed.

Μόλις επιβεβαιωθεί η αποτελεσματικότητά του, το μοντέλο θα είναι έτοιμο για ευρεία εφαρμογή σε νοσοκομεία και ιατρικά κέντρα, ενισχύοντας την αποδοτικότητα και την ποιότητα της περίθαλψης.

Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό npj Digital Medicine, με την ερευνητική ομάδα να περιλαμβάνει επιστήμονες από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου του Χονγκ Κονγκ (HKUMed), το InnoHK Laboratory of Data Discovery for Health (InnoHK D24H), και τη Σχολή Υγιεινής και Τροπικής Ιατρικής του Λονδίνου (LSHTM).

ΠΗΓΗ: Medicalxpress

Συνολάκης: Μπορεί να γίνει σεισμός 8 Ρίχτερ στο ελληνικό τόξο

Ο Κώστας Συνολάκης μιλώντας το πρωί της Πέμπτης 24 Απριλίου στον ALPHA αναφορικά με τον σεισμό 6,2 Ρίχτερ στην Κωνσταντινούπολη μεταξύ άλλων ανέφερε πως «Περιμένουμε σεισμό μεγαλύτερο από 8 Ρίχτερ στο ελληνικό τόξο».

«Αυτός ο σεισμός είναι στο πολύ γνωστό ρήγμα της Βόρειας Ανατολίας το οποίο εκτείνεται στο Βόρειο Αιγαίο. Γνωρίζουμε ότι οι μεγάλοι σεισμοί αυτού του ρήγματος προχωρούν προς τα δυτικά. Έρχονται δηλαδή προς τον ελληνικό χώρο. Αυτό αφορά τους μεγάλους σεισμούς, αυτούς δηλαδή που έχουν μέγεθος πάνω από 7. Αυτός ο σεισμός με το μέγεθος του δεν νομίζω πως θα ενεργοποιήσει τεκτονικές δομές οι οποίες είναι στην Ελλάδα. Δεν πρέπει να ανησυχούμε άμεσα», ανέφερε αρχικά ο κ. Συνολάκης για το ενδεχόμενο ο χθεσινός σεισμός να επηρεάσει και την Ελλάδα.

Για το ενδεχόμενο μετασεισμού τόνισε πως «περιμένουμε σίγουρα κάτι μεγαλύτερο». «Εδώ και 20 χρόνια περιμένουμε στην Κωνσταντινούπολη σεισμό 7,5 Ρίχτερ και ακόμη μεγαλύτερο», είπε χαρακτηριστικά. Ο καθηγητής διαχείρισης φυσικών καταστροφών επέμεινε στην τρομακτική πρόβλεψη που είχε κάνει τον Μάρτιο και αφορούσε σεισμό μεγαλύτερο της κλίμακας των 8 Ρίχτερ στο ελληνικό τόξο. «Οι εκτιμήσεις για τον μεγαλύτερο σεισμό που μπορεί να γίνει είναι 8 Ρίχτερ στο ελληνικό τόξο», ανέφερε εκ νέου ο Κώστας Συνολάκης. «Το πότε θα γίνει μακάρι να το ξέραμε. Δεν μπορούμε να προσδιορίσουμε πότε θα γίνει αυτό», ανέφερε απαντώντας σε σχετική ερώτηση δημοσιογράφου για το πότε εκτιμάται περίπου να χτυπήσει ο φονικός σεισμός.

Ο καθηγητής Σεισμολογίας του ΑΠΘ Μανώλης Σκορδίλης εκτίμησε πως ο χθεσινός σεισμός δεν είναι ο μεγάλος και καταστροφικός σεισμός που αναμένεται εδώ και δεκαετίες στην περιοχή της Κωνσταντινούπολης. «Το κενό δεν έχει ακόμη διεγερθεί, επομένως δεν νομίζω ότι ο χθεσινός σεισμός ήταν αυτός που αναμένουμε», δήλωσε χαρακτηριστικά, σημειώνοντας ότι το ρήγμα της Βόρειας Ανατολίας έχει δώσει ιστορικά σεισμούς άνω των 7 ρίχτερ.

Από την πλευρά του, ο Γεράσιμος Παπαδόπουλος, διευθυντής Ερευνών στο Γεωδυναμικό Ινστιτούτο, μιλώντας στον «Ε.Τ.» εξέφρασε την ανάγκη για περαιτέρω παρακολούθηση της σεισμικής ακολουθίας. Αν και δεν θεωρεί ότι υπάρχει άμεση απειλή, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να διεγερθούν τμήματα του ρήγματος στο Βόρειο Αιγαίο, χωρίς όμως να υπάρχουν προς το παρόν οι γεωφυσικές προϋποθέσεις για ανησυχία στον ελληνικό χώρο.

«Αν καταλήξει ότι ο σεισμός των 6,2 ήταν ο κύριος, η ένταση αυτή είναι μικρή για να επιδράσει και να ενεργοποιήσει ρήγματα στον ελληνικό σεισμικό χώρο. Ωστόσο, είναι νωρίς ακόμα για μια τέτοια εκτίμηση. Το ρήγμα αυτό ξέρουμε ότι μπορεί να έχει και μεγαλύτερης έντασης σεισμούς, όπως και το 1999».

Ο ομότιμος καθηγητής Γεωλογίας του ΑΠΘ, Σπύρος Παυλίδης, στάθηκε περισσότερο στην πιθανότητα το φαινόμενο να είναι μέρος μίας μεγαλύτερης σεισμικής ακολουθίας. Οπως υπενθύμισε, στις 16 Νοεμβρίου 2023 είχε σημειωθεί σεισμός 5,7 ρίχτερ στην ίδια περιοχή, ο οποίος αποδείχθηκε πρόδρομος της χθεσινής δόνησης. «Κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει το σενάριο ο χθεσινός σεισμός να είναι πρόδρομος ενός ισχυρότερου», τόνισε, υπογραμμίζοντας τη σεισμική ιστορία και την πολυπλοκότητα του ρήγματος της Σηλυβρίας.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο σεισμολόγος Κώστας Παπαζάχος, ο οποίος δήλωσε στην ΕΡΤ πως πρόκειται για μια γνωστή ρηξιγενή περιοχή με μεγάλη σεισμικότητα. Παρά τη δύναμη της δόνησης, εμφανίστηκε καθησυχαστικός για την Ελλάδα, εξηγώντας ότι τέτοιοι σεισμοί δεν έχουν επηρεάσει ποτέ τον ελλαδικό χώρο και δεν αναμένεται να προκαλέσουν σοβαρές επιπτώσεις.

Ο σεισμός έγινε αισθητός ακόμα και στην Κομοτηνή, στη Ροδόπη και την Ξάνθη, με αρκετούς πολίτες να λαμβάνουν ειδοποιήσεις μέσω του συστήματος της Google, προκαλώντας έκπληξη λόγω της απόστασης από το επίκεντρο.

Η επιστημονική κοινότητα παραμένει σε εγρήγορση, με συνεχή παρακολούθηση της περιοχής και συνεργασία με τους Τούρκους σεισμολόγους. Οπως είπε χαρακτηριστικά ο Σπύρος Παυλίδης: «Θα πρέπει να κάνουμε υπομονή και να μελετήσουμε τα δεδομένα». Με τα ρήγματα της περιοχής να έχουν δώσει στο παρελθόν σεισμούς άνω των 7 ρίχτερ, κανείς δεν μπορεί να εφησυχάζει, αλλά προς το παρόν δεν υπάρχει λόγος πανικού.

Γιατί η Τεχνητή Νοημοσύνη επιλέγει να δίνει λάθος πληροφορίες αντί να λέει «δεν ξέρω»

Η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) συχνά δίνει λανθασμένες πληροφορίες αντί να παραδεχτεί ότι δεν γνωρίζει κάτι, και αυτό έχει προκαλέσει προβληματισμό σε σχέση με τους λόγους για τους οποίους κάνει αυτήν την επιλογή. Ακόμη και τα πιο εξελιγμένα LLM δεν διστάζουν να χτίζουν ένα μύθευμα για να δώσουν μία απάντηση σε σχέση με πραγματικά πρόσωπα ή γεγονότα.

Εύλογα γεννιέται το ερώτημα γιατί το κάνει αυτό. Η Τεχνητή Νοημοσύνη λειτουργεί βασισμένη σε αλγορίθμους που εκπαιδεύονται σε μεγάλα σύνολα δεδομένων, τα οποία μπορεί να είναι ελλιπή, μεροληπτικά ή παρωχημένα. Αυτό σημαίνει ότι όταν δεν έχει επαρκή ή ακριβή δεδομένα για μια ερώτηση, μπορεί να «φανταστεί» απαντήσεις που μοιάζουν λογικές, αλλά στην πραγματικότητα είναι ανακριβείς ή ψευδείς.

Επιπλέον, τα συστήματα ΤΝ δεν έχουν συνείδηση ή αίσθηση αβεβαιότητας όπως ο άνθρωπος, οπότε δεν «γνωρίζουν» πότε δεν ξέρουν κάτι ή ποια είναι η σημασία του ψεύδους. Αντίθετα, παράγουν την πιο πιθανή απάντηση με βάση τα μοτίβα που έχουν μάθει, ακόμα και αν αυτή είναι λάθος. Η ΤΝ δεν έχει επίσης την ικανότητα να πει «δεν ξέρω» με φυσικό τρόπο, γιατί δεν έχει μηχανισμό αυτογνωσίας ή κριτικής αξιολόγησης των απαντήσεών της.

Επιπρόσθετα, η πίεση για άμεσες και ολοκληρωμένες απαντήσεις σε εφαρμογές όπως τα chatbots οδηγεί σε «επινοητικές» απαντήσεις, καθώς η ΤΝ σχεδιάζεται να προσφέρει συνεχή ροή πληροφορίας και να διατηρεί τη συνοχή της συνομιλίας, ακόμα και αν αυτό σημαίνει να δώσει ανακριβείς πληροφορίες.

Τέλος, η ευθύνη για την ακρίβεια και την ηθική χρήση της ΤΝ βαραίνει τους ανθρώπους που την προγραμματίζουν και εκπαιδεύουν, καθώς οι αλγόριθμοι απλώς αναπαράγουν τις αδυναμίες και τις προκαταλήψεις των δεδομένων που τους παρέχονται.

Μπορεί κάποιος να υποθέσει ότι η ΤΝ δεν «επιλέγει» να δώσει λάθος πληροφορίες αντί να πει «δεν ξέρω»· απλώς λειτουργεί με βάση τα δεδομένα και τους αλγορίθμους που διαθέτει, χωρίς συνείδηση ή κριτική ικανότητα, γεγονός που την καθιστά επιρρεπή σε σφάλματα και ανακρίβειες που πρέπει να αντιμετωπίζονται με προσοχή και ανθρώπινο έλεγχο. Μπορεί, όμως, να υποθέσει επίσης ότι η τεχνητή νοημοσύνη, αντί να λειτουργεί ως εργαλείο αλήθειας και αξιοπιστίας, έχει μετατραπεί σε μια μηχανή παραγωγής ψευδών ειδήσεων και παραπληροφόρησης, μια πληγή που δηλητηριάζει την κοινωνία και υπονομεύει κάθε έννοια εμπιστοσύνης.

ΕΟΔΥ: Ο εμβολιασμός έσωσε 154 εκατομμύρια ζωές τα τελευταία 50 χρόνια

Η Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Εμβολιασμού ξεκινά στις 27 Απριλίου και ολοκληρώνεται στις 3 Μαΐου, με στόχο να υπενθυμίσει σε όλους ότι τα εμβόλια αποτελούν ένα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματα της ανθρωπότητας, σώζοντας εκατομμύρια ζωές κάθε χρόνο.

Όπως τοννίζει ο ΕΟΔΥ, τα τελευταία 50 χρόνια, χάρη στον εμβολιασμό με βασικά εμβόλια, έχουν σωθεί τουλάχιστον 154 εκατομμύρια ζωές, που ισοδυναμεί με 6 ζωές το λεπτό, κάθε μέρα, για πέντε δεκαετίες. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, ο εμβολιασμός συνέβαλε στη βελτίωση της βρεφικής επιβίωσης κατά 40% παγκοσμίως, με αποτέλεσμα περισσότερα παιδιά από ποτέ στην ανθρώπινη ιστορία να μπορούν να χαρούν τα πρώτα τους γενέθλια. Εκτιμάται ότι το 60% των ανθρώπων που έχουν σωθεί χάρη στα εμβόλια οφείλουν τη σωτηρία τους αποκλειστικά στο εμβόλιο της ιλαράς.

Αντιθέτως, αναφέρει ο ΕΟΔΥ, ο μη εμβολιασμός, αλλά και η καθυστέρηση του εμβολιασμού, δημιουργεί θύλακες ανεμβολίαστων ή ατελώς εμβολιασμένων ατόμων, γεγονός που ευνοεί την κυκλοφορία και τη μετάδοση μεταδοτικών ασθενειών. Έτσι, τίθεται σε κίνδυνο η υγεία των ανεμβολίαστων και των ατελώς εμβολιασμένων ατόμων (επίνοσων) και ιδίως των ευάλωτων ατόμων με αυξημένο κίνδυνο σοβαρών επιπλοκών ή και θανάτου. Σε αυτά συγκαταλέγονται άτομα που δεν μπορούν να εμβολιαστούν λόγω ηλικίας (όπως τα βρέφη που δεν έχουν συμπληρώσει την απαιτούμενη ηλικία για εμβολιασμό) ή λόγω ιατρικών αντενδείξεων (όπως τα άτομα με σοβαρές χρόνιες παθήσεις ή ανοσοκαταστολή). Η ευαλωτότητα όλων μας αυξάνεται όσο η συλλογική ανοσία υποχωρεί.

Ιδιαίτερα σημαντική είναι η προστασία έναντι νοσημάτων των εγκύων, μέσω του έγκαιρου εμβολιασμού τους, για την πρόληψη σοβαρών επιπλοκών και θανάτου τόσο των ιδίων όσο και των μελλοντικών βρεφών τους. Φέτος, η Παγκόσμια Ημέρα Υγείας στις 7 Απριλίου 2025, σηματοδότησε την έναρξη μιας ετήσιας εκστρατείας αφιερωμένης στην υγεία της μητέρας και του νεογνού. Το αδρανοποιημένο εμβόλιο της εποχικής γρίπης και το εμβόλιο που περιέχει κοκκύτη, είναι ασφαλή, αποτελεσματικά και συνιστώνται κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Τα αντισώματα που αναπτύσσονται ως απάντηση σε αυτά τα εμβόλια προστατεύουν την έγκυο σε μια περίοδο που το ανοσοποιητικό της σύστημα είναι εξασθενημένο και μεταφέρονται στο έμβρυο για την προστασία του τους πρώτους μήνες ζωής του. Οι έγκυες με υποκείμενα νοσήματα θα πρέπει επίσης να εμβολιάζονται κατά της νόσου COVID-19. Ιδανικά, πριν την εγκυμοσύνη, συστήνεται ο εμβολιασμός της γυναίκας με το εμβόλιο ιλαράς-ερυθράς-παρωτίτιδας, καθώς η μόλυνση της εγκύου από τους ιούς ιλαράς, ερυθράς μπορεί να βλάψει σοβαρά το έμβρυο.

Η πολιομυελίτιδα είναι ένα νόσημα που μπορεί να προκαλέσει μόνιμη παράλυση. Περισσότερες από 20 εκατομμύρια παραλύσεις έχουν αποτραπεί χάρη στην αποτελεσματικότητα του εμβολίου. Η εκρίζωση της πολιομυελίτιδας είναι εφικτή και κάθε δόση εμβολίου μετράει.

Η ιλαρά και ερυθρά είναι νοσήματα με υψηλή μεταδοτικότητα που μπορούν επίσης να εξαλειφθούν. Το 2024, περισσότεροι από 127.000 άνθρωποι νόσησαν από ιλαρά στην ευρωπαϊκή περιφέρεια και οι μισοί νοσηλεύτηκαν. Το εμβόλιο είναι αποτελεσματικό και ασφαλές. Λιγότερο από το 5% των εμβολιασμένων με δύο δόσεις μπορεί να νοσήσουν με ιλαρά, ωστόσο αυτοί προστατεύονται από τις σοβαρές επιπλοκές της νόσου. Ιδιαίτερη έμφαση πρέπει να δοθεί στον έγκαιρο εμβολιασμό των επίνοσων ατόμων με τη δεύτερη δόση του εμβολίου, καθώς φαίνεται ότι στην χώρα μας τα συγκεκριμένα ποσοστά εμβολιασμού είναι πιο χαμηλά σε σχέση με άλλα εμβόλια.

Ο ιός των ανθρωπίνων θηλωμάτων HPV ανευρίσκεται στην πλειονότητα των καρκίνων των γεννητικών οργάνων, του πρωκτού και του στοματοφάρυγγα και προσβάλλει και τα δύο φύλα. Επίσης ανευρίσκεται σχεδόν στο σύνολο των προκαρκινικών αλλοιώσεων του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας. Ο εμβολιασμός κατά του ιού είναι πάνω από 90% αποτελεσματικός στην πρόληψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας και στην πρόληψη σημαντικού ποσοστού καρκίνων που οφείλονται στην μόλυνση από τον ιό.

Ο εμβολιασμός δεν σταματά στην παιδική ηλικία αλλά αφορά και στον ενήλικο πληθυσμό, σημειώνει ο ΕΟΔΥ. Οι ενήλικες με υποκείμενα νοσήματα και οι ηλικιωμένοι διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο σοβαρής νόσησης και θανάτου από τον ιό γρίπης, COVID-19, τον πνευμονιόκοκκο και τον αναπνευστικό συγκυτιακό ιό (RSV).

Εκ των ων ουκ άνευ είναι η προστασία των επαγγελματιών υγείας και των αγαπημένων τους από λοιμώδη νοσήματα στα οποία εκτίθενται καθημερινά. Παράλληλα, οι επαγγελματίες υγείας έχουν την υποχρέωση, εμβολιαζόμενοι να προστατεύουν τους ασθενείς τους από νοσήματα που προλαμβάνονται με εμβολιασμό.

Ο ΕΟΔΥ, αναγνωρίζοντας την αξία των εμβολιασμών, προβαίνει σε πλήθος δράσεων με σκοπό την προαγωγή τους.

Συγκεκριμένα:

* Προέβη σε μελέτη εμβολιαστικής κάλυψης του παιδικού πληθυσμού της επικράτειας με ανάλυση δεδομένων ηλεκτρονικής συνταγογράφησης (εκτελεσμένες συνταγές) και στοχεύει σε περαιτέρω αναλύσεις στον ενήλικο πληθυσμό.

* Εκπόνησε μελέτη για την καταγραφή των γνώσεων, στάσεων και συνηθειών σχετικά με τα εμβόλια κατά της COVID-19 και της γρίπης.

* Διοργανώνει δράσεις για την αντιμετώπιση της διστακτικότητας έναντι των εμβολιασμών που αφορούν στο γενικό πληθυσμό (καμπάνιες ενημέρωσης) και στους επαγγελματίες Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας (εκπαιδευτικά σεμινάρια ανά ΥΠΕ).

* Με αφορμή την πρόσφατη επιδημία ιλαράς, από τις αρχές του έτους 2024 διενεργεί δράσεις εμβολιασμού σε πληθυσμούς Ρομά με το εμβόλιο MMR και καταγράφει την εμβολιαστική τους κάλυψη.

Ο εμβολιασμός είναι ανθρώπινο δικαίωμα και είναι εφικτό να γίνει πραγματικότητα για όλους, καταλήγει ο ΕΟΔΥ.

Ατομικά ρολόγια δοκιμάζουν τη θεωρία της σχετικότητας του Αϊνστάιν στο διάστημα

Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος (ESA) εκτόξευσε τη Δευτέρα (21/04) το σύστημα ατομικών ρολογιών ACES, με προορισμό το Διεθνή Διαστημικό Σταθμό. Στόχος του είναι να καταγράψει πώς επηρεάζει η βαρύτητα τη ροή του χρόνου. Η Ελβετία είχε ενεργή συμμετοχή στην ανάπτυξη των ατομικών ρολογιών.

Ο πύραυλος Falcon 9 της Space X, που μετέφερε το ACES, απογειώθηκε από το Ακρωτήριο Κανάβεραλ στη Φλόριντα στις 10:15 π.μ. (τοπική ώρα) τη Δευτέρα. Θα κατευθυνθεί προς το Διεθνή Διαστημικό Σταθμό, σε ύψος 400 χιλιομέτρων, όπου ένας ρομποτικός βραχίονας θα τον τοποθετήσει έξω από τον σταθμό στην ενότητα Columbus. Θα παραμείνει εκεί για 30 μήνες για να συλλέξει δεδομένα.

Παρών σε “όλες τις εξισώσεις της φυσικής”, ο χρόνος είναι απαραίτητος για τη λειτουργία των υπολογιστών και των δορυφορικών συστημάτων γεωγραφικού εντοπισμού, όπως τόνισε ο Σάιμον Γουάινμπεργκ, επικεφαλής του προγράμματος ACES στον ESA, πριν από την εκτόξευση.

Η επανάσταση του Αϊνστάιν

Το 1915, ο Άλμπερτ Αϊνστάιν άλλαξε ριζικά την αντίληψή μας για τον χρόνο, που έως τότε θεωρούνταν καθολικός και απόλυτος. Μέσα από τη θεωρία της γενικής σχετικότητας, υποστήριξε ότι ο χρόνος δεν κυλά με τον ίδιο ρυθμό παντού και ότι επιβραδύνεται όταν βρίσκεται κοντά σε ένα σώμα μεγάλης μάζας.

Στη Γη, ο χρόνος περνάει γρηγορότερα στην κορυφή του Πύργου του Άιφελ από ό,τι στη βάση του, αλλά αυτό το “φαινόμενο Αϊνστάιν” είναι απειροελάχιστο. Από την άλλη πλευρά, γίνεται αντιληπτό όσο κινούμαστε πιο μακριά στο διάστημα.

Σε τροχιά σε ύψος 20.000 χιλιομέτρων, τα ατομικά ρολόγια στους δορυφόρους γεωεντοπισμού είναι 40 μικροδευτερόλεπτα ταχύτερα κάθε μέρα από εκείνα στη Γη.

Στόχος της ευρωπαϊκής αποστολής είναι να βελτιώσει τη μέτρηση αυτής της “βαρυτικής μετατόπισης” κατά δύο δεκαδικά ψηφία, με ακρίβεια ενός εκατομμυριοστού, χρησιμοποιώντας τα δύο ατομικά ρολόγια του συνόλου ACES.

Πώς λειτουργούν τα ρολόγια

Το πρώτο ρολόι, το όργανο SHM (Space Hydrogen Maser), κατασκευάστηκε στην Ελβετία από τη Safran Time Technologies. Πρόκειται για έναν ενεργό μέιζερ υδρογόνου, μια συσκευή που χρησιμοποιεί άτομα υδρογόνου για να δείχνει την ώρα, σύμφωνα με την Κρατική Γραμματεία Εκπαίδευσης, Έρευνας και Καινοτομίας (SEFRI).

Το μέιζερ είναι μια συσκευή που εκπέμπει μια συνεκτική δέσμη μικροκυμάτων και χρησιμοποιείται κυρίως για την απόκτηση της πρότυπης συχνότητας στα ατομικά ρολόγια. Λειτουργεί με παρόμοιο τρόπο με τα παθητικά μέιζερ που χρησιμοποιούνται στους δορυφόρους Galileo, αλλά είναι δέκα φορές πιο σταθερό.

Το σήμα του ρολογιού ACES θα συνδυάζει τη σταθερότητα του SHM για περίοδο μιας ώρας με τη μακροπρόθεσμη σταθερότητα και ακρίβεια του δεύτερου ρολογιού, PHARAO, που σχεδιάσε το Εθνικό Κέντρο Διαστημικών Μελετών της Γαλλίας (CNES). Μαζί, αυτά τα δύο ρολόγια μπορούν να δείξουν την ώρα με ακρίβεια ενός δευτερολέπτου για 300 εκατομμύρια χρόνια.

Οι πληροφορίες από τα ρολόγια θα μεταδίδονται στη Γη μέσω μιας μικροκυματικής σύνδεσης. Στη Γη, εννέα σταθμοί (σε Ευρώπη, Μεγάλη Βρετανία, Ιαπωνία και Ηνωμένες Πολιτείες) θα συγκρίνουν τα δεδομένα με εκείνα που καταγράφουν τα δικά τους ρολόγια.

Ένα νέο παράθυρο

Οι διαφορές θα αναλυθούν για να “διαπιστωθεί αν το αποτέλεσμα είναι σύμφωνο με τις προβλέψεις της θεωρίας της σχετικότητας”, εξηγεί ο Φιλίπ Λοράν, επικεφαλής των δραστηριοτήτων ACES/PHARAO στο Αστεροσκοπείο του Παρισιού. Εάν όχι, “θα ανοίξει ένα νέο παράθυρο στον κόσμο της φυσικής”. Οι φυσικοί θα πρέπει να προβούν σε προσαρμογές για να ευθυγραμμίσουν τις εξισώσεις του Αϊνστάιν με τις παρατηρήσεις.

Επίσης, ίσως σημειωθεί πρόοδος στην αναζήτηση του Ιερού Δισκοπότηρου της Φυσικής: τη συμφιλίωση της γενικής σχετικότητας, που εξηγεί πώς λειτουργεί το Σύμπαν, με την κβαντική φυσική, η οποία διέπει το απειροελάχιστο. Δύο θεωρίες που λειτουργούν εξαιρετικά καλά, αλλά μέχρι σήμερα παραμένουν ασύμβατες.

Οι ελλείψεις κακάο εκτοξεύουν στα ύψη την τιμή της σοκολάτας

Μέχρι το τέλος του 2025, η Ευρώπη θα απαιτεί 100% βιώσιμο κακάο, χωρίς αποψίλωση των δασών. Τα νέα αυτά δεν βοηθούν τους καλλιεργητές κακάο, οι οποίοι ήδη αγωνίζονται να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις που βιώνουν τα τελευταία δύο χρόνια. Ο τομέας της σοκολάτας βρίσκεται σε κρίση, οπότε επιστρέψαμε στην πηγή του: την Ακτή Ελεφαντοστού, τον μεγαλύτερο παραγωγό κακάο στον κόσμο.

Στη φυτεία κακάο του, ο Σεραφίν Σέκα μαζεύει έναν λοβό κακάο. Είναι μαύρος και μαραμένος. “Όταν βρέχει πολύ, έτσι γίνονται οι λοβοί. Αυτό είναι ενα παράδειγμα καφέ σήψης. Πέρυσι, η συγκομιδή μου μειώθηκε σημαντικά”. Λίγο πιο πέρα, άλλοι καλλιεργητές είναι απασχολημένοι με το “cabossage”: ανοίγουν τους λοβούς για να εξάγουν τους κόκκους του κακάο, οι οποίοι είναι ακόμα καλυμμένοι με έναν γλυκό λευκό πολτό. Στη συνέχεια, οι κόκκοι στοιβάζονται σε φύλλα μπανάνας για ζύμωση. “Αυτό είναι το πιο σημαντικό στάδιο. Μεγιστοποιεί τη γεύση και το άρωμα της σοκολάτας. Αλλά αν δεν βρέξει πολύ, τότε έχουμε μικρούς κόκκους σαν κι αυτόν. Και αυτό δεν είναι καλό. Όπως όλοι οι καλλιεργητές του χωριού του, ο Σέκα έπρεπε να υπομείνει διαδοχικές καταρρακτώδεις βροχές και ξηρασίες τα τελευταία δύο χρόνια, οι οποίες είχαν σημαντικό αντίκτυπο στις συγκομιδές του. “Βιώνουμε την κλιματική αλλαγή με ταχύτητα 160 χλμ/ώρα”.

Η Ακτή Ελεφαντοστού είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός παγκοσμίως, ακολουθούμενη από την Γκάνα. Μεταξύ τους, προμηθεύουν το 60% του κακάο που εισάγει η Ευρώπη. Τις τελευταίες δεκαετίες, η τιμή του κακάο στα χρηματιστήρια σπάνια ξεπερνά τα 2.500 δολάρια, επιτρέποντας στους παραγωγούς να προσφέρουν φθηνή σοκολάτα στους Ευρωπαίους καταναλωτές. Όμως, η κλιματική αλλαγή αλλάζει τα δεδομένα: το 2024, η Γκάνα και η Ακτή Ελεφαντοστού δεν ήταν σε θέση να προμηθεύσουν τις ποσότητες που είχαν υποσχεθεί. Η μείωση της παραγωγής κατά 45% στις δύο αυτές χώρες το 2023-2024 προκάλεσε πανικό στις αγορές. Με το πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα των κερδοσκόπων, το κακάο έφτασε στο ιστορικό υψηλό των 12.000 δολαρίων, αποσταθεροποιώντας ολόκληρο τον τομέα.

“Η φτώχεια των καλλιεργητών κακάο είναι η ρίζα όλων των προβλημάτων του τομέα”. Η Κλερ Μπιασόν- Λογιέ εργάζεται στη Voice, ένα δίκτυο μη κυβερνητικών οργανώσεων που προωθούν τη βιώσιμη παραγωγή κακάο. “Αυτή τη στιγμή, το 80% των καλλιεργητών στην Ακτή Ελεφαντοστού δεν βγάζουν αρκετά για να καλύψουν τις βασικές τους ανάγκες. Δεν μπορούν να καλύψουν τις ανάγκες τους, να ζήσουν αξιοπρεπώς καλύπτοντας τα έξοδα στέγασης, το σχολείο των παιδιών τους και να αντιμετωπίσουν τα απρόοπτα. Αυτό που χρειαζόμαστε για να δημιουργήσουμε έναν τομέα κακάο ανθεκτικό στις κλιματικές αλλαγές είναι η δυνατότητα των καλλιεργητών να επενδύουν στα χωράφια τους. Αν το είχαμε αυτό, δεν θα βρισκόμασταν σε αυτή την κρίση” επισημαίνει.

Με εισόδημα μόλις ένα ευρώ ανά άτομο την ημέρα, οι καλλιεργητές αδυνατούν να συντηρήσουν τις γηρασμένες φυτείες τους. Έτσι, για χρόνια, ήταν πιο απλό να εγκαταλείψουν τα αγροτεμάχια και να ξαναφυτέψουν πιο μακριά, στο δάσος. Υπολογίζεται ότι η καλλιέργεια του κακάο αντικατέστησε 2,5 εκατομμύρια εκτάρια πρωτογενούς δάσους μέσα σε 20 χρόνια. Συναντήσαμε τον Σέκα καθώς και άλλους καλλιεργητές. Στο πίσω μέρος του φορτηγού που μας μεταφέρει σε ό,τι έχει απομείνει από το προστατευόμενο δάσος, μας εκμυστηρεύτηκε: “Ασχολούμαι με το κακάο εδώ και τριάντα χρόνια. Αυτό ήταν κάποτε ένα αρχέγονο, παρθένο δάσος! Είχαμε ελέφαντες που έρχονταν στο χωριό. Τώρα δεν υπάρχει πια”.

Η κυβέρνηση της Ακτή Ελεφαντοστού απαγόρευσε στους χωρικούς να επεκτείνουν τις καλλιέργειές τους στο δάσος: το οποίο είναι πλέον προστατευόμενο. Μόλις πατήσετε κάτω από το φύλλωμα, αντιλαμβάνεστε τη σημασία αυτής της απόφασης: είναι πιο υγρό και πιο δροσερό. Το δάσος παίζει το ρόλο του ως ρυθμιστής του κλίματος, απαραίτητος για την καταπολέμηση της έλλειψης κακάο στο μέλλον. Δύο μοτοσικλέτες, φορτωμένες με 3 σακούλες βάρους τουλάχιστον 60 κιλών η καθεμία, έρχονται από την καρδιά του προστατευόμενου δάσους. “Αυτό το κακάο είναι παράνομο. Αυτοί είναι οι συλλέκτες, πηγαίνουν τις σακούλες στον ιχνηλάτη. Ο ιχνηλάτης είναι έμπορος- αγοράζει κακάο από εμάς, που τηρούμε τους κανόνες, αλλά αγοράζει και από αυτούς, που είναι διακινητές”. Ο Σέκα αφήνει τις δύο μοτοσικλέτες να φύγουν, φοβούμενος τα αντίποινα: “Εδώ, αν θέλετε να πολεμήσετε κατά του λαθρεμπορίου, μπορεί να σας σκοτώσουν”.

Στο χωριό, οι μουσαμάδες είναι απλωμένοι κατά μήκος του δρόμου, με τους κόκκους κακάο που έχουν αγοράσει οι ιχνηλάτες. Με τη δικαιολογία ότι πρέπει να τους στεγνώσουν λίγο ακόμα πριν τους πουλήσουν, ανακατεύουν το κακάο των ντόπιων με αυτό που φέρνουν από το δάσος. Βέβαια, εδώ μας λένε ότι δεν πέρασαν οι μοτοσικλέτες και ότι όλο το κακάο που θα συλλεχθεί είναι απολύτως νόμιμο. Ο ιχνηλάτης, όμως, είναι πρώτα και πάνω από όλα έμπορος: μπορεί να πουλάει σε διακινητές, ανεξάρτητους εμπόρους ή συνεταιρισμούς. Όποια και αν είναι η περίπτωση, πρέπει να του έχουμε εμπιστοσύνη.

“Με τους ιχνηλάτες είναι λίγο περίπλοκο, είναι δύσκολο να υπάρχει ιχνηλασιμότητα επειδή δεν έχουν στοιχεία για την προέλευση του κακάο που αγοράζουν”, εκμυστηρεύεται η Αλίντα Ν’Τάκπε, πρόεδρος του συνεταιρισμού RASSO, ο οποίος συγκεντρώνει 1.500 καλλιεργητές. Εδώ, όλο το κακάο που διακινείται είναι πιστοποιημένο. Γνωρίζουμε κάθε αγρότη και την προέλευση κάθε σακούλας κακάο. Άλλοι συνεταιρισμοί αγοράζουν μερικές φορές από ιχνηλάτες, όταν οι σοδειές είναι κακές, για παράδειγμα, και δεν μπορούν να ανταποκριθούν στις ποσοστώσεις παραγωγής που έχουν υποσχεθεί στους πελάτες τους. Σε τέτοιες περιπτώσεις, κακάο από προστατευόμενα δάση μπορεί να βρεθεί σε σακούλες που φέρουν τις ετικέτες Rainforest Alliance, Faire Trade, Cocoa Horizon και άλλες.

Ωστόσο, όλες οι εισαγωγές κακάο που προέρχονται από την αποψίλωση των δασών θα απαγορευτούν τον Δεκέμβριο (κανονισμοί EUDR). Είναι δύσκολο να πιστέψει κανείς ότι σε λίγους μόνο μήνες η διακίνηση που έχουμε δει θα έχει εξαφανιστεί. “Για να είναι αποτελεσματικό ένα σύστημα ιχνηλασιμότητας, απαιτεί επενδύσεις που αγγίζουν τις 50.000 ευρώ από κάθε συνεταιρισμό, την ώρα που πολλοί από αυτούς πασχίζουν απλώς να επιβιώσουν οικονομικά. Είναι πολύ βολικό για την Ευρώπη να ζητάει βιώσιμο κακάο νίπτοντας τας χείρας της και λέγοντας ότι είναι δικό σας πρόβλημα” πρόσθεσε η πρόεδρος του συνεταιρισμού.

Μια τιμή που καθορίζεται από το κράτος

Το εισόδημα των αγροτών είναι ζωτικής σημασίας προκειμένου να επιτύχουμε 100% βιώσιμο κακάο μέχρι τον Δεκέμβριο του 2025. Επομένως, θα μπορούσε κανείς να χαιρετίσει αυτή την ιστορική “έκρηξη” των τιμών στην αγορά. Αλλά δεν είναι τόσο προφανές. Στην Ακτή Ελεφαντοστού, δεν είναι ο αγρότης αλλά το κράτος που αποφασίζει για την τιμή πώλησης. Τις διαπραγματεύσεις τις διεξάγει το Conseil Café Cacao, ένα είδος διαμεσολαβητή μεταξύ των πολυεθνικών σοκολάτας και των καλλιεργητών. Το Συμβούλιο είναι πιο ισχυρό από το Υπουργείο Γεωργίας. Το κακάο αντιπροσωπεύει το 15% του ΑΕΠ της χώρας. Μετά τη διαπραγμάτευση, πληρώνει το 60% της διαπραγματευόμενης τιμής και αφαιρεί το 40% για τις δραστηριότητές του. Ο Υβ Κονέ Μπραχίμα, διευθύνων σύμβουλος του Conseil Café Cacao, εξηγεί: “Οι τιμές που βλέπετε είναι οι τρέχουσες. Αλλά ποιος ξέρει αν σε τρεις μήνες, ή ακόμη και σε δύο μήνες, οι τιμές θα συνεχίσουν να κυμαίνονται σε αυτά τα επίπεδα; Γι’ αυτό αξίζει να συνεχίσουμε να κάνουμε αυτό που κάνουμε και να προστατεύουμε τον παραγωγό”.

Αντιμέτωπο με μια ασταθή αγορά, το Διοικητικό Συμβούλιο υιοθετεί μια προσεκτική προσέγγιση: έχει καθορίσει μια ελαφρώς υψηλότερη τιμή, αλλά αυτό δεν επιτρέπει ακόμη στους παραγωγούς να ανταποκριθούν στις προκλήσεις της κλιματικής αλλαγής και στους συνεταιρισμούς να εγγυηθούν τη βέλτιστη ιχνηλασιμότητα. “Εσείς είστε αυτοί που ζητήσατε την ιχνηλασιμότητα του κακάο και αυτό έχει κόστος. Δεν νομίζω ότι ο καταναλωτής είναι αντίθετος, ενεργεί με καλή πίστη. Αλλά το πρόβλημα είναι με εκείνους που βρίσκονται στη μέση και αναζητούν κέρδος χωρίς να ενεργούν με καλή πίστη”.

11% για τον καλλιεργητή

Ο διευθυντής του Conseil Café Cacao αναφέρεται στους μεταποιητές, τις μάρκες και τα σούπερ μάρκετ. Σύμφωνα με τη Le Basic, μια συμβουλευτική εταιρεία που ειδικεύεται στις αλυσίδες αξίας, ο καλλιεργητής λαμβάνει μόνο 2 ευρώ ανά κιλό για μια πλάκα σοκολάτας των 20 ευρώ. Οι μάρκες σοκολάτας και τα καταστήματα λιανικής πώλησης, από την άλλη πλευρά, κερδίζουν πάνω από 14 ευρώ ανά κιλό: 7 φορές περισσότερα. Ο Κριστόφ Αλιό, ειδικός στις αλυσίδες αξίας και επικεφαλής της εταιρείας συμβούλων έρευνας που βρίσκεται πίσω από τη μελέτη, επισημαίνει: “Αυτό που πληρώνουμε συχνά, είναι σε μεγάλο βαθμό διαφήμιση και μάρκετινγκ και όχι απαραίτητα το ίδιο το προϊόν. Οι κατασκευαστές οφείλουν να καταβάλουν προσπάθειες. Παρόλα αυτά, είναι οι μόνοι που, χάρη στις οικονομίες κλίμακας, μπορούν να μας προσφέρουν σοκολάτα στο 1 ευρώ. Αν όμως θέλουμε να έχουμε σοκολάτα και στο μέλλον — λαμβάνοντας υπόψη τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και τις ανάγκες των παραγωγών κακάο — πρέπει να ξανασκεφτούμε το σύστημα και να ανοίξουμε τη συζήτηση για το ποιος βγάζει τι από την αλυσίδα παραγωγής”.

Αυτό το σκεπτικό βρίσκεται πίσω από την πρωτοβουλία “Πέρα από τη σοκολάτα” (Beyond Chocolate). Συναντήσαμε τον Τσαρλς Σνόεκ, επικεφαλής του προγράμματος. “Πρόκειται για μια πρωτοβουλία πολλών ενδιαφερομένων μερών που δημιουργήθηκε τον Δεκέμβριο του 2018 με πραγματικό στόχο να υποστηρίξει τον μετασχηματισμό του τομέα της σοκολάτας στο Βέλγιο προς μεγαλύτερη βιωσιμότητα. Υπάρχει η βιομηχανία, η Barry-callebaut, η Cargill και η Puratos. Υπάρχουν πολυεθνικές εταιρείες όπως η Mondelez και η Nestlé, αλλά και ολόκληρος ο βελγικός τομέας σοκολάτας μέσω της ομοσπονδίας του. Στην πραγματικότητα, υπάρχουν οι μάρκες που όλοι γνωρίζουμε, όπως η Neuhaus, η Léonidas ή η Galler. Τα σούπερ μάρκετ είναι επίσης παρόντα. Και έπειτα υπάρχουν οι πιστοποιητές όπως η Rainforest Alliance και η Fairtrade. Θέλουμε να δώσουμε τη δυνατότητα στους παραγωγούς να κερδίζουν τα προς το ζην μέχρι το 2030. Αυτός είναι ο πρωταρχικός μας στόχος. Τώρα, για να φτάσουμε εκεί, έχουμε έναν ενδιάμεσο στόχο για 100% πιστοποίηση μέχρι το 2025” εξηγεί ο Σνόεκ.

Η βιομηχανία σοκολάτας έχει δεσμευτεί να εξασφαλίσει ότι, μέχρι το 2030, οι καλλιεργητές θα λαμβάνουν ένα εισόδημα που να καλύπτει τις βασικές τους ανάγκες. Η στρατηγική της βασίζεται κυρίως στις πιστοποιήσεις — αν η σοκολάτα φέρει μια ετικέτα, θεωρείται “καλή”. Πέντε χρόνια, ωστόσο, δεν μοιάζουν αρκετά, και το ερώτημα που προκύπτει είναι τι θα συμβεί αν η βιομηχανία αποτύχει. “Η πιο αυστηρή κύρωση θα ήταν ο αποκλεισμός ενός εταίρου από το πρόγραμμα Beyond Chocolate” αναφέρει ο Σνόεκ. Υπάρχει σήμερα κάποια οικονομική ποινή; Καμία. Επιπλέον, η συμμετοχή στο Beyond Chocolate δεν συνεπάγεται οικονομική επιβάρυνση. Με άλλα λόγια, πρόκειται για μια καθαρά εθελοντική πρωτοβουλία”.

Ένα από τα μέλη, ιδιοκτήτης της Léonidas και πρόεδρος της Choprabisco, της Βασιλικής Ένωσης της Βιομηχανίας Σοκολάτας, είναι ο Φιλίπ ντε Σελιέ. “Σκεφτόμαστε την κοινωνία, σκεφτόμαστε τον πλανήτη, σκεφτόμαστε τον άνθρωπο πολύ περισσότερο από ό,τι πριν. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν θέλουμε να βγάλουμε κέρδος, αλλά ανησυχούμε περισσότερο για τους συνανθρώπους μας. Θα είμαστε απόλυτα βιώσιμοι σε πέντε χρόνια; Ειλικρινά, δεν το νομίζω. Διότι ακόμη και αν σκεφτούμε τι είναι βιώσιμο σήμερα, σε πέντε χρόνια δεν θα είναι. Θα πρέπει να προχωρήσουμε ακόμη περισσότερο, επειδή ο κόσμος αλλάζει τόσο γρήγορα. Αν ήταν τόσο απλό, μπορώ να σας εγγυηθώ ότι όλοι θα κάναμε ένα τηλεφώνημα, θα συμφωνούσαμε και θα προχωρούσαμε. Αλλά ο κόσμος δεν είναι τέλειος” καταλήγει.

FBI: 16,6 δισ. δολάρια οι απώλειες από το κυβερνοέγκλημα

Το 2024 το Κέντρο Καταγγελιών για Εγκλήματα Διαδικτύου (IC3) του FBI κατέγραψε το ποσό ρεκόρ των 16,6 δισ. δολαρίων σε απώλειες από εγκλήματα στον κυβερνοχώρο. Αυτό το «συγκλονιστικό» ποσό αντιπροσωπεύει αύξηση 33% σε σύγκριση με τις καταγεγραμμένες απώλειες του 2023, σύμφωνα με την έκθεση IC3 Internet Crime Report 2024.

Το μεγαλύτερο μέρος αυτών των απωλειών ήταν αποτέλεσμα απάτης με χρήση του κυβερνοχώρου – απάτες που χρησιμοποιούν το διαδίκτυο για διάφορους κακόβουλους σκοπούς, συμπεριλαμβανομένης της κλοπής χρημάτων, δεδομένων ή ταυτότητας ή της δημιουργίας πλαστών προϊόντων ή υπηρεσιών.

Η απάτη με χρήση του κυβερνοχώρου αποτέλεσε το 38% των καταγγελιών στο IC3 και το 83% των καταγεγραμμένων απωλειών, ύψους 13,7 δισ. δολαρίων, το 2024.

Η επενδυτική απάτη ήταν ο πιο δαπανηρός τύπος εγκλήματος στο διαδίκτυο που καταγράφηκε από το FBI για τρίτη συνεχή χρονιά, με 6,5 δισ. δολάρια. Αυτό αντιπροσωπεύει σημαντική αύξηση από 4,5 δισ. δολάρια το 2023.

Ακολούθησε η υποκλοπή επιχειρηματικών ηλεκτρονικών μηνυμάτων (BEC), με 2,7 δισ. δολάρια. Πρόκειται για μια μικρή μείωση σε σύγκριση με το 2023, όταν καταγράφηκαν απώλειες ύψους 2,9 δισ. δολαρίων σε BEC.

Τα επόμενα πιο δαπανηρά είδη εγκλημάτων στο διαδίκτυο το 2024 ήταν οι απάτες τεχνικής υποστήριξης, με 1,4 δισ. δολάρια, και οι παραβιάσεις προσωπικών δεδομένων, με 1,4 δισ. δολάρια.

«Αυτές οι αυξανόμενες απώλειες είναι ακόμη πιο ανησυχητικές επειδή πέρυσι, το FBI έλαβε σημαντικές δράσεις για να καταστήσει δυσκολότερο και πιο δαπανηρό για τους κακόβουλους φορείς να επιτύχουν», δήλωσε το FBI.

Οι επιθέσεις Ransomware αυξάνονται, αλλά οι απώλειες μειώνονται σημαντικά
Οι αναφορές επιθέσεων Ransomware στο FBI ανήλθαν σε 3156 το 2024, από 2825 το 2023.

Το FBI διαπίστωσε επίσης ότι το ransomware ήταν η πιο διαδεδομένη απειλή για τις κρίσιμες υποδομές το 2024, με τις καταγγελίες να αυξάνονται κατά 9% σε σχέση με το 2023.

Παρόλα αυτά, οι αναφερθείσες απώλειες από το ransomware μειώθηκαν σημαντικά σε σύγκριση με το 2023, από 59,6 δισ. δολάρια σε 12,4 δισ. δολάρια.

Τα στοιχεία αυτά αντιστοιχούν με άλλες έρευνες σχετικά με το ransomware που δημοσιεύθηκαν πρόσφατα.

Τον Φεβρουάριο του 2025, η Chainalysis διαπίστωσε ότι οι πληρωμές ransomware μειώθηκαν κατά 35% το 2024.

Επιπλέον, τον Απρίλιο, η Blackfog αποκάλυψε ότι ενώ το πρώτο τρίμηνο του 2025 ήταν ένα τρίμηνο ρεκόρ για τις επιθέσεις ransomware που αποκαλύφθηκαν, τα θύματα αντιστέκονται όλο και περισσότερο στις απαιτήσεις πληρωμής.

Πιθανοί λόγοι για αυτό περιλαμβάνουν τη βελτίωση της ανθεκτικότητας στον κυβερνοχώρο, που επιτρέπει στους οργανισμούς να διερευνήσουν πολλαπλές επιλογές για την ανάκαμψη από μια επίθεση πριν εξετάσουν το ενδεχόμενο καταβολής λύτρων.

Μια άλλη εξήγηση είναι οι πολυάριθμες δράσεις επιβολής του νόμου που διέκοψαν ομάδες υψηλού προφίλ όπως η LockBit πέρυσι, δημιουργώντας ένα πιο κατακερματισμένο οικοσύστημα ransomware που αποτελείται από μικρότερες ομάδες και μοναχικούς δράστες. Αυτό σημαίνει ότι υπήρξε μετατόπιση της εστίασης από στόχους υψηλής αξίας «μεγάλου παιχνιδιού» σε μικρότερους οργανισμούς.

Το FBI δήλωσε ότι είχε αναγνωρίσει 67 νέες παραλλαγές ransomware το 2024, οι πιο αναφερόμενες από τις οποίες ήταν οι Fog, Lynx, Cicada 3301, Dragonforce και Frag.

1...461462463...1,702Page 462 of 1,702