Οι έφηβοι με προβλήματα ψυχικής υγείας αναφέρουν ξεχωριστές και συχνά πιο αρνητικές εμπειρίες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης σε σύγκριση με τους συνομηλίκους τους. Εκείνοι με εσωτερικευμένες καταστάσεις όπως το άγχος και η κατάθλιψη ήταν πιο πιθανό να συγκρίνουν τον εαυτό τους με άλλους, να παλεύουν με τον αυτοέλεγχο και να βιώνουν αλλαγές στη διάθεση που συνδέονται με τα likes και τα σχόλια.

Κατά μέσο όρο, οι έφηβοι με οποιαδήποτε πάθηση ψυχικής υγείας περνούσαν περίπου 50 λεπτά περισσότερο καθημερινά στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης από ό,τι εκείνοι που δεν είχαν. Αν και η αιτιώδης συνάφεια είναι ασαφής, τα μοτίβα αυτά υποδηλώνουν ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μπορεί να ενισχύσουν τις συναισθηματικές προκλήσεις, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για ηθικές κατευθυντήριες γραμμές και εξατομικευμένη υποστήριξη.

Περισσότερος χρόνος στο διαδίκτυο: Οι έφηβοι με παθήσεις ψυχικής υγείας ξοδεύουν ~50 λεπτά περισσότερο καθημερινά στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Οι εσωτερικευμένες καταστάσεις πλήττονται περισσότερο: Το άγχος και η κατάθλιψη συνδέονται με υψηλότερη κοινωνική σύγκριση, αλλαγές στη διάθεση και φτωχό αυτοέλεγχο στο διαδίκτυο.
Κοινωνικοί κίνδυνοι: Η δυσαρέσκεια με τον αριθμό των φίλων και η συναισθηματική ευπάθεια σηματοδοτούν βασικές διαφορές στον τρόπο με τον οποίο οι επηρεαζόμενοι έφηβοι βιώνουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Πηγή: Η έρευνα για την υγεία των ατόμων που έχουν επηρεαστεί από το κοινωνικό σύνολο των ατόμων που έχουν επηρεαστεί από το κοινωνικό σύνολο: Κέιμπριτζ

Οι νέοι με διαγνωστέα πάθηση ψυχικής υγείας αναφέρουν διαφορές στις εμπειρίες τους από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης σε σύγκριση με εκείνους που δεν πάσχουν από πάθηση, συμπεριλαμβανομένης της μεγαλύτερης δυσαρέσκειας με τον αριθμό των διαδικτυακών φίλων και του περισσότερου χρόνου που αφιερώνουν στους ιστότοπους κοινωνικής δικτύωσης.

Αυτό προκύπτει από μια νέα μελέτη με επικεφαλής το Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ, η οποία δείχνει ότι οι έφηβοι με «εσωτερικευμένες» παθήσεις, όπως το άγχος και η κατάθλιψη, αναφέρουν ότι αισθάνονται ιδιαίτερα επηρεασμένοι από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Αυτό δείχνει έναν έφηβο στο τηλέφωνο.
Ανέφεραν επίσης χαμηλότερα επίπεδα αυτοελέγχου σχετικά με το χρόνο που αφιερώνουν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και μειωμένη προθυμία να είναι ειλικρινείς σχετικά με τη συναισθηματική τους κατάσταση όταν βρίσκονται στο διαδίκτυο. Πηγή: Neuroscience News

Οι νέοι με αυτές τις παθήσεις είναι πιο πιθανό να αναφέρουν ότι συγκρίνουν τον εαυτό τους με άλλους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ότι αισθάνονται έλλειψη αυτοελέγχου σχετικά με τον χρόνο που περνούν στις πλατφόρμες, καθώς και αλλαγές στη διάθεση λόγω των likes και των σχολίων που λαμβάνουν.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι έφηβοι με οποιαδήποτε πάθηση ψυχικής υγείας αναφέρουν ότι ξοδεύουν περισσότερο χρόνο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης σε σχέση με εκείνους που δεν έχουν πάθηση ψυχικής υγείας, που ανέρχεται κατά μέσο όρο σε περίπου 50 λεπτά επιπλέον σε μια τυπική ημέρα*.

Η μελέτη, με επικεφαλής τη Μονάδα Γνωστικής και Εγκεφαλικών Επιστημών του Συμβουλίου Ιατρικών Ερευνών του Κέιμπριτζ (MRC CBU), ανέλυσε δεδομένα από έρευνα που διεξήχθη από το NHS Digital σε 3.340 εφήβους στο Ηνωμένο Βασίλειο ηλικίας 11 έως 19 ετών το 2017**.

Πρόκειται για μία από τις πρώτες μελέτες σχετικά με τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από εφήβους που χρησιμοποιούν κλινικές αξιολογήσεις πολλαπλών πληροφοριών για την ψυχική υγεία. Αυτές δημιουργήθηκαν από επαγγελματίες κλινικούς αξιολογητές που πήραν συνεντεύξεις από τους νέους, μαζί με τους γονείς και τους δασκάλους τους σε ορισμένες περιπτώσεις.

«Η σχέση μεταξύ της χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και της ψυχικής υγείας των νέων συζητείται έντονα, αλλά σχεδόν καμία μελέτη δεν εξετάζει νέους που ήδη παλεύουν με συμπτώματα ψυχικής υγείας κλινικού επιπέδου», δήλωσε η Luisa Fassi, ερευνήτρια στο MRC CBU του Κέιμπριτζ και επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, η οποία δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature Human Behaviour.

«Η μελέτη μας δεν τεκμηριώνει αιτιώδη σχέση, αλλά δείχνει ότι οι νέοι με προβλήματα ψυχικής υγείας χρησιμοποιούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με διαφορετικό τρόπο από τους νέους χωρίς κάποιο πρόβλημα.

«Αυτό θα μπορούσε να οφείλεται στο γεγονός ότι οι καταστάσεις ψυχικής υγείας διαμορφώνουν τον τρόπο με τον οποίο οι έφηβοι αλληλεπιδρούν με τις διαδικτυακές πλατφόρμες, ή ίσως η χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης συμβάλλει στα συμπτώματά τους. Σε αυτό το στάδιο, δεν μπορούμε να πούμε τι προηγείται – μόνο ότι υπάρχουν αυτές οι διαφορές», δήλωσε ο Fassi.

Οι ερευνητές ανέπτυξαν υψηλά κριτήρια αναφοράς για τη μελέτη με βάση τις υπάρχουσες έρευνες για τον ύπνο, τη σωματική δραστηριότητα και την ψυχική υγεία.

Μόνο τα ευρήματα με συγκρίσιμα επίπεδα συσχέτισης με το πώς διαφέρουν ο ύπνος και η άσκηση μεταξύ ατόμων με και χωρίς ψυχικές παθήσεις θεωρήθηκαν σημαντικά.

Ενώ η ψυχική υγεία μετρήθηκε με αξιολογήσεις κλινικού επιπέδου, η χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης προήλθε από ερωτηματολόγια που συμπλήρωσαν οι συμμετέχοντες στη μελέτη, οι οποίοι δεν ρωτήθηκαν για συγκεκριμένες πλατφόρμες.

Εκτός από τον χρόνο που δαπανάται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όλες οι καταστάσεις ψυχικής υγείας συνδέθηκαν με μεγαλύτερη δυσαρέσκεια ως προς τον αριθμό των διαδικτυακών φίλων. «Οι φιλίες είναι ζωτικής σημασίας κατά την εφηβεία, καθώς διαμορφώνουν την ανάπτυξη της ταυτότητας», δήλωσε ο Fassi.

«Οι πλατφόρμες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης αποδίδουν έναν συγκεκριμένο αριθμό στις φιλίες, καθιστώντας τις κοινωνικές συγκρίσεις πιο εμφανείς. Για τους νέους που παλεύουν με καταστάσεις ψυχικής υγείας, αυτό μπορεί να αυξήσει τα υπάρχοντα συναισθήματα απόρριψης ή ανεπάρκειας».

Οι ερευνητές εξέτασαν τις διαφορές στη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης μεταξύ των νέων με εσωτερικευμένες καταστάσεις, όπως άγχος, κατάθλιψη και μετατραυματική διαταραχή, και εξωτερικευμένες καταστάσεις, όπως ΔΕΠΥ ή διαταραχές συμπεριφοράς.

Η πλειονότητα των διαφορών στη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης αναφέρθηκε από νέους με εσωτερικευμένες καταστάσεις.

Για παράδειγμα, η «κοινωνική σύγκριση» – η σύγκριση του εαυτού τους με άλλους στο διαδίκτυο – ήταν διπλάσια στους εφήβους με εσωτερικευτικές καταστάσεις (48%, περίπου ένας στους δύο) από ό,τι στους εφήβους χωρίς ψυχική κατάσταση (24%, περίπου ένας στους τέσσερις).

Οι έφηβοι με εσωτερικευμένες καταστάσεις είχαν επίσης περισσότερες πιθανότητες να αναφέρουν αλλαγές στη διάθεση ως απάντηση στην ανατροφοδότηση από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (28%, περίπου 1 στους 4) σε σύγκριση με εκείνους που δεν αντιμετώπιζαν κάποια κατάσταση ψυχικής υγείας (13%, περίπου 1 στους 8).

Ανέφεραν επίσης χαμηλότερα επίπεδα αυτοελέγχου σχετικά με το χρόνο που αφιερώνουν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και μειωμένη προθυμία να είναι ειλικρινείς σχετικά με τη συναισθηματική τους κατάσταση όταν βρίσκονται στο διαδίκτυο. *.

«Ορισμένες από τις διαφορές στον τρόπο με τον οποίο οι νέοι με άγχος και κατάθλιψη χρησιμοποιούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αντικατοπτρίζουν αυτό που ήδη γνωρίζουμε για τις εμπειρίες τους εκτός σύνδεσης. Η κοινωνική σύγκριση είναι ένα καλά τεκμηριωμένο μέρος της καθημερινής ζωής αυτών των νέων, και η μελέτη μας δείχνει ότι αυτό το μοτίβο επεκτείνεται και στον διαδικτυακό τους κόσμο», δήλωσε ο Fassi.

Αντίθετα, εκτός από τον χρόνο που αφιερώνουν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, οι ερευνητές διαπίστωσαν ελάχιστες διαφορές μεταξύ των νέων με εξωτερικευμένες καταστάσεις και εκείνων χωρίς κατάσταση.

«Τα ευρήματά μας παρέχουν σημαντικές πληροφορίες για την κλινική πρακτική και θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην ενημέρωση μελλοντικών κατευθυντήριων γραμμών για την έγκαιρη παρέμβαση», δήλωσε η Dr Amy Orben του Cambridge, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης.

«Ωστόσο, η μελέτη αυτή έχει μόνο ξύσει την επιφάνεια της πολύπλοκης αλληλεπίδρασης μεταξύ της χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και της ψυχικής υγείας. Το γεγονός ότι πρόκειται για μία από τις πρώτες μελέτες μεγάλης κλίμακας και υψηλής ποιότητας του είδους της δείχνει την έλλειψη συστημικής επένδυσης στον χώρο αυτό».

Ο Fassi πρόσθεσε: «Τόσοι πολλοί παράγοντες μπορεί να βρίσκονται πίσω από το γιατί κάποιος αναπτύσσει μια κατάσταση ψυχικής υγείας, και είναι πολύ δύσκολο να φτάσουμε στο αν η χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης είναι ένας από αυτούς».

«Ένα τεράστιο ερώτημα όπως αυτό χρειάζεται πολλές έρευνες που συνδυάζουν πειραματικά σχέδια με αντικειμενικά δεδομένα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης σχετικά με το τι πραγματικά βλέπουν και κάνουν οι νέοι στο διαδίκτυο».

«Πρέπει να κατανοήσουμε πώς οι διαφορετικοί τύποι περιεχομένου και δραστηριοτήτων των μέσων κοινωνικής δικτύωσης επηρεάζουν τους νέους με διάφορες καταστάσεις ψυχικής υγείας, όπως εκείνους που ζουν με διατροφικές διαταραχές, ΔΕΠΥ ή κατάθλιψη. Χωρίς να συμπεριλάβουμε αυτές τις ανεπαρκώς μελετημένες ομάδες, κινδυνεύουμε να χάσουμε την πλήρη εικόνα».

Σημειώσεις:

*Οι συμμετέχοντες στη μελέτη κλήθηκαν να αξιολογήσουν τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης σε μια τυπική σχολική ημέρα και σε μια τυπική ημέρα Σαββατοκύριακου ή διακοπών. Αυτό δόθηκε ως κλίμακα εννέα σημείων, η οποία κυμαινόταν από λιγότερο από 30 λεπτά έως πάνω από επτά ώρες.

Οι απαντήσεις των εφήβων με οποιαδήποτε πάθηση ψυχικής υγείας προσέγγιζαν κατά μέσο όρο τις «τρεις έως τέσσερις ώρες», σε σύγκριση με τους εφήβους χωρίς πάθηση, οι οποίοι είχαν μέσο όρο μεταξύ «μίας έως δύο ωρών» και «δύο έως τριών ωρών».

Η κατηγορία όλων των καταστάσεων ψυχικής υγείας στη μελέτη περιλαμβάνει αρκετές καταστάσεις που δεν χαρακτηρίζονται ούτε ως εσωτερικευτικές ούτε ως εξωτερικευτικές, όπως οι διαταραχές ύπνου και η ψύχωση. Ωστόσο, ο αριθμός των εφήβων που πάσχουν από αυτές είναι συγκριτικά μικρός.

**Η έρευνα διεξήχθη στο πλαίσιο της έρευνας NHS Digital’s Mental Health of Children and Young People Survey (MHCYP) και είναι εθνικά αντιπροσωπευτική για αυτή την ηλικιακή ομάδα στο Ηνωμένο Βασίλειο. Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν στοιχεία μόνο από όσους έδωσαν απαντήσεις σχετικά με τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης (50% άνδρες, 50% γυναίκες).

*** Προηγούμενες μελέτες χρησιμοποίησαν κυρίως ερωτηματολόγια αυτοαναφοράς (π.χ. ερωτηματολόγιο για τη σοβαρότητα της κατάθλιψης) για την καταγραφή των συμπτωμάτων και των καταστάσεων ψυχικής υγείας των συμμετεχόντων.

**** Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι, δεδομένου ότι οι απαντήσεις σχετικά με τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης ήταν αυτοαναφερόμενες, τα άτομα με ψυχικές παθήσεις ενδέχεται να αντιλαμβάνονται ότι περνούν περισσότερο χρόνο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αντί να το κάνουν στην πραγματικότητα. Λένε ότι απαιτείται περαιτέρω έρευνα με αντικειμενικά δεδομένα για να δοθούν οριστικές απαντήσεις.

* Για τα δεδομένα σχετικά με τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, ζητήθηκε από τους συμμετέχοντες στη μελέτη να αξιολογήσουν το βαθμό στον οποίο συμφωνούν με μια σειρά δηλώσεων σε μια πενταβάθμια κλίμακα Likert. Οι δηλώσεις κυμαίνονταν από το «Συγκρίνω τον εαυτό μου με άλλους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης» έως το «Είμαι ευχαριστημένος με τον αριθμό των φίλων που έχω στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης».

Οι ερευνητές χώρισαν τις απαντήσεις σε «διαφωνώ» (απαντήσεις 1 έως 3) και «συμφωνώ» (απαντήσεις 4 και 5) και στη συνέχεια υπολόγισαν το ποσοστό των εφήβων που συμφωνούσαν ξεχωριστά για κάθε διαγνωστική ομάδα για να βοηθήσουν στη δημόσια ανακοίνωση των ευρημάτων.