Η αμερικανική βιοτεχνολογική εταιρεία Colossal Biosciences λέει ότι είναι σε τροχιά να δημιουργήσει εμβρυϊκά υβρίδια μαμούθ έως το 2028, συνδυάζοντας γονιδιακή επεξεργασία με DNA ασιατικών ελεφάντων. Το εγχείρημα δεν είναι απλώς επιστημονική περιέργεια — η εταιρεία ισχυρίζεται ότι τα ζώα αυτά θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως μηχανικοί οικοσυστημάτων στην Αρκτική, επιβραδύνοντας το λιώσιμο του παγετώνα.
Δέκα χιλιάδες χρόνια μετά την εξαφάνισή του, το μαμούθ επιστρέφει — τουλάχιστον αυτό υπόσχεται η Colossal Biosciences, μια εταιρεία βιοτεχνολογίας με έδρα το Ντάλας που έχει κάνει την «αποεξαφάνιση» επίσημο επιχειρηματικό μοντέλο. Σύμφωνα με τους ιδρυτές της, η εταιρεία έχει ήδη αναλύσει πάνω από 50 γονιδιώματα μαμούθ που καλύπτουν 1,2 εκατομμύρια χρόνια εξέλιξης, και στοχεύει στη δημιουργία εμβρύων έως το 2028.
Η μέθοδος δεν είναι κλωνοποίηση με την κλασική έννοια. Οι επιστήμονες της Colossal εξετάζουν το DNA του μαμούθ παράλληλα με εκείνο του ασιατικού ελέφαντα — του πλησιέστερου ζωντανού συγγενή του — και έχουν εντοπίσει εκατοντάδες γονίδια που καθορίζουν τα χαρακτηριστικά του: το πυκνό τρίχωμα, τα μικρά αυτιά, το παχύ στρώμα λίπους και τις πρωτεΐνες αίματος που λειτουργούν σε ακραίο ψύχος. Με τη βοήθεια τεχνολογίας γονιδιακής επεξεργασίας, τροποποιούν κύτταρα ελέφαντα και στη συνέχεια σχεδιάζουν να τα μετατρέψουν σε έμβρυα για εμφύτευση σε παρένθετες μητέρες. Το αποτέλεσμα δεν θα είναι ένα αυθεντικό μαμούθ, αλλά ένα υβρίδιο που θα μοιάζει και θα συμπεριφέρεται σαν ένα.
Για να δοκιμάσουν αν οι γονιδιακές τροποποιήσεις λειτουργούν, η εταιρεία χρησιμοποίησε αρχικά ποντίκια. Σε πειράματα που έγιναν πέρυσι, «τριχωτά ποντίκια» με μακρύτερο και κυματιστό χρυσαφί τρίχωμα μεταβίβασαν επιτυχώς αυτά τα χαρακτηριστικά στους απογόνους τους χωρίς εμφανή προβλήματα υγείας. Ένα μικρό βήμα, αλλά σημαντικό για την επαλήθευση της μεθόδου.
Το επιχείρημα υπέρ της επιστροφής του μαμούθ δεν είναι μόνο επιστημονική περιέργεια. Τα μαμούθ ήταν κεντρικά είδη στο οικοσύστημα της «στέπας του μαμούθ» — συμπίεζαν το χιόνι, διασκόρπιζαν σπόρους, καταστέλλαν τη βλάστηση θάμνων και δέντρων, και συνέβαλλαν στη διατήρηση του παγετώνα. Ορισμένοι ερευνητές υποστηρίζουν ότι η επανεισαγωγή μεγάλων βοσκόντων ζώων στην τούνδρα θα μπορούσε να επιβραδύνει το λιώσιμο του παγετώνα και την απελευθέρωση αερίων του θερμοκηπίου — ένα επιχείρημα που η Colossal χρησιμοποιεί για να δικαιολογήσει το εγχείρημα ως κλιματική παρέμβαση.
Οι επικριτές, ωστόσο, θέτουν εύλογα ερωτήματα. Εξελικτικοί βιολόγοι επισημαίνουν ότι η τροποποίηση ενός ελέφαντα ώστε να μοιάζει με μαμούθ δεν είναι πραγματική ανάσταση, αλλά η δημιουργία ενός νέου, μηχανικά σχεδιασμένου οργανισμού. Άλλοι αμφισβητούν αν οι πόροι δεν θα έπρεπε να κατευθυνθούν σε είδη που κινδυνεύουν σήμερα — όπως ο ίδιος ο ασιατικός ελέφαντας, με λιγότερους από 50.000 να ζουν στη φύση. Υπάρχουν επίσης ανοιχτά ζητήματα ευζωίας: ποιος θα μεγαλώσει τα μοσχάρια, πώς θα μάθουν να επιβιώνουν, και πώς θα προστατευτούν σε σκληρούς χειμώνες;
Η Colossal λέει ότι έχει απαντήσεις — ή τουλάχιστον σχέδια. Ισχυρίζεται ότι χτίζει συμμαχίες στην Αρκτική και ότι η ίδια τεχνολογία μπορεί να ωφελήσει τα σημερινά απειλούμενα είδη. Έχει ιδρύσει και μη κερδοσκοπικό βραχίονα, το Colossal Foundation, που υποστηρίζει δεκάδες προγράμματα διατήρησης. Αν το 2028 φέρει πράγματι ένα υβρίδιο μαμούθ στον κόσμο, η επιστήμη θα έχει κάνει κάτι αξιοσημείωτο — αλλά η πιο δύσκολη ερώτηση δεν είναι αν μπορούμε να το κάνουμε, αλλά αν έχουμε σκεφτεί αρκετά καλά γιατί.
Το παρόν κείμενο δημιουργήθηκε με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης.
