Σχεδόν αδιάκοπη δραστηριότητα συνεχίζεται στο ηφαίστειο της Ρωσίας.
Το Shivelyuch (επίσης Shiveluch), το βορειότερο ενεργό ηφαίστειο στη Χερσόνησο της Καμτσάτκα, είναι από τα πιο δραστήρια στον κόσμο. Σχεδόν καθημερινά, οι δορυφόροι καταγράφουν νέα σημάδια δραστηριότητας μέσα στην πεταλοειδή καλντέρα του: θερμικές ανωμαλίες, θερμές χιονοστιβάδες και ροές φερτών υλικών, καθώς και αποθέσεις στάχτης που σκοτεινιάζουν το γύρω τοπίο.
Ο δορυφόρος Landsat 9 κατέγραψε την εικόνα του επιβλητικού ηφαιστείου — ενός από τα μεγαλύτερα και υψηλότερα της χερσονήσου — στις 23 Απριλίου 2026, ημέρα κατά την οποία η νέα δραστηριότητα άφησε ευδιάκριτα ίχνη στο χιονισμένο τοπίο της όψιμης άνοιξης. Ένας πολύλοβος θόλος λάβας από ιξώδη μάγμα — ορατός ως σκοτεινή κηλίδα στην καλντέρα — αναπτύσσεται ενεργά τους τελευταίους μήνες, σύμφωνα με αναφορές από το Kamchatka Volcanic Eruption Response Team (KVERT). Η δημιουργία θόλων λάβας γίνεται συνήθως αργά, με το υλικό να συσσωρεύεται σε λοβώδεις, κεκλιμένες ή και «ακιδωτές» μορφές, όπως όταν πιέζεις οδοντόκρεμα από το σωληνάριο.
Στο Shivelyuch, οι θόλοι λάβας περνούν από κύκλους ανάπτυξης και κατάρρευσης, με τις καταρρεύσεις να εκτοξεύουν συχνά καυτές ροές στάχτης και πετρωμάτων, τις λεγόμενες πυροκλαστικές ροές. Τα φερτά υλικά γλιστρούν μέσα από δομές που η Alina Shevchenko, ηφαιστειολόγος στο GFZ Helmholtz Centre for Geosciences, χαρακτήρισε «avalanche chutes» και «lahar channels» που ακτινοβολούν προς τα έξω από την καλντέρα. Οι καταρρεύσεις μπορούν να προκαλέσουν γεγονότα που οι γεωλόγοι αποκαλούν “block-and-ash flows”, τα οποία συνήθως περιέχουν ογκώδη, γωνιώδη κομμάτια ψυχραμένων ηφαιστειακών πετρωμάτων μαζί με λεπτόκοκκη στάχτη.
Τέτοιες ροές αφήνουν συχνά παχιές, μονωτικές αποθέσεις που συγκρατούν θερμότητα για μεγάλα διαστήματα — ακόμη και για μήνες ή χρόνια — λιώνοντας το χιόνι τους χειμερινούς μήνες. Όπως φαίνεται και στις εικόνες του Landsat, αυτή η δραστηριότητα χαράζει σκοτεινά κανάλια και απογυμνωμένα τμήματα που ξεχωρίζουν πάνω στο λευκό του χιονιού.
Τους τελευταίους μήνες, οι δορυφόροι καταγράφουν συστηματικά θερμικές ανωμαλίες μέσα στην καλντέρα και κοντά στον αναπτυσσόμενο θόλο, καθώς και αυξημένες θερμοκρασίες επιφάνειας εδάφους κατά μήκος του δικτύου καναλιών. Την ημέρα λήψης της εικόνας, το KVERT ανέφερε ότι η “explosive-extrusive eruption” του ηφαιστείου συνεχιζόταν, συνοδευόμενη από “powerful gas-steam activity”.
Μια ασυνήθιστα ισχυρή έκρηξη και κατάρρευση θόλου τον Απρίλιο του 2023 έστειλε τεράστιες πυροκλαστικές ροές να διανύσουν δεκάδες χιλιόμετρα στις πλαγιές, καταστρέφοντας δάσος και αφήνοντας μεγάλες αποθέσεις και κανάλια ροής κοντά στον πόδα του βουνού που παραμένουν ορατά μέχρι σήμερα. «Είναι πολύ πιθανό αυτές οι αποθέσεις να διατηρούν ακόμη λίγη θερμότητα από εκείνο το γεγονός», είπε η Janine Krippner, ηφαιστειολόγος με έδρα τη Νέα Ζηλανδία. Η Krippner σημείωσε ότι όταν έκανε επιτόπια έρευνα σε “block-and-ash flows” του Shivelyuch το 2015, μπορούσε ακόμη να αισθανθεί θερμότητα μέσα σε αποθέσεις ηλικίας πέντε ετών.
«Το Shivelyuch είναι ένα απίθανο ηφαίστειο που έχει καταρρεύσει ξανά και ξανά, σε διάφορες κλίμακες, από τεράστιες καταρρεύσεις πλευρών έως πιο μετριοπαθή γεγονότα κατάρρευσης θόλου», είπε η Krippner. «Περνά κύκλους κατάρρευσης αλλά ξαναχτίζεται διαρκώς μέσα από συνεχή ηφαιστειακή δραστηριότητα», πρόσθεσε. «Θα έπρεπε πραγματικά να μπει σε μια αφίσα με έμπνευση».
NASA Earth Observatory: εικόνα της Lauren Dauphin, με δεδομένα Landsat από το U.S. Geological Survey. Κείμενο: Adam Voiland.
