Επιστήμονες στο Ισραήλ τροποποίησαν γενετικά φυτά καπνού ώστε να παράγουν πέντε ψυχεδελικές ουσίες — ανάμεσά τους η ψιλοκυβίνη, η DMT και η βουφοτενίνη. Στόχος δεν είναι η ψυχαγωγική χρήση, αλλά η δημιουργία ενός βιώσιμου και ελεγχόμενου τρόπου παραγωγής ουσιών που έχουν αυξανόμενη ζήτηση στην ιατρική έρευνα.
Το φυτό καπνού έχει μακρά ιστορία ως εργαλείο της βιοτεχνολογίας — εύκολο στην καλλιέργεια, γρήγορο στην ανάπτυξη, ευέλικτο στη γενετική τροποποίηση. Τώρα, ερευνητές του Ινστιτούτου Επιστημών Weizmann στο Ισραήλ το χρησιμοποίησαν για κάτι που ακούγεται σαν επιστημονική φαντασία: ένα μόνο φυτό που παράγει πέντε διαφορετικές ψυχεδελικές ουσίες.
Ο Asaph Aharoni και η ομάδα του τροποποίησαν φυτά Nicotiana benthamiana — ένα είδος καπνού που χρησιμοποιείται ευρέως στη βιοτεχνολογία — με μια τεχνική που ονομάζεται agroinfiltration. Η μέθοδος χρησιμοποιεί ένα βακτήριο ως φορέα για να εισάγει ξένα γονίδια στο φυτό. Το αποτέλεσμα είναι προσωρινό: το φυτό παράγει τις πρωτεΐνες που κωδικοποιούν αυτά τα γονίδια, αλλά η αλλαγή δεν ενσωματώνεται στο γονιδίωμά του και δεν κληρονομείται. Με την προσθήκη εννέα γονιδίων από διαφορετικούς οργανισμούς, το φυτό κατάφερε να συνθέσει ψιλοκίνη και ψιλοκυβίνη — τις δραστικές ουσίες των ψυχεδελικών μανιταριών — καθώς και DMT, βουφοτενίνη και 5-μεθοξυ-DMT, ουσίες που απαντώνται σε φυτά και στον βλεννογόνο του βάτραχου Colorado River Toad.
Το ερώτημα που τίθεται αμέσως είναι: γιατί; Η απάντηση βρίσκεται στην αυξανόμενη επιστημονική και ιατρική ενδιαφέρον για τις ψυχεδελικές ουσίες. Η ψιλοκυβίνη ερευνάται ενεργά για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης, του PTSD και της εξάρτησης. Η DMT και οι συγγενείς της βρίσκονται στο επίκεντρο μελετών για τη συνείδηση και τις νευρολογικές διαταραχές. Η ζήτηση για αυτές τις ουσίες σε ερευνητικό επίπεδο αυξάνεται, αλλά η παραγωγή τους παραμένει πρόβλημα. Η χημική σύνθεση είναι πολύπλοκη και ακριβή. Η συλλογή από φυσικές πηγές — μανιτάρια, εξωτικά φυτά, αμφίβια — απειλεί πληθυσμούς που ήδη πιέζονται από την υπερεκμετάλλευση και την καταστροφή του βιότοπού τους.
Η ιδέα της φαρμακευτικής γεωργίας, γνωστή και ως “pharming”, δεν είναι καινούρια. Από το 2012 κυκλοφορούν στις ΗΠΑ εγκεκριμένα φάρμακα που παράγονται σε φυτά, και ήδη από το 2002 καλαμπόκι είχε τροποποιηθεί για να παράγει φαρμακευτικές πρωτεΐνες. Το 2022, άλλη ερευνητική ομάδα χρησιμοποίησε επίσης φυτά καπνού για να συνθέσει κοκαΐνη — αποδεικνύοντας ότι το φυτό μπορεί να λειτουργήσει ως βιολογικός αντιδραστήρας για πολύπλοκες χημικές ενώσεις. Αυτό που κάνει τη νέα έρευνα ξεχωριστή είναι η ταυτόχρονη παραγωγή πέντε διαφορετικών ουσιών από ένα μόνο φυτό, κάτι που ανοίγει τον δρόμο για πιο αποδοτικές και κλιμακούμενες διαδικασίες παραγωγής.
Ο Aharoni είναι προσεκτικός στο θέμα της μόνιμης γενετικής τροποποίησης. Η προσωρινή φύση της μεθόδου που χρησιμοποίησε δεν είναι τεχνικός περιορισμός αλλά συνειδητή επιλογή — αν η αλλαγή γινόταν κληρονομήσιμη, τα σπόρια θα μπορούσαν να διαδοθούν ανεξέλεγκτα. Η ίδια τεχνολογία, σημειώνει, θα μπορούσε να εφαρμοστεί και σε ντομάτες, πατάτες ή καλαμπόκι. Το ζήτημα δεν είναι τεχνικό — είναι ζήτημα ελέγχου και ρύθμισης.
Για την επιστημονική κοινότητα, η αξία αυτής της δουλειάς είναι διπλή: αποδεικνύει ότι οι βιοσυνθετικές οδοί αυτών των ουσιών είναι πλέον κατανοητές σε βαθμό που επιτρέπει την αναπαραγωγή τους, και ανοίγει έναν πρακτικό δρόμο για την παραγωγή τους σε κλίμακα. Αν η ψυχεδελική ιατρική εξελιχθεί όπως δείχνουν τα πρώτα κλινικά δεδομένα, η ανάγκη για αξιόπιστες, βιώσιμες πηγές αυτών των ουσιών θα γίνει επιτακτική. Ένα φυτό καπνού σε ένα ελεγχόμενο θερμοκήπιο μπορεί να αποδειχθεί απρόσμενα χρήσιμο.
