Ένα όργανο στο ρόβερ Perseverance εντόπισε μεγάλες, πολύπλοκες ενώσεις άνθρακα μαζί με ασυνήθιστα μοτίβα στην επιφάνεια βράχων, τα οποία μοιάζουν με ίχνη μικροβιακής δραστηριότητας.
Το Perseverance της NASA, δίπλα σε βράχο με σημάδια που θυμίζουν χαρακτηριστικά τα οποία δημιουργούν μικρόβια.
Το Perseverance της NASA βρήκε πολύπλοκες ενώσεις άνθρακα σε κρατήρα του Άρη, ο οποίος είχε δείξει νωρίτερα δελεαστικά πιθανά σημάδια αρχαίας ζωής. Στη Γη, αυτές οι ενώσεις συνδέονται συνήθως με νεκρούς οργανισμούς, όμως οι επιστήμονες λένε ότι είναι πολύ νωρίς για να βγάλουν το ίδιο συμπέρασμα εδώ, καθώς τέτοιες ενώσεις εντοπίζονται και σε άψυχα περιβάλλοντα, όπως στους μετεωρίτες.
Το 2024, το Perseverance εισήλθε σε έναν βραχώδη σχηματισμό που ονομάζεται Bright Angel, κοντά σε ό,τι έμοιαζε με αρχαία κοίτη ποταμού η οποία κάποτε τροφοδοτούσε μια λίμνη μέσα στον κρατήρα Jezero. Σε αρκετούς βράχους που φωτογράφισε το ρόβερ εμφανίστηκαν ασυνήθιστα στικτά μοτίβα, τα οποία οι επιστήμονες της NASA αποκάλεσαν «leopard spots» και «poppy seeds». Τα σημάδια αυτά, που αποτελούνται σε μεγάλο βαθμό ή και εξ ολοκλήρου από σκούρες, κυκλικές κηλίδες μεγέθους έως ενός χιλιοστού, μοιάζουν πολύ με τα μοτίβα που αφήνει πίσω της η αρχαία μικροβιακή δραστηριότητα στη Γη.
Παρότι δεν μπορούσε να αποκλειστεί μη βιολογική προέλευση, τα σημάδια αυτά θεωρούνται από τους πιο ισχυρούς υποψήφιους για πιθανή αρχαία ζωή στον Άρη. Ωστόσο, οι επιστήμονες δεν διέθεταν ολοκληρωμένες πληροφορίες για τη χημική τους σύσταση ούτε για το πόσο ευρέως διαδεδομένα ήταν στον σχηματισμό Bright Angel.
Το Perseverance, όμως, διαθέτει όργανα μέτρησης που μπορούν να δώσουν περισσότερο χημικό πλαίσιο για τα πετρώματα που συναντά, όπως το SHERLOC, το οποίο χρησιμοποιεί το ανακλώμενο φως από υπεριώδες λέιζερ για να εντοπίσει στοιχεία και ενώσεις σε δείγμα βράχου.
Τώρα, η Ashley Murphy από το Planetary Science Institute στο Tucson της Αριζόνα και οι συνεργάτες της χρησιμοποίησαν το SHERLOC για να εντοπίσουν μεγάλες, πολύπλοκες μοριακές ενώσεις άνθρακα, που ονομάζονται macromolecular carbon, στην επιφάνεια των σημαδεμένων βράχων στον σχηματισμό Bright Angel, καθώς και σε έναν ξεχωριστό βράχο του ίδιου σχηματισμού, περίπου 100 μέτρα μακριά.
«Στη Γη, το macromolecular carbon συχνά βρίσκεται σε εξαιρετικά παλιά πετρώματα και, σε ορισμένες περιπτώσεις, είναι η μόνη οργανική ένδειξη παρελθούσας μικροβιακής ζωής», λέει η Murphy. «Το να βρίσκουμε αυτά τα οργανικά μακρομόρια στον Άρη και σε άλλα πλανητικά σώματα μάς βοηθά να προσδιορίσουμε αν υπήρξαν ποτέ εκεί τα απαραίτητα χημικά συστατικά και οι περιβαλλοντικές συνθήκες για να υποστηριχθεί η ζωή».
Η ύπαρξη αυτών των ενώσεων άνθρακα δεν μπορεί από μόνη της να υποδηλώσει βιολογική προέλευση, καθώς εντοπίζονται και σε μέρη όπως οι μετεωρίτες, λέει ο Lewis Dartnell από το University of Westminster στο Λονδίνο. Ωστόσο, η Murphy και οι συνεργάτες της διαπίστωσαν επίσης ότι οι ενώσεις συνδέονταν με ανθρακικά και θειικά ορυκτά, τα οποία τείνουν να σχηματίζονται σε περιβάλλοντα πλούσια σε νερό, ένα ακόμη βασικό συστατικό για τη ζωή. «Μας δίνει πληροφορίες για το γεωλογικό πλαίσιο μέσα στο οποίο εντοπίζονται αυτά τα οργανικά υλικά», λέει ο Dartnell.
Ο κρατήρας Jezero θεωρούνταν ήδη ότι είχε κάποια στιγμή πλούσιο σε νερό περιβάλλον, οπότε το γεγονός ότι αυτές οι ενώσεις άνθρακα υπήρχαν εκεί δεν είναι από μόνο του απρόσμενο, λέει το μέλος της ομάδας Kyle Uckert από το Jet Propulsion Laboratory της NASA στην Καλιφόρνια. Ωστόσο, το macromolecular carbon δεν έχει παρατηρηθεί ποτέ στην επιφάνεια ενός βράχου σαν κι αυτόν, λέει ο Uckert, κάτι που ίσως δείχνει ότι είναι ασυνήθιστα ανθεκτικό και διαφορετικό από άλλες ανθρακούχες ενώσεις που έχουν βρεθεί στον Άρη.
«Η πανταχού παρουσία του μέσα στις ιλυόλιθους στο Bright Angel, σε σύγκριση με τις παρατηρήσεις αλλού στον κρατήρα, ήταν έκπληξη», λέει ο Uckert. Αν και προς το παρόν δεν είναι σαφές γιατί συμβαίνει αυτό, είναι ένα καλό σημάδι για την πιθανότητα να βρεθούν και άλλα ίχνη παρελθούσας ζωής, λέει ο Dartnell. «Αυτή η ανίχνευση επιβεβαιώνει ότι πολύπλοκες οργανικές ενώσεις, όπως αυτά τα μακρομοριακά αποθέματα, μπορούν να παραμείνουν για μεγάλα χρονικά διαστήματα».
Παρότι το όργανο SHERLOC μπορεί να εντοπίσει το macromolecular carbon, δεν μπορεί να δώσει λεπτομερείς πληροφορίες για την ακριβή σύσταση των ενώσεων, πέρα από το ότι είναι πλούσιες σε άνθρακα, λέει ο Sean McMahon από το University of Edinburgh, στο Ηνωμένο Βασίλειο. «Θα χρειαστεί να φέρουμε τα δείγματα πίσω στη Γη για να διαπιστώσουμε αν ο άνθρακας σε αυτούς τους βράχους ήταν βιολογικής προέλευσης», λέει.
Science Advances DOI: 10.1126/sciadv.adx0047
Εξωπλανήτες και εξωγήινος καιρός: Αναζητώντας ζωή πέρα από τη Γη. Η μόνη γνωστή ζωή βρίσκεται στη Γη, όμως οι άνθρωποι αναρωτιούνται εδώ και καιρό αν είμαστε μόνοι. Με πολλούς διαφορετικούς εξωπλανήτες, μερικοί από τους οποίους μοιάζουν με τη Γη, ακολουθήστε τον Nathan Mayne καθώς εξερευνούμε τις ατμόσφαιρές τους και αναζητούμε σημάδια ζωής. Κλείστε θέση τώρα
Εξωπλανήτες και εξωγήινος καιρός: Αναζητώντας ζωή πέρα από τη Γη
Η μόνη γνωστή ζωή βρίσκεται στη Γη, όμως οι άνθρωποι αναρωτιούνται εδώ και καιρό αν είμαστε μόνοι. Με πολλούς διαφορετικούς εξωπλανήτες, μερικοί από τους οποίους μοιάζουν με τη Γη, ακολουθήστε τον Nathan Mayne καθώς εξερευνούμε τις ατμόσφαιρές τους και αναζητούμε σημάδια ζωής.
Λάβετε εβδομαδιαία δόση ανακαλύψεων στο inbox σας. Θα σας ενημερώνουμε επίσης για τις εκδηλώσεις του New Scientist και τις ειδικές προσφορές.
