Η Μεγάλη Βρετανία έγινε η πρώτη χώρα στον κόσμο που δοκίμασε σύστημα κβαντικής πλοήγησης σε τρένο κανονικής γραμμής. Το πείραμα έγινε στις 3 Μαρτίου σε δρομολόγιο μεταξύ Λονδίνου και Welwyn Garden City και στοχεύει να αντικαταστήσει το GPS σε σήραγγες και αστικά περιβάλλοντα.
Για δύο αιώνες, η Βρετανία έχτισε τη φήμη της ως χώρα που διαμορφώνει το μέλλον των μεταφορών. Στις 3 Μαρτίου πρόσθεσε ένα ακόμα κεφάλαιο σε αυτή την ιστορία: ένα τρένο της γραμμής Great Northern ταξίδεψε από το Λονδίνο ως το Welwyn Garden City χρησιμοποιώντας πρωτότυπο σύστημα κβαντικής πλοήγησης — για πρώτη φορά παγκοσμίως σε κανονικό σιδηροδρομικό δίκτυο.
Το σύστημα ονομάζεται Railway Quantum Inertial Navigation System, ή RQINS, και η λογική του είναι απλή στη βάση της: αντί να βασίζεται σε δορυφόρους, χρησιμοποιεί εξαιρετικά ευαίσθητους κβαντικούς αισθητήρες που ανιχνεύουν τις παραμικρές αλλαγές στην κίνηση και την περιστροφή του οχήματος. Έτσι, το σύστημα γνωρίζει ανά πάσα στιγμή πού βρίσκεται το τρένο — ακόμα και μέσα σε σήραγγα, όπου το GPS απλώς δεν φτάνει.
Αυτό είναι το κρίσιμο σημείο. Τα σύγχρονα σιδηροδρομικά δίκτυα εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από υποδομές τοποθετημένες κατά μήκος της γραμμής — αισθητήρες, πομποί, εξοπλισμός που κοστίζει πολύ να εγκατασταθεί και να συντηρηθεί, και που μπορεί να αποτύχει. Η κβαντική πλοήγηση υπόσχεται να μειώσει αυτή την εξάρτηση, προσφέροντας ακριβή εντοπισμό θέσης χωρίς εξωτερικά σήματα και χωρίς πολύπλοκη υποδομή στις ράγες.
Το πρόγραμμα συντονίζει η μονάδα καινοτομίας GBRX των Great British Railways, με ένα consortium που περιλαμβάνει το Imperial College London, το Πανεπιστήμιο του Sussex, το National Physical Laboratory, καθώς και εταιρείες όπως η QinetiQ και η PA Consulting. Επικεφαλής της ανάπτυξης είναι η MoniRail, ενώ το πρόγραμμα χρηματοδοτείται από το Innovate UK και το Υπουργείο Επιστήμης. Δεν πρόκειται, δηλαδή, για ένα απομονωμένο πείραμα — είναι μέρος μιας συντονισμένης εθνικής στρατηγικής για την κβαντική τεχνολογία, που η βρετανική κυβέρνηση έχει ορίσει ως προτεραιότητα.
Ο Toufic Machnouk, διευθύνων σύμβουλος της GBRX, το έθεσε καθαρά: τα σιδηροδρομικά δίκτυα είναι από τα πιο σύνθετα λειτουργικά συστήματα που υπάρχουν, και αυτό ακριβώς τα κάνει ιδανικό πεδίο δοκιμών για τεχνολογίες που φιλοδοξούν να κλιμακωθούν πέρα από τον σιδηρόδρομο. Η δοκιμή του Μαρτίου ήταν το πρώτο βήμα — συλλέχθηκαν δεδομένα από πραγματικές συνθήκες λειτουργίας, κάτι που δεν μπορεί να προσομοιωθεί σε εργαστήριο.
Αν η τεχνολογία αποδειχθεί αξιόπιστη σε μεγαλύτερη κλίμακα, οι επιπτώσεις ξεπερνούν κατά πολύ τα τρένα. Κβαντικοί αισθητήρες που πλοηγούνται ανεξάρτητα από δορυφόρους θα μπορούσαν να αλλάξουν τον τρόπο που λειτουργούν αυτόνομα οχήματα, πλοία, ακόμα και στρατιωτικά συστήματα σε περιβάλλοντα όπου το GPS είναι ανύπαρκτο ή ευάλωτο σε παρεμβολές. Το τρένο Λονδίνο-Welwyn ήταν απλώς η αρχή.
