Η παχυσαρκία στη μέση ηλικία αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου για την εμφάνιση άνοιας αργότερα στη ζωή, όμως η σχέση αυτή ίσως είναι πιο σύνθετη από ό,τι θεωρούσαμε.
Ερευνητές από τις ΗΠΑ και τον Καναδά εντόπισαν τώρα στοιχεία που δείχνουν ότι το επιπλέον σωματικό βάρος συνδέεται με μεγαλύτερη επιβίωση μετά τη διάγνωση άνοιας.
Με δεδομένο πόσα προβλήματα υγείας σχετίζονται με την παχυσαρκία, από την υψηλή πίεση μέχρι διάφορους καρκίνους, το εύρημα είναι απρόσμενο.
Ωστόσο, η ανακάλυψη μπορεί να δώσει στους ειδικούς χρήσιμες ενδείξεις για το πώς εξελίσσεται η άνοια και πώς ίσως επιβραδύνεται.
Η ερευνητική ομάδα ανέλυσε ιατρικά αρχεία 4.523 ενηλίκων στις ΗΠΑ, ηλικίας 51 ετών και άνω, οι οποίοι δεν είχαν άνοια στην αρχή της περιόδου μελέτης, αλλά στη συνέχεια εμφάνισαν τη νόσο.
Με βάση τον δείκτη μάζας σώματος (BMI) τους στην έναρξη, χωρίστηκαν σε τέσσερις ομάδες: φυσιολογικό βάρος, υπέρβαρο, παχυσαρκία κατηγορίας 1 και παχυσαρκία κατηγορίας 2/3.
Όπως αναφέρουν στο Journal of Alzheimer’s Disease, σε περίοδο παρακολούθησης έως και 20 ετών, όσοι είχαν φυσιολογικό βάρος ήταν σημαντικά πιο πιθανό να πεθάνουν νωρίτερα.
«Αυτό δεν σημαίνει ότι οι ασθενείς με άνοια θα πρέπει να προσπαθήσουν να γίνουν υπέρβαροι ή παχύσαρκοι, καθώς η μελέτη μας δεν σχεδιάστηκε για να εξετάσει αυτό το ερώτημα», λέει η επιστήμονας συμπεριφοράς Virginia Chang από το New York University School of Global Public Health.
«Όμως τα ευρήματά μας δείχνουν ότι η κατάσταση βάρους μπορεί να αποτελέσει χρήσιμο προγνωστικό δείκτη επιβίωσης τη στιγμή της διάγνωσης της άνοιας. Υποστηρίζουν επίσης την άποψη ότι η διατροφή είναι βασικός παράγοντας για την υγεία και την επιβίωση των ανθρώπων με άνοια».
Σε σύγκριση με τα άτομα φυσιολογικού βάρους, η ομάδα των υπέρβαρων είχε 16% χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου στη διάρκεια της μελέτης.
Για όσους είχαν παχυσαρκία κατηγορίας 1, ο κίνδυνος ήταν χαμηλότερος κατά 27%, ενώ για όσους είχαν παχυσαρκία κατηγορίας 2/3 ήταν χαμηλότερος κατά 22%.
Τα αποτελέσματα αυτά προέκυψαν αφού οι ερευνητές συνυπολόγισαν άλλους σημαντικούς παράγοντες που επηρεάζουν τη θνησιμότητα, όπως το φύλο, το μορφωτικό επίπεδο, τη φυλή και την εθνικότητα, το κάπνισμα και άλλες χρόνιες παθήσεις.
Οι ερευνητές έλεγξαν ενεργά για κάθε πιθανή μεροληψία που θα μπορούσε να έχει επηρεάσει τα ευρήματα. Για παράδειγμα, εξέτασαν το ιστορικό βάρους των συμμετεχόντων, ώστε να διαπιστώσουν αν όσοι ανήκαν στη φυσιολογική κατηγορία βάρους είχαν στο παρελθόν παραπανίσια κιλά και έχασαν βάρος λόγω προβλημάτων υγείας, κάτι που θα τους καθιστούσε πιο ευάλωτους. Παρ’ όλα αυτά, η συσχέτιση παρέμεινε.
«Επειδή το εύρημα αυτό είναι κάπως αντίθετο με την κοινή λογική, ένα σημαντικό ερώτημα είναι αν μπορεί απλώς να είναι τεχνητό αποτέλεσμα μεροληψίας», λέει ο γεροντολόγος Yuan Zhang από τη Columbia University Mailman School of Public Health.
«Οι αναλύσεις μας δείχνουν ότι οι βασικές πηγές μεροληψίας που εξετάσαμε δεν εξηγούν το πλεονέκτημα επιβίωσης που συνδέεται με το υψηλότερο βάρος».
Το επόμενο ερώτημα είναι γιατί υπάρχει αυτή η αντιφατική σύνδεση.
Προς το παρόν, δεν είναι ξεκάθαρο. Οι ερευνητές όμως εκτιμούν ότι η άνοια μπορεί να οδηγήσει τους ανθρώπους να παραλείπουν γεύματα και να ξεχνούν να φάνε. Για όσους έχουν περισσότερα αποθέματα σωματικού λίπους ή μυϊκής μάζας, αυτό μπορεί να είναι μικρότερο πρόβλημα.
«Η διατροφή μπορεί να αποτελέσει μεγάλο πρόβλημα για τους ανθρώπους με άνοια», λέει η Chang.
«Μπορεί να εμφανίσουν απίσχναση και αδυναμία σίτισης, κάτι που μπορεί να οφείλεται σε αλλαγές στον κεντρικό μηχανισμό του εγκεφάλου, με αποτέλεσμα μειωμένη όρεξη και πρωτοβουλία, αυξημένη ενεργειακή δαπάνη και δυσκολίες στο να τραφούν μόνοι τους».
Η ιδέα αυτή δεν είναι εντελώς νέα. Το ίδιο «παράδοξο της παχυσαρκίας» έχει παρατηρηθεί επίσης στις καρδιακές και νεφρικές παθήσεις.
Θα χρειαστεί περαιτέρω έρευνα, με παρακολούθηση του βάρους και των διατροφικών συνηθειών σε βάθος χρόνου, ώστε να γίνει κατανοητό γιατί υπάρχει αυτή η συσχέτιση.
Προς το παρόν, δεν πρόκειται για ένδειξη άμεσης σχέσης αιτίου και αποτελέσματος, άρα δεν είναι βέβαιο ότι το βάρος είναι αυτό που κρατά τους ανθρώπους στη ζωή για περισσότερο. Ωστόσο, φαίνεται πως η κατάσταση βάρους είναι ένα στοιχείο που αξίζει προσοχής στους ασθενείς με άνοια.
«Παρότι οι υποκείμενοι μηχανισμοί δεν είναι πλήρως κατανοητοί, τα ευρήματα αυτά δείχνουν ότι η κατάσταση βάρους κατά τη διάγνωση μπορεί να λειτουργήσει ως χρήσιμο προγνωστικό στοιχείο, μαζί με άλλους παράγοντες», αναφέρουν οι ερευνητές.
Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο The Journal of Alzheimer’s Disease.
Το άρθρο ελέγχθηκε από τη Rachel Garner και επιμελήθηκε ο Peter Dockrill. Παρότι δίνουμε μεγάλη σημασία στη διαδικασία μας, παραμένουμε άνθρωποι. Αν εντοπίσετε κάποιο λάθος, ενημερώστε μας.
Το παρόν κείμενο δημιουργήθηκε με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης.
