Ένα απλό, χαμηλής τεχνολογίας κόλπο μπορεί να δροσίσει τα σπίτια. Να πώς εξηγείται επιστημονικά η τάση.
Καθώς ρεκόρ ζέστης σαρώνουν τη Γαλλία, κάποια καταστήματα ξεμένουν από ένα φτηνό και απρόσμενο προϊόν: θρυμματισμένη κιμωλία.
Γνωστή ως Blanc de Meudon, ή Meudon whiting, χρησιμοποιείται συνήθως στην παρασκευή χρωμάτων ή ως καθαριστικό. Μπροστά όμως στις ακραίες θερμοκρασίες, υπάρχουν αναφορές ότι ευρηματικοί πολίτες τη χρησιμοποιούν ως «σπιτική» λύση κατά της ζέστης, καλύπτοντας με αυτήν τα τζάμια σε σχολεία και σπίτια.
Αναμεμειγμένη με νερό και περασμένη στο γυαλί, δημιουργεί μια γαλακτώδη, λευκωπή επίστρωση που αφήνει λίγο φως αλλά αντανακλά τη θερμότητα. Και όλο και περισσότερες έρευνες δείχνουν ότι το συγκεκριμένο DIY τέχνασμα έχει γερή επιστημονική βάση.
Με τους καύσωνες να γίνονται συχνότεροι και εντονότεροι λόγω της ανόδου της παγκόσμιας θερμοκρασίας – και με ιδιαίτερο κίνδυνο για τους κατοίκους των πόλεων – μπορεί μια απλή στρώση λευκής μπογιάς να βοηθήσει τον κόσμο να αντεπεξέλθει;
Η λευκή βαφή – συνήθως σε τοίχους και στέγες – είναι ευρέως γνωστό ότι δροσίζει. Γενικά, οι λευκές επιφάνειες αντανακλούν το φως και τη θερμότητα, ενώ οι σκούρες την απορροφούν. Αυτή η αρχή μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να πέσουν οι θερμοκρασίες σε κτίρια και πόλεις. Ένα εμπορικά διαθέσιμο λευκό χρώμα, εφαρμοσμένο σε επιφάνεια, μπορεί να μειώσει τη θερμοκρασία στην άλλη πλευρά τουλάχιστον κατά 1.7C (3F) σε σχέση με το περιβάλλον το μεσημέρι.
Ειδικά χρώματα που έχουν αναπτυχθεί για μέγιστη ψύξη, όπως τα ultra-white, έχουν δείξει ότι ρίχνουν τη θερμοκρασία σε εσωτερικούς χώρους κατά αρκετούς βαθμούς, όχι μόνο αντανακλώντας τον ήλιο αλλά και αποβάλλοντας θερμότητα μέσω της λεγόμενης «radiative cooling».
Μία μελέτη για ultra-white βαφή βρήκε ότι μπορεί να αντανακλά έως και το 98.1% του ηλιακού φωτός, ενώ μια προηγούμενη σύνθεση αντανακλούσε το 95.5%. Άλλη έρευνα έδειξε ότι ο συνδυασμός της με ένα στρώμα ultra-black βαφής από κάτω μπορούσε να μειώσει τις ημερήσιες θερμοκρασίες έως και κατά 7.6C (14F).
Ένας λόγος που η κιμωλία μπορεί να είναι αποτελεσματική βρίσκεται στις ιδιότητες του βασικού της συστατικού, του ανθρακικού ασβεστίου (calcium carbonate), το οποίο είναι ιδιαίτερα ανακλαστικό και ανθεκτικό στην ηλιακή ακτινοβολία. Αυτή η ιδιότητα έχει οδηγήσει ερευνητές να χρησιμοποιήσουν νανοσωματίδιά του σε νέα είδη «super cool» βαφών.
«Αυτού του τύπου τα σωματίδια χρησιμοποιούνται ευρέως σε χρώματα ‘radiative cooling’, όπως και στο δικό μας ‘super cool paint’», λέει ο Jiashuo Wang, φοιτητής στο University of New South Wales στο Σίδνεϊ της Αυστραλίας, μέλος ομάδας που εργάζεται πάνω σε ψυχρά χρώματα.
Η κιμωλία έχει χρησιμοποιηθεί επίσης ως επίστρωση σε υφάσματα που κρατούν τον χρήστη πιο δροσερό. Τα σωματίδια ανθρακικού ασβεστίου – το βασικό συστατικό της – αντανακλούν αποτελεσματικά την υπεριώδη και την εγγύς υπέρυθρη ακτινοβολία (το τμήμα του ηλιακού φωτός που μεταφέρει θερμότητα).
Επιπλέον, η κιμωλία θεωρείται σχετικά ακίνδυνη για την υγεία και το περιβάλλον – αν και υπάρχει κάποιος κίνδυνος για το αναπνευστικό από τη χρήση της σε εσωτερικούς χώρους και την εισπνοή σωματιδίων.
Λευκά τζάμια και «le cool roofing»
Σύμφωνα με γαλλικά δημοσιεύματα, η ζήτηση για Blanc de Meudon προκαλεί ελλείψεις σε όλη τη χώρα, καθώς οι πολίτες παλεύουν με θερμοκρασίες άνω των 40C (104F).
Το Blanc de Meudon χρησιμοποιείται παραδοσιακά για το ασπρόπλυμα βιτρινών κατά τη διάρκεια ανακαινίσεων ή από κηπουρούς σε θερμοκήπια. Όμως, μετά τη διάδοση του τρικ με την κιμωλία στα κοινωνικά δίκτυα, η ζήτηση εκτοξεύθηκε, αναφέρουν γαλλικές εφημερίδες.
«Το ξέραμε καιρό, το συζητήσαμε στον τελευταίο καύσωνα αλλά ξεχάσαμε να αγοράσουμε», αναφέρει, σύμφωνα με την Ouest France, ένας πελάτης ονόματι Philippe. «Τώρα είναι αργά! Έχει εξαντληθεί παντού!»
Κάποια γαλλικά σχολεία έβαψαν επίσης τα τζάμια τους με κιμωλία, αν και ένας αρμόδιος προειδοποίησε ότι δεν είναι «θαυματουργή λύση» και ότι χρειάζονται σωστά μονωμένες στέγες.
Κάτοικοι έχουν ασπρίσει και τα παράθυρα των διαμερισμάτων τους.
Η κιμωλία, όπως και η λευκή βαφή γενικότερα, είναι φθηνή. Και σε αντίθεση με τα κλιματιστικά, που επιδεινώνουν συνολικά το πρόβλημα της ζέστης και των εκπομπών καταναλώνοντας ενέργεια και αποβάλλοντας θερμότητα προς τα έξω, η βαφή απαιτεί ενέργεια μόνο κατά την παραγωγή της.
Οι λευκές στέγες που δροσίζουν τις παραγκουπόλεις της Ινδίας
Οι απλοί τρόποι με τους οποίους οι πόλεις μπορούν να προσαρμοστούν στους καύσωνες
Πώς να γυμνάζεστε με ασφάλεια σε ζεστό καιρό
Οι λευκοβαμμένες «ψυχρές στέγες» – γνωστές στη Γαλλία και ως «le cool roofing» – τραβούν επίσης περισσότερη προσοχή ως βιώσιμος, χαμηλής τεχνολογίας τρόπος αντιμετώπισης της ακραίας ζέστης. Η ιδέα πατά σε μια μακρά παράδοση σε πολλές νότιες περιοχές της Ευρώπης, όπως η Ελλάδα, όπου τα σπίτια βάφονται λευκά για να κρατούν έξω τη ζέστη.
Μια μελέτη υποστηρίζει ότι οι cool roofs – στέγες βαμμένες λευκές ή με ανακλαστική επίστρωση – θα μπορούσαν να είχαν ψύξει το Λονδίνο «κατά περίπου 0.8C (1.4F) κατά μέσο όρο στη διάρκεια ενός καύσωνα, αποτρέποντας εκτιμώμενους 249 θανάτους που σχετίζονται με τη ζέστη». (Διαβάστε για το πώς γυναίκες στην Ινδία χρησιμοποιούν λευκή μπογιά για να δροσίσουν τα σπίτια τους.)
Για όσους θέλουν ένα ακόμη «σπιτικό» μέσο, υπάρχει και εναλλακτική: γιαούρτι. Πείραμα ερευνητών στο Ηνωμένο Βασίλειο έδειξε ότι η εσωτερική θερμοκρασία σε σπίτι με τζάμια περασμένα με γιαούρτι ήταν κατά μέσο όρο 0.6C (1.08F) χαμηλότερη. Διαπίστωσαν ότι ένα λεπτό φιλμ του γαλακτοκομικού προϊόντος μπορούσε να κρατήσει χώρους έως και 3.5C (6.3F) πιο δροσερούς όταν ήταν «ζεστό και ηλιόλουστο». Παρότι αρχικά μυρίζει, η οσμή φαίνεται να φεύγει γρήγορα καθώς στεγνώνει η «μπογιά» γιαουρτιού.
