Μια νέα κοσμική έκρηξη, γνωστή ως AT 2024wpp ή «το Whippet», έγινε δέκα φορές πιο φωτεινή από την προηγούμενη ρεκόρ παρόμοιου φαινομένου. Αστρονόμοι πιστεύουν ότι πρόκειται για ένα σπάνιο άστρο που κατάπιε μια μαύρη τρύπα — και τα στοιχεία είναι πειστικά.
Στα τέλη του 2024, το τηλεσκόπιο Zwicky Transient Observatory εντόπισε μια ξαφνική έκλαμψη φωτός στον ουρανό που δεν έμοιαζε με τίποτα που είχαμε δει ξανά. Η έκρηξη, που ονομάστηκε AT 2024wpp — ή «το Whippet» από τους αστρονόμους — έγινε γρήγορα η πιο φωτεινή από όλες τις γνωστές εκρήξεις της κατηγορίας της, ξεπερνώντας κατά δέκα φορές το προηγούμενο ρεκόρ.
Η κατηγορία αυτή ονομάζεται Fast Blue Optical Transients, ή FBOTs — ταχείες μπλε οπτικές μεταβατικές εκρήξεις. Το πρώτο γνωστό παράδειγμα ήταν το AT2018cow, γνωστό ως «η Αγελάδα», που ανακαλύφθηκε το 2018 και έφτασε στη μέγιστη φωτεινότητά του μέσα σε λίγες μέρες — αντί για τις εβδομάδες που χρειάζονται οι κλασικές υπερκαινοφανείς. Από τότε έχουν εντοπιστεί μόνο μια χούφτα παρόμοιων γεγονότων, και η αιτία τους παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα ανοιχτά ερωτήματα της αστροφυσικής.
Ο Jialian Liu και οι συνεργάτες του από το Πανεπιστήμιο Tsinghua στην Κίνα παρακολούθησαν το Whippet με σειρά τηλεσκοπίων — ανάμεσά τους το Swift X-Ray Telescope και το Australia Telescope Compact Array — τις εβδομάδες που ακολούθησαν την αρχική ανακάλυψη. Το φάσμα του φωτός που κατέγραψαν αποκάλυψε ότι η έκρηξη ήταν πάνω από έξι φορές πιο καυτή από την επιφάνεια του ήλιου και εκτόξευσε πλάσμα με ταχύτητα που αγγίζει το ένα πέμπτο της ταχύτητας του φωτός. Ακόμα πιο εντυπωσιακό: περίπου έναν μήνα μετά την αρχική έκλαμψη, εμφανίστηκε μια δεύτερη έκρηξη ακτίνων Χ — κάτι που δεν είχε παρατηρηθεί ποτέ σε προηγούμενο FBOT.
Η εξήγηση που προτείνει η ομάδα του Liu είναι εξαιρετικά συγκεκριμένη: ένα άστρο τύπου Wolf-Rayet, με μάζα πάνω από τριάντα φορές αυτή του ήλιου, έπεσε σε μια μαύρη τρύπα δεκαπέντε φορές πιο βαριά από τον ήλιο. Τα άστρα Wolf-Rayet είναι σπάνια και ακραία — έχουν χάσει τα εξωτερικά στρώματα υδρογόνου τους, αφήνοντας εκτεθειμένο τον πυρήνα τους. Η αρχική σύγκρουση με τη μαύρη τρύπα θα παρήγαγε την πρώτη έκλαμψη, ενώ τα υπολείμματα του άστρου που συνέχισαν να τροχιοδρομούν γύρω από τη μαύρη τρύπα και αργότερα έπεσαν πίσω σε αυτήν εξηγούν τη δεύτερη έκρηξη ακτίνων Χ.
Η Ashley Crimes της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Διαστήματος χαρακτηρίζει αυτή την ερμηνεία ως την πιο πειστική που έχει προταθεί μέχρι σήμερα για οποιοδήποτε FBOT. Ένα επιπλέον στοιχείο που ενισχύει τη θεωρία: το γεγονός φαίνεται να προέρχεται από ένα νεαρό γαλαξία, όπου τα βραχύβια ακραία άστρα όπως τα Wolf-Rayet είναι πιο συνηθισμένα. Αν η ερμηνεία επιβεβαιωθεί, το Whippet δεν θα είναι απλώς η λαμπρότερη έκρηξη της κατηγορίας του — θα είναι και η πρώτη για την οποία έχουμε μια πραγματικά ολοκληρωμένη εξήγηση.
