Νέα έρευνα αποκαλύπτει ότι τα τεράστια data centers που τροφοδοτούν την τεχνητή νοημοσύνη δεν καταναλώνουν απλώς τεράστιες ποσότητες ενέργειας — δημιουργούν και «νησίδες θερμότητας» που ανεβάζουν τη θερμοκρασία της γύρω περιοχής έως και 9 βαθμούς Κελσίου. Το φαινόμενο επηρεάζει ήδη πάνω από 340 εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως.
Κάθε φορά που ζητάς κάτι από ένα AI μοντέλο, κάπου σε έναν τεράστιο ανθρωπογενή θύλακα από servers και ψυκτικά συστήματα, η θερμότητα που παράγεται πρέπει να πάει κάπου. Και σύμφωνα με νέα έρευνα του Πανεπιστημίου του Cambridge, αυτή η θερμότητα δεν εξαφανίζεται — μένει, και ζεσταίνει τη γη γύρω της.
Ο Andrea Marinoni και οι συνεργάτες του ανέλυσαν δεδομένα θερμοκρασίας από δορυφορικούς αισθητήρες για τα τελευταία 20 χρόνια, συγκρίνοντάς τα με τις τοποθεσίες των λεγόμενων AI «hyperscalers» — των γιγαντιαίων εγκαταστάσεων που φιλοξενούν χιλιάδες servers και μπορούν να καλύπτουν έκταση άνω των 90.000 τετραγωνικών μέτρων. Εστίασαν σε περισσότερα από 6.000 data centers που βρίσκονται μακριά από πυκνοκατοικημένες αστικές περιοχές, ώστε να αποκλείσουν άλλες πηγές θερμότητας, και φιλτράρισαν εποχικές διακυμάνσεις, τάσεις κλιματικής αλλαγής και άλλους παράγοντες.
Τα αποτελέσματα είναι ανησυχητικά. Κατά μέσο όρο, η επιφανειακή θερμοκρασία γύρω από ένα data center αυξάνεται κατά 2 βαθμούς Κελσίου μετά την έναρξη λειτουργίας του. Σε ακραίες περιπτώσεις, η αύξηση φτάνει τους 9 βαθμούς. Και το φαινόμενο δεν περιορίζεται στην άμεση γειτονιά της εγκατάστασης — επηρεάζει περιοχές σε ακτίνα έως 10 χιλιομέτρων.
Χαρακτηριστικά παραδείγματα βρέθηκαν σε δύο ευρωπαϊκές και λατινοαμερικανικές περιοχές που έχουν εξελιχθεί σε κόμβους data centers. Στην περιοχή Bajio του Μεξικού, η μελέτη εντόπισε ανεξήγητες αυξήσεις θερμοκρασίας περίπου 2 βαθμών τα τελευταία 20 χρόνια. Παρόμοια εικόνα παρουσίασε και η Αραγονία στην Ισπανία, ευρωπαϊκός κόμβος για hyperscale AI data centers, όπου καταγράφηκε αύξηση 2 βαθμών που δεν παρατηρήθηκε στις γειτονικές επαρχίες.
Η έρευνα δεν έχει ακόμα περάσει από peer review, και ορισμένοι ειδικοί ζητούν επαλήθευση των αποτελεσμάτων. Ο Ralph Hintemann, ερευνητής στο Borderstep Institute, σημειώνει ότι τα νούμερα «φαίνονται πολύ υψηλά» και υπενθυμίζει ότι οι εκπομπές CO₂ από την παραγωγή ενέργειας για τα data centers παραμένουν η πιο κρίσιμη κλιματική διάσταση του ζητήματος. Ωστόσο, η Deborah Andrews, ομότιμη καθηγήτρια στο London South Bank University, επισημαίνει ότι πρόκειται για την πρώτη μελέτη που εστιάζει συγκεκριμένα στη θερμότητα που παράγουν τα data centers — ένα κενό που ήταν καιρός να καλυφθεί.
Το πρόβλημα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα αν αναλογιστεί κανείς ότι τα AI data centers αναμένεται να πολλαπλασιαστούν τα επόμενα χρόνια, ακριβώς τη στιγμή που ο πλανήτης ζεσταίνεται ήδη από την κλιματική αλλαγή και τα ακραία καιρικά φαινόμενα γίνονται πιο συχνά και πιο έντονα. Ο Marinoni ελπίζει ότι η έρευνά του θα ανοίξει συζήτηση για εναλλακτικές προσεγγίσεις — τρόπους να αναπτυχθεί η AI χωρίς να επιβαρύνει περαιτέρω το περιβάλλον και τις κοινότητες που ζουν δίπλα σε αυτές τις εγκαταστάσεις. Το ερώτημα που μένει ανοιχτό είναι αν η βιομηχανία θα επιλέξει να ακούσει.
