Νερό σε γειτονικό πλανητικό σύστημα εντόπισε το τηλεσκόπιο Webb

Οι αστρονόμοι εντόπισαν υδρατμούς να στροβιλίζονται κοντά σε ένα γειτονικό αστέρι –υποδηλώνοντας ότι οι πλανήτες γύρω από αυτό μπορεί κάποια στιγμή να μπορέσουν να υποστηρίξουν ζωή.

Το νεαρό πλανητικό σύστημα, γνωστό ως PDS 70, απέχει 370 έτη φωτός. Το άστρο στο κέντρο του είναι ηλικίας περίπου 5,4 εκατομμυρίων ετών και ψυχρότερο από τον ήλιο μας. Γύρω του βρίσκονται δύο γνωστοί αέριοι γίγαντες πλανήτες, ενώ ένας από αυτούς, ο PDS 70b, μπορεί να μοιράζεται την τροχιά του με έναν τρίτο «αδελφό» πλανήτη που σχηματίζεται εκεί.

Δύο δίσκοι αερίου και σκόνης περιβάλλουν το άστρο και ανάμεσά τους μεσολαβεί κενό 8 δισεκατομμυρίων χιλιομέτρων. Οι γίγαντες αερίου βρίσκονται μέσα σε αυτό το κενό και περιφέρονται γύρω από το άστρο.

Το όργανο μέσης υπέρυθρης ακτινοβολίας του τηλεσκοπίου Webb εντόπισε την υπογραφή υδρατμών στον εσωτερικό δίσκο, σε απόσταση μικρότερη από 160 εκατομμύρια χιλιόμετρα από το άστρο. Οι αστρονόμοι πιστεύουν ότι στον εσωτερικό δίσκο θα μπορούσαν να σχηματιστούν μικροί, βραχώδεις πλανήτες παρόμοιοι με αυτούς του ηλιακού μας συστήματος. Στο δικό μας σύστημα, η Γη περιστρέφεται σε απόσταση 150 εκατομμυρίων χιλιομέτρων από τον ήλιο.

«Έχουμε δει νερό σε άλλους δίσκους, αλλά όχι τόσο κοντά, ούτε σε ένα σύστημα όπου αυτή τη στιγμή συγκροτούνται πλανήτες. Δεν μπορούσαμε να κάνουμε αυτού του είδους τις μετρήσεις πριν από το Webb», δήλωσε η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης Τζούλια Περότι, ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Μαξ Πλανκ της Χαϊδελβέργης.

Η εύρεση υδρατμών σε ένα αστέρι τέτοιας ηλικίας αποτέλεσε έκπληξη για τους αστρονόμους. Δεν έχει ξαναβρεθεί ποτέ νερό σε έναν τόσο γηραιό δίσκο που σχηματίζει πλανήτες, γεγονός που οδήγησε τους επιστήμονες στο συμπέρασμα ότι οι υδρατμοί δεν επιβιώνουν στη αστρική ακτινοβολία για τόσο μεγάλες περιόδους και ότι οι όποιοι βραχώδεις πλανήτες σχηματίζονταν θα ήταν ξηροί.

Οι υδρατμοί έχουν παραμείνει σταθεροί παρά την εγγύτητά τους με το άστρο, πιθανότατα επειδή η σκόνη τους προστατεύει από την υπεριώδη ακτινοβολία του άστρου.

Η παρουσία υδρατμών υποδηλώνει ότι οι πλανήτες θα μπορούσαν να περιέχουν νερό σε κάποια μορφή και ότι είναι δυνητικά κατοικήσιμοι από μορφές ζωής.

Πηγή: CNN

Συνθετικά έμβρυα: Οι ηθικές διαμάχες που προκαλεί το «μαύρο κουτί» της ανθρωπογένεσης

Τα  συνθετικά ανθρώπινα έμβρυα που δημιούργησαν οι επιστήμονες χρησιμοποιώντας βλαστικά κύτταρα, παρακάμπτουν την ανάγκη για χρήση ωαρίων ή σπέρματος.

Αυτού του είδους οι τεχνολογίες όμως, όσο πρωτοποριακές και να είναι και όσα οφέλη και να έχουν, εγείρουν και κάποια σοβαρά ηθικά και νομικά ζητήματα και δε γνωρίζουμε πόσο εύκολο ή δύσκολο είναι να χαρτογραφηθεί το όριο ανάμεσα σε αυτά τα δύο.

Κάποια από τα ηθικά και νομικά ζητήματα που προκύπτουν είναι αρχικά το διεθνές αποδεκτό όριο για τη χρήση ανθρώπινων εμβρύων για ερευνητικούς σκοπούς μέχρι τη 14η μέρα από τη γονιμοποίηση και κατά πόσο είναι αποδεκτό να ξεπεραστεί αυτό το όριο των 14 ημερών. Επιπλέον η μελέτη μιας οντότητας που έχει χαρακτηριστικά ταυτόσημα με εκείνα του ανθρώπου στις 7 ή στις 14 ή στις 21 εβδομάδες αρχίζει να γίνεται επίσης ηθικά αμφιλεγόμενο και θα προκύπτουν ζητήματα για τις ερευνητικές πρακτικές. Και αυτό γιατί όσο περισσότερο τα εργαστηριακά πρότυπα εμβρύων θα μοιάζουν με τα ανθρώπινα έμβρυα που έχουν προκύψει μέσω αναπαραγωγής, τόσο περισσότερο θα αδυνατίζει η ηθική διαφορά μεταξύ τους ως προς τη μεταχείρισή τους.

Το Ηνωμένο Βασίλειο και αρκετές άλλες χώρες, δεν περιλαμβάνουν στις ισχύουσες νομοθεσίες τους ένα πλαίσιο κανονισμών για την τεχνολογία για τα συνθετικά ανθρώπινα έμβρυα, παρά το γεγονός ότι μπορεί να αποφέρει πολλά οφέλη.

Και τέλος στα ηθικά και νομικά ζητήματα εισέρχεται και η ευκολία ή αντίστοιχα η δυσκολία του να δημιουργηθεί μια κοινή διεθνή αντιμετώπιση αυτών των τόσο αμφιλεγόμενων ζητημάτων.

Η ανακοίνωση των επιστημόνων για τα συνθετικά ανθρώπινα έμβρυα έχει προκαλέσει πολλές αντιδράσεις. Ποια θα είναι η ηθική υπόσταση των νέων αυτών οντοτήτων, που δεν προκύπτουν από γονιμοποίηση; Με ποιον τρόπο θα μπορέσουν οι επιστήμονες να δημιουργήσουν διαφορετικά χαρακτηριστικά για το κάθε έμβρυο; Και αν εν τέλει δεν το καταφέρουν, θα είναι όλα τα συνθετικά έμβρυα πανομοιότυπα, σαν κλώνοι; Πολλά είναι τα ερωτήματα που προκύπτουν.

Οι ειδικοί, κ. Σταυρούλα Τσινόρεμα και κ. Κωνσταντίνος Τριανταφυλλίδης θα δώσουν κάποιες απαντήσεις σχετικά με τις απορίες που γεννιούνται.

Η κ. Σταυρούλα Τσινόρεμα, καθηγήτρια Σύγχρονης και Νεότερης Φιλοσοφίας και Βιοηθικής στο Πανεπιστήμιο της Κρήτης, δίνει μια πρώτη εξήγηση σχετικά με τη χαρτογράφηση του ορίου ανάμεσα στα ηθικά και νομικά ζητήματα, λέγοντας τα εξής: «Καταρχάς, πρόκειται για εντυπωσιακά ερευνητικά πορίσματα, τουλάχιστον όπως ανακοινώθηκαν, σύμφωνα με τα οποία για πρώτη φορά δημιουργήθηκαν πλήρη ζώντα πρότυπα ανθρώπινων εμβρύων, που έχουν φτάσει μέχρι το βιολογικό στάδιο της γαστρίωσης (κατά τη γαστρίωση, τα κύτταρα από την εσωτερική κυτταρική μάζα της βλαστοκύστης ή της βλαστούλας υφίστανται μορφογενετικές κινήσεις, μετατοπίζονται και αναδιατάσσονται σε νέες θέσεις. Αυτή η κυτταρική κίνηση είναι ζωτικής σημασίας για το σχηματισμό των τριών βλαστικών στοιβάδων: εξώδερμα, μεσόδερμα και ενδόδερμα), το πιο προηγμένο αναπτυξιακό στάδιο που έχουν επιτύχει δομές κατασκευασμένες με τεχνητό τρόπο στο εργαστήριο και είναι πανομοιότυπες με ανθρώπινο έμβρυο.

Οι προσδοκίες για οφέλη είναι αυξημένες, αναφορικά τόσο με τη βασική επιστημονική γνώση της κυτταρικής διαφοροποίησης και των πρώιμων αναπτυξιακών σταδίων της ανθρώπινης ζωής, όσο και με ειδικές ιατρικές εφαρμογές όπως η κατανόηση κληρονομικών ασθενειών, αναπτυξιακών και γενετικών ανωμαλιών, αιτίων της υπογονιμότητας, προβλημάτων στην εγκυμοσύνη, κλπ.

Υπόσχονται αυτές οι έρευνες να ρίξουν περισσότερο φως σε ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια της ζωής, το «μαύρο κουτί» των πρώιμων σταδίων της ανθρωπογένεσης, διανοίγοντας ταυτοχρόνως επαναστατικές προοπτικές για ασφαλέστερες και αποτελεσματικότερες θεραπείες.

Ειδικότερα, ορισμένοι υποστηρίζουν πως, καθώς πρόκειται για τεχνητά κατασκευασμένα πρότυπα εμβρύων, η έρευνα σε αυτά δεν υπόκειται, και δεν θα πρέπει να υπόκειται, στο νομοθετικό όριο των 14 ημερών από τη γονιμοποίηση, όπως ισχύει σήμερα στις περισσότερες χώρες, για τη διεξαγωγή πειραματισμού με ανθρώπινα έμβρυα. Η ιδέα λοιπόν είναι ότι, με τη δημιουργία των εμβρυικών προτύπων, θα καταστεί δυνατό να διευρυνθεί η έρευνα σε στάδια μεταγενέστερα των 14 ημερών, και έτσι να δημιουργηθούν προοπτικές για διευρυμένη κατανόηση κατοπινότερων σταδίων της ανθρώπινης εμβρυικής ανάπτυξης. Με τις νέες τεχνικές, υποστηρίζουν, αίρονται δυνητικά ηθικές δυσκολίες που συνδέονται με την άντληση βλαστοκυττάρων από φυσικά ανθρώπινα έμβρυα, όπως πλεονάζοντα έμβρυα κατά την τεχνητή γονιμοποίηση κατόπιν δωρεάς, καθώς, αφενός, αποφεύγεται η καταστροφή οντότητας που έχει τη δυνατότητα να εξελιχθεί σε ολοκληρωμένο ανθρώπινο ον και, αφετέρου, αντιμετωπίζεται με ικανοποιητικότερο τρόπο το πρόβλημα της ανεπαρκούς διαθεσιμότητάς τους.

Από το άλλο μέρος όμως υπάρχουν επιστημονικές αβεβαιότητες. Τα συμπεράσματα των δυο ερευνών δεν έχουν ακόμα αξιολογηθεί από ομοτέχνους. Έχουν ανακοινωθεί σε επιστημονικές συναντήσεις και σε δυο προδημοσιεύσεις που αναρτήθηκαν στον διακομιστή bioRxiv.

Ενώ, λοιπόν, επί της αρχής δεν είναι ανήθικο να προβεί κανείς σε έρευνα με βλαστοκύτταρα, υπό αυστηρά προσδιορισμένες ηθικές και νομικές προϋποθέσεις, εν τούτοις, στη συγκεκριμένη περίπτωση, είναι ηθικά προβληματικό να αναμεταδίδεται δημόσια ένας εργαστηριακός χειρισμός που καταλήγει πιθανώς σε οντότητα που μοιάζει με ανθρώπινο έμβρυο χωρίς πληροφόρηση γύρω από ζητήματα, όπως ποιο όργανο παρείχε την απαιτούμενη δεοντολογική έγκριση, τι χρήματα αξιοποιήθηκαν και ποιες οι πηγές χρηματοδότησης, πού διεξήχθη η έρευνα, πόσες φορές επαναλήφθηκε, κλπ.

Δόθηκε τεράστια δημοσιότητα από τα διεθνή ΜΜΕ και δημιουργήθηκε μεγάλος ενθουσιασμός, χωρίς όμως να συνοδεύεται η είδηση από επαρκή στοιχεία. Τίθεται εδώ ένα πρώτο θέμα αξιόπιστης επικοινωνίας και δημόσιας διάδοσης της επιστήμης, καθώς μάλιστα από την εποχή της covid-19 έχουμε γίνει μάρτυρες ενός πρωτοφανούς αγώνα ταχύτητας για την άμεση επικοινωνία επιστημονικών ευρημάτων και τη διάχυσή τους στη δημόσια σφαίρα μέσω ανακοινώσεων ή προδημοσιεύσεων, χωρίς τη δέουσα αξιολόγηση από ομοτέχνους.

Προχωρώντας στην ουσία του θέματος, πράγματι προκαλούνται πρωτόγνωροι βιοηθικοί προβληματισμοί. Πέρα από τα γνωστά ηθικά ζητήματα που αφορούν στη λήψη γνήσιας, ενημερωμένης συναίνεσης δοτών των εμβρυικών βλαστοκυττάρων από τα οποία παρήχθησαν τα εμβρυικά πρότυπα, τον σεβασμό δικαιωμάτων ιδιωτικότητας, την προστασία των εμπλεκομένων από οποιαδήποτε μορφή αθέμιτης εκμετάλλευσης,προκύπτουν βιοηθικά θέματα που αφορούν στη μεταχείριση αυτών των τεχνητών προτύπων.

»Η μείζων ηθική πρόκληση συνδέεται με τον χαρακτηρισμό τους. Ποια η ηθική υπόσταση των νέων αυτών οντοτήτων, που δεν προκύπτουν από γονιμοποίηση; Τι είδος έρευνας είναι ηθικά θεμιτό να διεξάγεται με αυτά; Πρέπει τα ζωντανά πρότυπα εμβρύων να απολαμβάνουν τη μεταχείριση που αρμόζει σε ανθρώπινο έμβρυο, και να τυγχάνουν της προστασίας (ηθικά και
νομικά) που αποδίδουμε σε ένα φυσικό πρώιμο έμβρυο; Και για πόσο χρονικό διάστημα είναι ηθικά θεμιτό να επιτρέπουμε να αναπτύσσονται;

»Προκειμένου να απαντηθούν τα παραπάνω ερωτήματα, η σχέση μεταξύ των εργαστηριακών προτύπων και των φυσικών εμβρύων πρέπει να αποσαφηνιστεί και να τεκμηριωθεί επιστημονικά. Όσο περισσότερο τα εργαστηριακά πρότυπα εμβρύων θα μοιάζουν με τα ανθρώπινα έμβρυα που έχουν προκύψει μέσω αναπαραγωγής τόσο περισσότερο θα αδυνατίζει η ηθική διαφορά μεταξύ τους ως προς τη μεταχείρισή τους, και θα ανακύπτουν ηθικά ζητήματα για τις ερευνητικές πρακτικές μας.

»Από το άλλο μέρος, όσο λιγότερο μοιάζουν με φυσικά ανθρώπινα έμβρυα τόσο λιγότερα ηθικά ζητήματα θα ανακύπτουν, αλλά και τόσο λιγότερο επιστημονικό ενδιαφέρον θα έχουν για μας.

»Υπό το παραπάνω πρίσμα, αφετηρία του προβληματισμού μας για την ανίχνευση του ορίου ανάμεσα στο ηθικά θεμιτό και το αθέμιτο, η κόκκινη γραμμή, θα έλεγα, πέρα από την οποία αρχίζει να γίνεται ηθικά απαράδεκτη η καλλιέργεια αυτών των οντοτήτων στο εργαστήριο, είναι να δρομολογηθεί η δημιουργία μιας οντότητας που θα έχει την ικανότητα να αναπτυχθεί σε κάποιο είδος ενήλικης μορφής. Αυτό θα μπορούσε να σημαίνει, λχ., μια ενήλικη μορφή με τρομακτικές αναπηρίες και νοσηρότητες. Μεγάλο ηθικό πρόβλημα θα ήταν η ανάληψη μιας προσπάθειας να επιτύχουμε μια μορφή ζωής όσο γίνεται μεγαλύτερης διάρκειας κατά την ανάπτυξή της, για να δούμε εάν λειτουργεί όπως ένα βιώσιμο ανθρώπινο έμβρυο, συμπεριλαμβανομένης της τοποθέτησής της σε τεχνητή μήτρα, ώστε να διερευνήσουμε κατά πόσον θα μπορούσε να προσομοιάσει την ενήλικη μορφή.

Το να μελετάμε μια οντότητα που έχει χαρακτηριστικά ταυτόσημα με εκείνα ανθρώπου στις 7 ή στις 14 ή στις 21 εβδομάδες αρχίζει να γίνεται άκρως ηθικά αμφιλεγόμενο.Αποσαφηνίζουμε πάντως πως αυτές οι έρευνες δεν αφορούν δημιουργία «συνθετικής» ζωής στο εργαστήριο. Δεν πρόκειται για «συνθετικά» έμβρυα, όπως άστοχα αποκαλούνται, αλλά για δομές εμβρυικών προτύπων που έχουν τεχνητά δημιουργηθεί από ανθρώπινα εμβρυικά βλαστικά κύτταρα».

Ο κ. Κωνσταντίνος Τριανταφυλλίδης, γενετιστής και καθηγητής του Πανεπιστημίου ΑΠΘ μιλά και αυτός σχετικά με τα ηθικά και τα νομικά ζητήματα «Η επιτυχία, η οποία ανακοινώθηκε πριν από τέσσερις πέντε ημέρες και αφορά όχι μόνο ένα εργαστήριο στην Αγγλία, αλλά τέσσερα διαφορετικά εργαστήρια τόσο της Αγγλίας, των Ηνωμένων Πολιτειών, του Ισραήλ και της Κίνας, χρησιμοποιούν βλαστοκύτταρα προκειμένου να δημιουργήσουν έμβρυα καθαρά για ερευνητικούς λόγους. Δεν είναι τέλεια έμβρυα, αλλά έχουν μόνο κάποια όργανα του ανθρώπου. Ο λόγος που κάνουν αυτή τη στιγμή τα πειράματα αυτά, θεωρητικά, είναι μόνο για να βρουν την πρώιμη ανάπτυξη των εμβρύων, ούτως ώστε να αντιμετωπιστεί η υπογεννητικότητα. Από την άλλη μεριά όμως, υπάρχει πάντοτε ο φόβος ότι αυτή η τεχνολογία θα προχωρήσει πάρα πολύ γρήγορα και ανεξέλεγκτα. Γι’ αυτό ακριβώς το λόγο, θα πρέπει να μπουν νομικοί φραγμοί, ούτως ώστε να μη γίνεται επεξεργασία του γενετικού υλικού για αναπαραγωγικούς λόγους. Πέρα από αυτά υπάρχουν φυσικά και τα ηθικά προβλήματα. Εάν οι γενετιστές σε εισαγωγικά θα πρέπει να παίζουν τον ρόλο του Θεού»

Οι  επιστήμονες ωστόσο, υποστηρίζουν ότι, αυτά τα πρότυπα έμβρυα, τα οποία μοιάζουν με εκείνα που βρίσκονται στα πρώτα στάδια της ανθρώπινης ανάπτυξης, θα μπορούσαν να προσφέρουν ένα «κρίσιμο παράθυρο», όπως το αποκαλούν, «για τις επιπτώσεις των γενετικών διαταραχών και τα βιολογικά αίτια των επαναλαμβανόμενων αποβολών».

Οι εν λόγω δομές δεν έχουν καρδιά που χτυπάει ή την αρχή ενός εγκεφάλου, αλλά περιλαμβάνουν κύτταρα που τυπικά θα συνέχιζαν να σχηματίζουν τον πλακούντα και το ίδιο το έμβρυο.

Εφόσον όμως, υπάρχουν πολλά οφέλη από αυτήν την τεχνολογία, γιατί λοιπόν στο Ηνωμένο Βασίλειο και σε άλλες χώρες, η συγκεκριμένη τεχνολογία δεν εμπίπτει στις ισχύουσες νομοθεσίες τους;

Η κ. Τσινόρεμα απαντά στο ερώτημα λέγοντας ότι: «Για ηθικούς λόγους υφίσταται ένα διεθνώς αποδεκτό όριο για τη χρήση ανθρώπινων εμβρύων για ερευνητικούς σκοπούς μέχρι τη 14 η μέρα από τη γονιμοποίηση. Τα νέα επιστημονικά δεδομένα έχουν πυροδοτήσει έντονη συζήτηση για την ακριβή υπόσταση αυτών των εμβρυικών προτύπων, και κατά πόσο θα πρέπει να παραμείνουν εκτός των περιορισμών που θέτουν πολλές έννομες τάξεις για την έρευνα με ανθρώπινα έμβρυα.

Ευλόγως οι νέες τεχνικές δεν ρυθμίζονται επακριβώς στις ισχύουσες νομοθεσίες, όπως εκείνη του Ηνωμένου Βασιλείου, στην οποία λειτουργεί από το 1990 ένας θεσμός υψηλού κύρους, η «Αρχή Ανθρώπινης Γονιμοποίησης και Εμβρυολογίας» (HFEA).

Αν και δεν υπόκεινται στη ρύθμιση του ερευνητικού περιορισμού των 14ων ημερών, οι δομές εμβρυικών προτύπων που ανακοίνωσαν οι δυο ομάδες, της Μαγδαλένα Ζέρνικα-Γκόεζ και του Ρόμπερτ Χάννα, απαιτείται να ευθυγραμμίζονται με τις κατευθυντήριες οδηγίες και τις ρυθμίσεις που αφορούν στη χρήση των ανθρώπινων εμβρυικών βλαστοκυττάρων από τα οποία έχουν δημιουργηθεί.

Οι επιστήμονες είναι σαφείς ότι δεν πρόκειται για ακριβή αντίγραφα πραγματικών ανθρώπινων εμβρύων, αλλά, όπως ανέφερε η Μαγδαλένα Ζέρνικα-Γκόεζ, «αυτές οι δομές δεν αναπαράγουν όλες τις πλευρές του εμβρύου αλλά μάλλον χρησιμεύουν ως συμπληρωματικό εργαλείο για τη μελέτη της διαφοροποίησης συγκεκριμένων ιστών κατά τη διάρκεια κομβικών σταδίων της ανάπτυξης».

Η καθηγήτρια και υπότροφος Magdalena Żernicka-Goetz, του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ και του Ινστιτούτου Τεχνολογίας της Καλιφόρνιας, περιέγραψε το έργο σε ομιλία στην ετήσια συνάντηση της Διεθνούς Εταιρείας για την Έρευνα των Βλαστοκυττάρων στη Βοστώνη. «Μπορούμε να δημιουργήσουμε μοντέλα που μοιάζουν με ανθρώπινα έμβρυα με τον επαναπρογραμματισμό εμβρυϊκών βλαστικών κυττάρων», δήλωσε η ίδια.

Ο κ. Τριανταφυλλίδης αναφέρει με τη σειρά του πως οι αρμόδιες αρχές έχουν ήδη ετοιμάσει ένα σχέδιο νόμου, προκειμένου αυτές οι τεχνολογίες να μην είναι δυνατές να περάσουν τις δεκατέσσερις ημέρες από την ημέρα δημιουργίας των εμβρύων και να καταστρέφονται. Υπήρχαν όμως περιπτώσεις στην Αγγλία, που ενώ θα έπρεπε να καταστραφούν τα έμβρυα τη 14η μέρα, αυτά παρέμεναν στα συρτάρια του εργαστηρίου για πολύ μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. «Γι’ αυτό το λόγο οι έλεγχοι που γίνονται θα πρέπει να είναι αυστηρότεροι».

Τα επιστημονικά ζητήματα όμως είναι πολύπλοκα και υπάρχουν αβεβαιότητες. Αναμφιβόλως, καθώς τα επιστημονικά πρωτόκολλα θα βελτιώνονται, τα πρότυπα εμβρύων όλο και περισσότερο θα μιμούνται τα ανθρώπινα έμβρυα.

Οπωσδήποτε είναι απαραίτητη η περαιτέρω επιστημονική διερεύνηση και τεκμηρίωση, ώστε να αποφανθούμε με ασφαλέστερο τρόπο για τα επιστημονικά αυτά επιτεύγματα. Αποτελεί προτεραιότητα να τεθούν κριτήρια για τη δεοντολογική αξιολόγηση των σχετικών ερευνητικών πρωτοκόλλων και να γίνεται θεώρηση των τελευταίων από κατάλληλα όργανα ερευνητικής ηθικής και δεοντολογίας.

Είναι απαραίτητο να υπάρχει ένα λειτουργικό σύστημα εποπτείας, να οριοθετούνται αυστηρά οι επιστημονικοί και δυνητικοί θεραπευτικοί στόχοι, και να υπάρχει περιορισμός σε ηθικά θεμιτούς σκοπούς, που θα προσδιορίζονται με σαφήνεια.

Απαραίτητος είναι ο περιορισμός της χρήσης των νέων, υπό συζήτηση, τεχνικών μόνο για εργαστηριακή έρευνα, και ο αποκλεισμός της αξιοποίησής τους προς την κατεύθυνση πρόκλησης εγκυμοσύνης, δηλαδή για αναπαραγωγικούς σκοπούς».

Πάντως, αποσαφηνίστηκε ότι δεν υπάρχει βραχυπρόθεσμη προοπτική τα συνθετικά έμβρυα να χρησιμοποιηθούν κλινικά και αυτό γιατί αφενός θα ήταν παράνομο να εμφυτευθούν στη μήτρα ενός ασθενούς και αφετέρου γιατί δεν είναι ακόμη σαφές, αν οι δομές αυτές έχουν τη δυνατότητα να συνεχίσουν να ωριμάζουν πέρα από τα πρώτα στάδια της ανάπτυξης.

Το κίνητρο για αυτήν την εργαστηριακή σύνθεση εμβρύων είναι να κατανοήσουν οι επιστήμονες την περίοδο της ανάπτυξης του «μαύρου κουτιού», που ονομάζεται έτσι επειδή επιτρέπεται να καλλιεργούνται έμβρυα στο εργαστήριο μόνο μέχρι το νόμιμο όριο των 14 ημερών. Στη συνέχεια, οι επιστήμονες εντοπίζουν την πορεία της ανάπτυξης με μεγαλύτερη προοπτική, εξετάζοντας τους υπέρηχους εγκυμοσύνης και τα έμβρυα που δωρίζονται για έρευνα.

Η Ρόμπιν Λόουελ Μπατζ, επικεφαλής βιολόγων υπεύθυνη του τομέα των βλαστικών κυττάρων και της αναπτυξιακής γενετικής στο Ινστιτούτο Φράνσις Κρίκ στο Λονδίνο, δήλωσε: «Η ιδέα είναι ότι αν πραγματικά μοντελοποιήσουμε τη φυσιολογική ανθρώπινη εμβρυϊκή ανάπτυξη χρησιμοποιώντας βλαστοκύτταρα, μπορούμε να αποκτήσουμε πάρα πολλές πληροφορίες για το πώς ξεκινάει η ανάπτυξη, τι μπορεί να πάει στραβά, χωρίς να χρειάζεται να χρησιμοποιήσουμε πρώιμα έμβρυα για έρευνα».

Ποιοι κάνουν την έρευνα για τα συνθετικά ανθρώπινα έμβρυα;

Οι επιστήμονες από το Cambridge University και το California Institute of Technology είναι αυτοί που ερευνούν αυτή την τεχνολογία, ανακοινώνοντας ότι δημιούργησαν τα λεγόμενα «συνθετικά» ανθρώπινα έμβρυα χωρίς τη χρήση σπέρματος ή ωαρίων, μόνο με τη χρήση βλαστοκυττάρων.

Χαρτογράφηση για το τι ακριβώς γίνεται στη δημιουργία των συνθετικών εμβρύων

Τα «συνθετικά» έμβρυα δημιουργούνται χωρίς σπέρμα ή ωάριο, από ήδη υπάρχοντα εμβρυικά βλαστοκύτταρα και προορίζονται για ανθρώπινα «ανταλλακτικά» και πηγές ιστών. Τα έμβρυα δημιουργήθηκαν με τη χρήση αρχέγονων εμβρυϊκών βλαστοκυττάρων, που ελήφθησαν από υπάρχοντα έμβρυα-βλαστοκύστεις, χωρίς απαραίτητα αυτές να θανατωθούν.

Τα «συνθετικά» έμβρυα μοιάζουν με εκείνα που βρίσκονται στα πρώτα στάδια της ανθρώπινης ανάπτυξης και μελετώνται ώστε να βοηθήσουν τους επιστήμονες να κατανοήσουν τις επιπτώσεις των γενετικών διαταραχών και τα βιολογικά αίτια των επαναλαμβανόμενων αποβολών.

Τα έμβρυα λέγεται πως (προς το παρόν) δεν έφτασαν να έχουν καρδιές ούτε τις αρχικές καταβολές του εγκεφάλου, αλλά περιλαμβάνουν όλα τα κύτταρα ώστε μπορούν να σχηματίσουν τον πλακούντα, τον λεκιθικό σάκο και να εξελιχθούν σε κανονικά ανθρώπινα έμβρυα. Τον Σεπτέμβριο του 2022, άλλοι ερευνητές με επικεφαλής τον Zernicka-Goetz, ανακοίνωσαν ότι δημιούργησαν έμβρυα ποντικιού χρησιμοποιώντας μόνο βλαστοκύτταρα ποντικιού και τα κράτησαν ζωντανά για αρκετό καιρό ώστε να αναπτύξουν καρδιακή λειτουργία, ροή αίματος και εγκεφαλικές αύλακες στον εγκέφαλό τους. Ήταν κατά «95% παρόμοια με τα κανονικά έμβρυα ποντικιού», δήλωσε ο Jacob Hanna, ιδρυτής της εταιρείας βιοτεχνολογίας Renewal Bio, η οποία συμμετείχε στην έρευνα. Το επόμενο βήμα ήταν να αρχίσουν να φτιάχνουν ανθρώπινα έμβρυα με τον ίδιο τρόπο, τον οποίο έχουν επιτύχει μέχρι στιγμής.

Τι σημαίνει το όριο των 14 ημερών;

Η Συμβουλευτική Επιτροπή Δεοντολογίας του Υπουργείου Υγείας, Παιδείας και Πρόνοιας των ΗΠΑ πρότεινε για πρώτη φορά τον περιορισμό της έρευνας σε ανθρώπινα έμβρυα σε 14 ημέρες ανάπτυξης το 1979 μετά τη γέννηση των πρώτων μωρών σε δοκιμαστικό σωλήνα.

«Αφού μπορέσαμε να δημιουργήσουμε ανθρώπινα έμβρυα έξω από το σώμα χρειαζόμασταν και κανόνες», σχολιάζει η Josephine Johnston, δικηγόρος και ειδικός στις ηθικές, νομικές και πολιτικές επιπτώσεις των βιοϊατρικών τεχνολογιών. «Ήταν μια πολιτική απόφαση για να δείξουμε στη κοινωνία ότι υπάρχει ένα κανονιστικό πλαίσιο για αυτήν την έρευνα και ότι δεν μεγαλώνουμε μωρά σε εργαστήρια».

Οι ερευνητές γενικά δεν επιτρέπεται να αναπτύσσουν ανθρώπινα έμβρυα για περισσότερες από 14 ημέρες μετά τη γονιμοποίηση-πριν δηλαδή τα έμβρυα φτάσουν σε ένα υψηλό σημείο πολυπλοκότητας-σύμφωνα με έναν εθνικό νόμο που είχε προταθεί από την κυβερνητική επιτροπή Warnock του Ηνωμένου Βασιλείου το 1984.

Γιατί όμως 14 μέρες;

Ένας λόγος είναι γιατί μετά από αυτό το όριο ένα έμβρυο αναπτύσσει τρείς στιβάδες κυττάρων που τελικά σχηματίζουν τα όργανα και τους ιστούς του. Ένα άλλο είναι ότι αυτή είναι περίπου η περίοδος που το έμβρυο δεν είναι πλέον σε θέση να διαιρεθεί και επομένως είναι έτοιμο να γίνει άτομο. Σύμφωνα με την επιτροπή Warnock σε αυτό το όριο σταματούν τα πειράματα πριν σχηματιστεί το κεντρικό νευρικό σύστημα (στις περίπου 22 ημέρες), αποκλείοντας οριστικά την πιθανότητα το έμβρυο να αισθάνεται πόνο.

Το 1990, ο κανόνας των 14 ημερών ως μέρος του Human Fertilization and Embryology Act, κατέστησε ποινικό αδίκημα τη διατήρηση ενός ανθρώπινου εμβρύου ζωντανού στο εργαστήριο πέρα από το όριο των 14 ημερών και το 1994, τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας των ΗΠΑ το υποστήριξαν. Έκτοτε, αυτό το όριο ισχύει νομικά σε τουλάχιστον 14 χώρες, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, της Κίνας και της Ινδίας.

Ορισμένες χώρες το έχουν κάνει νόμο, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ισπανία, σε άλλες παραμένει απλά μια κατευθυντήρια γραμμή, αλλού, όπως στη Γερμανία, Αυστρία, Ιταλία και Ρωσία απαγορεύεται τελείως η έρευνα σε έμβρυα, ενώ άλλες χώρες επιτρέπουν μια τέτοια έρευνα χωρίς χρονικό όριο, όπως για παράδειγμα, η Βραζιλία και η Γαλλία. Αυτό σημαίνει ότι μια αλλαγή των κατευθυντήριων γραμμών θα μπορούσε να ανοίξει νέα πεδία ανταγωνισμού μεταξύ χωρών χωρίς ομοσπονδιακούς περιορισμούς, ιδιαίτερα μεταξύ επιστημόνων στις ΗΠΑ και την Κίνα.

Και κάπου εδώ γεννάται το ερώτημα του πόσο εύκολο λοιπόν ή δύσκολο, αντίστοιχα, είναι σε τόσο αμφιλεγόμενα ζητήματα να δημιουργηθεί μια κοινή αντιμετώπιση αυτών των ζητημάτων.

«Είναι πάρα πολύ δύσκολο γιατί η ζωή, σύμφωνα με την Ορθόδοξη Εκκλησία αρχίζει ουσιαστικά από την σύλληψη. Στο Ισραήλ αρχίζει από την τεσσαρακοστή ημέρα και δεν υπάρχουν περιορισμοί συγκριτικά με τη θρησκεία στην Κίνα. Άρα, αυτό δημιουργεί πάρα πολλά προβλήματα. Παρόλα αυτά, φέτος το Μάρτιο, διοργανώθηκε στο Λονδίνο μια παγκόσμια συνέλευση. Είναι ένα παγκόσμιο συνέδριο ουσιαστικά γενετιστών, με σκοπό να θέσουν τα όρια της ηθικής χρησιμοποίησης αυτών των τεχνολογιών. Το ευχάριστο δε, είναι ότι πριν λίγες εβδομάδες, ανακοινώθηκαν καινούργια μέτρα και καινούργιες προσεγγίσεις, όσον αφορά την μη ανεξέλεγκτη χρήση αυτών των τεχνολογιών για δημιουργία ζωής» είπε ο κ. Τριανταφυλλίδης.

Από την άλλη όμως, η κ. Τσινόρεμα αναφέρθηκε στο συγκεκριμένο ερώτημα με μια κάπως διαφορετική άποψη τονίζοντας πως: «Ήδη υπάρχουν καταστατικά κανονιστικά  κείμενα με παγκόσμια εμβέλεια, όπως ο Κώδικας της Νυρεμβέργης για τον βιοϊατρικό πειραματισμό με ανθρώπους, η Διακήρυξη του Ελσίνκι, η Διακήρυξη της UNESCO για τη Βιοηθική και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, η Διακήρυξη των Ηνωμένων Εθνών για την Ανθρώπινη Κλωνοποίηση, η ευρωπαϊκή σύμβαση του Οβιέδο για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη βιοϊατρική, όπως επίσης  πολλές κατευθυντήριες οδηγίες σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο που ρυθμίζουν θέματα σχετικά με την βιοϊατρική έρευνα σε ανθρώπους.

Είναι εφικτό, και θα έλεγα αναγκαίο, να υπάρχει κοινή αντιμετώπιση, και είναι δυνατόν να διαμορφωθεί  ένα πλαίσιο αρχών συμπεφωνημένων σε παγκόσμιο επίπεδο, όχι μόνο μεταξύ κρατών αλλά και μεταξύ των επιστημονικών κοινοτήτων και των επιστημονικών θεσμών (όπως έγινε στην περίπτωση της παγκόσμιας έκκλησης για ένα μορατόριουμ στην ανθρώπινη γονιδιακή τροποποίηση εκ μέρους Ακαδημιών Επιστημών και άλλων επιστημονικών θεσμών μετά το εγχείρημα του Κινέζου βιοφυσικού He Jiankui), που να θέτει ένα ηθικό πλαίσιο διακυβέρνησης για την ανάπτυξη της συγκεκριμένης έρευνας.

Η δυναμική ανάπτυξη των νέων γενετικών τεχνολογιών απαιτεί την αποκρυστάλλωση ενός ηθικού πλαισίου κανόνων και κατευθυντηρίων οδηγιών, ώστε να προσανατολίζεται  με σαφήνεια η επιστημονική έρευνα σε διεθνές επίπεδο.

Όπως εξελίσσεται η επιστήμη είναι σημαντικό να συνεξελίσσεται και ο βιοηθικός προβληματισμός μας. Απαιτείται επίσης να υπάρχει η μέγιστη δυνατή διαφάνεια όσον αφορά τη διεξαγωγή αυτών των μελετών, και να ενθαρρύνεται ο υπεύθυνος, δομημένος, επιστημονικά τεκμηριωμένος, δημόσιος διάλογος μεταξύ επιστημόνων, κοινωνίας και αρμοδίων δημοσίων φορέων που χαράζουν τις ερευνητικές πολιτικές, σχετικά με την επιστημονική σημασία τους και τα ηθικά και κοινωνικά ζητήματα που ανακύπτουν».

Τι υποστήριξε στο εγχείρημά του ο He Jiankui;

O He και οι συνεργάτες του επέλεξαν να ακυρώσουν την έκφραση ενός γονιδίου που είχε συσχετιστεί με τη νόσο AIDS και συγκεκριμένα με την είσοδο του HIV σε ανθρώπινα κύτταρα.

Σκοπός της παρέμβασης τους ήταν να αποκλείσουν την πιθανότητα να μολυνθούν από τον ιό παιδιά, των οποίων ο πατέρας πάσχει από AIDS. Ο ίδιος αναφέρει ότι δύο παιδιά έχουν ήδη γεννηθεί και παραμένουν υγιή χάρη σε αυτήν την μέθοδο, ενώ ένα τρίτο παιδί αναμένεται να γεννηθεί σύντομα.

Παράλληλα, σύμφωνα με τα λεγόμενά του, ο γονιδιακός έλεγχος στα παιδιά και τους γονείς τους επιβεβαιώνει την ακύρωση της έκφρασης του γονιδίου που επέλεξε να απενεργοποιήσει.

Το εγχείρημα του He αποτελεί μια κλινική δοκιμή του εργαλείου γονιδιακής τροποποίησης CRISPR και κατέστη δυνατό με τη χρήση τεχνικών εξωσωματικής γονιμοποίησης (IVF).

Είναι εύκολο οι δομές να καλύπτονται από βλαστοκύτταρα που μοιάζουν με έμβρυα;

Συνθετικά έμβρυα που αναπτύχθηκαν από κύτταρα ποντικού φαίνονταν σχεδόν πανομοιότυπα με τα φυσικά έμβρυα, αλλά όταν εμφυτεύτηκαν στις μήτρες θηλυκών ποντικών, δεν εξελίχθηκαν σε ζωντανά ζώα. Τον περασμένο Απρίλιο, ερευνητές στην Κίνα δημιούργησαν συνθετικά έμβρυα από κύτταρα πιθήκων και τα εμφύτευσαν στη μήτρα ενήλικων θηλυκών. Μερικά θηλυκά έδειξαν αρχικά σημάδια εγκυμοσύνης, αλλά κανένα έμβρυο δεν συνέχισε να αναπτύσσεται μετά από λίγες ημέρες. Οι επιστήμονες λένε ότι δεν είναι σαφές εάν το εμπόδιο στην πιο προηγμένη ανάπτυξη είναι απλώς τεχνικό ή αν έχει μια πιο θεμελιώδη βιολογική αιτία.

Tα «συνθετικά έμβρυα» μπορούν να παραχθούν χωρίς την άμεση συμβολή ωαρίων ή σπερματοζωαρίων. Επειδή δεν είναι «πραγματικά», ορισμένοι υποστηρίζουν ότι δεν ισχύουν οι υπάρχοντες περιορισμοί.

Πολλές εταιρείες αποθηκεύουν βλαστοκύτταρα. Είναι όμως αξιοποιήσιμα προς τη δημιουργία των συνθετικών ανθρώπινων εμβρύων; Και αν είναι, με ποιον τρόπο δημιουργούνται;

«Οι τεχνολογίες έχουν προχωρήσει πολύ. Εκτός από τα βλαστοκύτταρα, που μπορούν θεωρητικά χωρίς γονιμοποίηση να μας δώσουν ζωή, έχουν φτάσει σε ένα σημείο που μπορούν ακόμη και κύτταρα του δέρματος, με τη βοήθεια διάφορων ουσιών, να δημιουργήσουν τα βλαστοκύτταρα. Οπότε δε χρειάζεται πλέον, στην αναγεννητική ιατρική να καταστρέφουν πάντοτε βλαστοκύτταρα ή έμβρυα. Με αυτόν τον τρόπο μπορούν να δημιουργηθούν καινούργια όργανα κυρίως για μεταμοσχεύσεις, και μάλιστα να είναι ομόλογα για τη θεραπεία ασθενειών» αναφέρει οκ. Τριανταφυλλίδης.

Υπάρχουν πολλές εταιρείες όμως, που κλείνουν για διάφορους λόγους και έχουν στην κατοχή τους αποθηκευμένα βλαστοκύτταρα. Τι γίνεται όμως σε αυτές τις περιπτώσεις και που ακριβώς μεταφέρονται και αποθηκεύονται τα βλαστοκύτταρα;

Oκ. Τριανταφυλλίδης εξηγεί πως μια τέτοια διαδικασία είναι αρκετά δύσκολη και πως δυστυχώς υπάρχει μεγάλο πρόβλημα στην Ελλάδα. Υπάρχει σαφώς μια σχετική νομολογία για τις ελληνικές εταιρείες, που έχουν πάρει άδεια από το κράτος προκειμένου να κάνουν τη διατήρηση των βλαστοκυττάρων, όμως κλείνοντας ο κ. Τριανταφυλλίδης μας τόνισε πως πρέπει ο οποιοσδήποτε να είναι πολύ προσεκτικός για το που διαθέτει τα βλαστοκύτταρά του για μελλοντική χρήση.

Πηγή: ertnews.gr

ΗΠΑ: Ένας νεκρός από σπάνια αμοιβάδα που τρώει τον εγκέφαλο

Ένας κάτοικος της Τζόρτζια των ΗΠΑ πέθανε από μια σπάνια «εγκεφαλοφάγα αμοιβάδα», επιβεβαίωσε το υπουργείο Υγείας της πολιτείας την περασμένη Τετάρτη. Ο άνδρας πιθανότατα μολύνθηκε ενώ κολυμπούσε σε λίμνη γλυκού νερού στην περιοχή.

Η «Naegleria fowleri» είναι μια σπάνια λοίμωξη που καταστρέφει τον εγκεφαλικό ιστό, προκαλώντας εγκεφαλικό οίδημα και συνήθως θάνατο. Η αμοιβάδα ζει στο χώμα και τις ζεστές λίμνες γλυκού νερού, τα ποτάμια, τις λίμνες και τις θερμές πηγές.

Δεν βρίσκεται στο αλμυρό νερό και δεν βρίσκεται σε κατάλληλα επεξεργασμένο πόσιμο νερό και στις πισίνες. Οι αξιωματούχοι δεν ανέφεραν πού μολύνθηκε το θύμα. Ούτε οι αξιωματούχοι έδωσαν πρόσθετες πληροφορίες για το θύμα. Αυτό είναι το έκτο κρούσμα μόλυνσης στην πολιτεία από το 1962.

Οι άνθρωποι μπορούν να μολυνθούν όταν το νερό που περιέχει την αμοιβάδα ανεβαίνει στη μύτη ενός ατόμου. Δεν μπορεί να μολύνει ανθρώπους σε περίπτωση κατάποσης και δεν μεταδίδεται από άτομο σε άτομο.

«Η αμοιβάδα εμφανίζεται φυσικά και δεν υπάρχει κανένα συνηθισμένο περιβαλλοντικό τεστ για το Naegleria fowleri σε υδάτινα σώματα και επειδή είναι πολύ συχνό στο περιβάλλον, τα επίπεδα των αμοιβάδων που εμφανίζονται φυσικά δεν μπορούν να ελεγχθούν», δήλωσαν αξιωματούχοι. «Η θέση και ο αριθμός των αμοιβάδων στο νερό μπορεί να ποικίλλει με την πάροδο του χρόνου μέσα στο ίδιο σώμα νερού».

Τα συμπτώματα μιας λοίμωξης περιλαμβάνουν σοβαρό πονοκέφαλο, πυρετό, ναυτία και έμετο και εξέλιξη σε άκαμπτο λαιμό, επιληπτικές κρίσεις και κώμα που μπορεί να οδηγήσει σε θάνατο. Τα συμπτώματα ξεκινούν περίπου πέντε ημέρες μετά τη μόλυνση, αλλά μπορούν να ξεκινήσουν οπουδήποτε από 1 έως 12 ημέρες μετά τη μόλυνση.

Γιατί ζουν τόσα λίγα έντομα στον ωκεανό;

Τα έντομα υπάρχουν στη Γη εδώ και σχεδόν 480 εκατομμύρια χρόνια. Τα συναντάμε παντού στη στεριά, αλλά λίγα είδη ζουν στους ωκεανούς και οι επιστήμονες προσπαθούν εδώ και χρόνια να καταλάβουν γιατί συμβαίνει αυτό.

Τώρα, μια ερευνητική ομάδα από τις ΗΠΑ και την Ιαπωνία υποστηρίζει ότι ανακάλυψε μια «απλή εξήγηση σε ένα μακροχρόνιο ερώτημα». Οι επιστήμονες προτείνουν πως ένα μοναδικό ένζυμο που ονομάζεται πολυχαλκοοξειδάση-2 (MCO2) το οποίο βοηθά τα έντομα να αποκτήσουν σκληρό περίβλημα, είναι ο λόγος που τα συναντάμε σπάνια σε θαλάσσια περιβάλλοντα.

Σύμφωνα με τον βιολόγο Tsunaki Asano από το Μητροπολιτικό Πανεπιστήμιο του Τόκιο, ο οποίος ηγήθηκε της ομάδας, τα έντομα έχουν αναπτύξει έναν ειδικό μηχανισμό που χρησιμοποιεί μοριακό οξυγόνο και MCO2 για να σκληραίνουν το περίβλημά τους. Εξαιτίας αυτού του μηχανισμού, τα έντομα δυσκολεύονται να επιβιώσουν σε θαλάσσια περιβάλλοντα, αλλά τα καταφέρνουν εξαιρετικά στη στεριά. Σύμφωνα με την ομάδα, αυτός ο μηχανισμός εξαρτάται από την αφθονία των χημικών ουσιών που βρίσκονται σε κάθε περιβάλλον και από το πόσο ελαφρύς είναι ο εξωσκελετός των εντόμων.

«Η εμφάνιση των εντόμων είναι ένα σημαντικό γεγονός στην εξέλιξη της ζωής στη Γη», γράφει η ομάδα, «και δείχνει μια σημαντική προσαρμοστική επέκταση των ζωντανών οργανισμών σε ένα νέο, χερσαίο οικοσύστημα».

Τα έντομα αποτελούν τη μεγαλύτερη ομάδα του φύλου των αρθροπόδων, η οποία συνεισφέρει τη μεγαλύτερη βιομάζα από όλα τα χερσαία ζώα, και παίζουν καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση της ισορροπίας της ζωής στη Γη.

Πρόσφατες μελέτες αποκάλυψαν ότι τα έντομα και τα καρκινοειδή (που ζουν κυρίως στους ωκεανούς) ανήκουν στον ίδιο κλάδο που ονομάζεται Pancrustacea.

Αν και τα έντομα διαφοροποιήθηκαν από τους προγόνους τους, τα καρκινοειδή, και εξαπλώθηκαν στη στεριά, και τα δύο εξακολουθούν να έχουν εξωσκελετό από κερί και σκληρή επιδερμίδα η οποία κρατά την υγρασία μέσα και τα μικρόβια έξω από το εσωτερικό του οργανισμού. Ωστόσο, ενώ τα καρκινοειδή χρησιμοποιούν κυρίως ασβέστιο από το θαλασσινό νερό για να μετατρέψουν την επιδερμίδα τους σε κέλυφος, τα έντομα χρησιμοποιούν μοριακό οξυγόνο για να μετατρέψουν την επιδερμίδα τους σε ανθεκτικό περίβλημα με τη μεσολάβηση του MCO2. Ο Asano και οι συνεργάτες του υποστηρίζουν ότι η παρουσία οξυγόνου στον αέρα κάνει τη γη πολύ πιο φιλόξενη για τα έντομα, σε αντίθεση με το νερό που δε διαθέτει αρκετό.

Τα έντομα αποκτούν σκληρότερο και πιο ξηρό περίβλημα μέσω του MCO2, το οποίο δημιουργεί ένα προστατευτικό βιοϋλικό, ενώ παραμένει εξαιρετικά ελαφρύ. Αυτή είναι μια εντυπωσιακή διαφορά σε σχέση με τα καρκινοειδή, των οποίων το κέλυφος είναι πολύ πιο πυκνό.

Τα έντομα μπορεί να ανέπτυξαν την ικανότητα να σκαρφαλώνουν σε φυτά, να γλιστρούν και τελικά να πετούν χάρη στο MCO2, το οποίο τους επέτρεψε να κινούνται ευκολότερα και να φτάσουν να αποικίσουν μη κατειλημμένες οικολογικές ζώνες. Η ομάδα πιστεύει ότι η MCO2 μπορεί να είναι αυτό που κάνει τα έντομα μοναδικά- όπως λένε στην εργασία τους, «χωρίς MCO2, δεν υπάρχουν έντομα».

«Αν τα έντομα δεν είχαν αποκτήσει τον μηχανισμό MCO2, η εξέλιξη και η επιτυχία τους μπορεί να ήταν σημαντικά διαφορετική από αυτό που παρατηρούμε σήμερα», καταλήγει η ομάδα.

Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Physiological Entomology».

ΠΗΓΗ: Science Alert

Αλτσχάιμερ: Η απώλεια της όσφρησης είναι πρώιμο σημάδι της νόσου

Η απώλεια της όσφρησης σε άτομα με αυξημένο γενετικό κίνδυνο εμφάνισης της νόσου Αλτσχάιμερ μπορεί να είναι πρώιμο σημάδι μελλοντικών προβλημάτων μνήμης, σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύθηκε στο διαδικτυακό τεύχος του ιατρικού περιοδικού της Αμερικανικής Ακαδημίας Νευρολογίας «Neurology».

Η μελέτη περιλάμβανε δοκιμή στην όσφρηση πάνω από 865 ατόμων. Μελετήθηκε τόσο η ικανότητά τους να ανιχνεύουν μια οσμή, όσο και η ικανότητά τους να προσδιορίζουν την οσμή που μύριζαν. Οι δοκιμές έγιναν σε διαστήματα πέντε ετών. Η σκέψη και οι δεξιότητες μνήμης των ανθρώπων δοκιμάστηκαν επίσης δύο φορές, με διαφορά πέντε ετών. Τα δείγματα DNA έδωσαν στους ερευνητές πληροφορίες σχετικά με το ποιος φέρει το γονίδιο APOE e4 που σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο για Αλτσχάιμερ. Όμως, οι δεξιότητες σκέψης και μνήμης ήταν παρόμοιες μεταξύ των δύο ομάδων στην αρχή της μελέτης.

Τα άτομα που έφεραν την παραλλαγή του γονιδίου είχαν 37% λιγότερες πιθανότητες να έχουν καλή ανίχνευση οσμών σε σχέση με τα άτομα χωρίς το γονίδιο. Οι φορείς του γονιδίου άρχισαν να αντιμετωπίζουν μειωμένη ανίχνευση οσμής σε ηλικία 65 έως 69 ετών. Σε αυτή την ηλικία μπορούσαν να ανιχνεύσουν κατά μέσο όρο περίπου 3,2 από τις οσμές σε σύγκριση με περίπου 3,9 μυρωδιές για τα άτομα που δεν έφεραν το γονίδιο.

Ωστόσο, τα άτομα που είχαν την παραλλαγή του γονιδίου δεν έδειξαν διαφορά στην ικανότητά τους να αναγνωρίζουν ποια μυρωδιά μυρίζουν μέχρι την ηλικία των 75 έως 79 ετών. Μόλις άρχισαν να χάνουν την ικανότητά τους να αναγνωρίζουν οσμές, η ικανότητα μειώθηκε πολύ πιο γρήγορα σε όσους είχαν το γονίδιο σε σύγκριση με όσους δεν το έφεραν.

Οι ερευνητές υπολόγισαν επίσης άλλους παράγοντες που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τα αποτελέσματα, όπως η ηλικία, το φύλο και το μορφωτικό επίπεδο.

«Ο έλεγχος της ικανότητας ενός ατόμου να ανιχνεύει οσμές μπορεί να είναι ένας χρήσιμος τρόπος για την πρόβλεψη μελλοντικών προβλημάτων στη γνωστική λειτουργία», δηλώνει ο συγγραφέας της μελέτης, Μάθιου Γκούντσμιθ, από το Πανεπιστήμιο του Σικάγου. «Αν και χρειάζεται περισσότερη έρευνα για να επιβεβαιωθούν αυτά τα ευρήματα και να καθοριστεί ποιο επίπεδο απώλειας όσφρησης θα μπορούσε να προβλέψει τον μελλοντικό κίνδυνο, αυτά τα αποτελέσματα μπορεί να είναι πολλά υποσχόμενα, ειδικά σε μελέτες που στοχεύουν στον εντοπισμό ατόμων που κινδυνεύουν να εμφανίσουν άνοια νωρίς», προσθέτει.

NASA: Πράσινο φως για το πρώτο πυρηνοκίνητο σκάφος – Από τη Γη στον Άρη σε λίγες εβδομάδες

Η αμερικανική εταιρεία αεροδιαστημικής και άμυνας Lockheed Martin εξασφάλισε συμβόλαιο της NASA και του Πενταγώνου για την ανάπτυξη του πρώτου σκάφους με πυρηνικό κινητήρα, μια νέα τεχνολογία που θα επέτρεπε σε διαστημικές αποστολές να ταξιδεύουν μέχρι τον Άρη σε λίγες εβδομάδες αντί για μήνες.

«Η μείωση τη διάρκειας του ταξιδιού έχει κρίσιμη σημασία για τις αποστολές ανθρώπων στον Άρη» προκειμένου να περιοριστεί η έκθεση του πληρώματος στην ηλιακή και κοσμική ακτινοβολία» δήλωσε σύμφωνα με το Reuters ο Κερκ Σάιρμαν, αντιπρόεδρος Σεληνιακής Εξερεύνησης στη Lockheed Martin.

Το συμβόλαιο εντάσσεται στο ερευνητικό πρόγραμμα Draco που υλοποιούν η NASA σε συνεργασία με την DARPA, την υπηρεσία προηγμένων ερευνητικών προγραμμάτων του αμερικανικού υπουργείου Άμυνας.

Σύμφωνα με τη Lockheed, η πρώτη δοκιμαστική πτήση προγραμματίζονται για το 2027 το αργότερο.

Πίδακας αερίου
Η τεχνολογία δοκιμάστηκε τη δεκαετία του 1960, μέχρι σήμερα όμως δεν έχει αξιοποιηθεί λόγω τεχνικών δυσκολιών αλλά και θεμάτων ασφάλειας, καθώς τα πυρηνικά καύσιμα θα μπορούσαν θεωρητικά να μολύνουν μεγάλες εκτάσεις σε περίπτωση ατυχήματος κατά την εκτόξευση.

Η ιδέα της πυρηνικής προώθησης επιστρέφει τώρα ενόψει των πρώτων επανδρωμένων αποστολών στον Άρη, πιθανώς τη δεκαετία του 2030.

Ένας πυρηνικός κινητήρα θα συντόμευε σημαντικά το ταξίδι, θα αύξανε το ωφέλιμο φορτίο της αποστολής και θα προσέφερε μεγαλύτερη ηλεκτρική ισχύ για την τροφοδοσία του σκάφους.

Σε έναν πυρηνικό θερμικό κινητήρα, η θερμότητα που παράγεται από τη σύντηξη ουρανίου μεταφέρεται σε ένα υγρό, για παράδειγμα υγρό υδρογόνο, το οποίο διαστέλλεται απότομα και εκτοξεύεται ως πίδακας στο Διάστημα.

Ένας τέτοιος κινητήρας θα ήταν τρεις με τέσσερις φορές πιο αποδοτικός από τους σημερινούς χημικούς κινητήρες, επισημαίνει η NASA σε παλαιότερη ανακοίνωσή της. Βασικός λόγος είναι ότι το προωθητικό υγρό θα ήταν πολύ ελαφρύτερο από τα συμβατικά καύσιμα και θα επέτρεπε τη συνεχή λειτουργία του κινητήρα για μήνες.

Τα σχέδια για αξιοποίηση της πυρηνικής ενέργειας στο Διάστημα δεν τελειώνουν εδώ. Η NASA συνεργάζεται και με το αμερικανικό υπουργείο Ενέργειας για την ανάπτυξη πυρηνικών κινητήρων, ενώ τρεις εργολάβοι του υπουργείου Ενέργειας σχεδιάζουν πυρηνικούς αντιδραστήρες για τις μελλοντικές αποικίες στη Σελήνη και τελικά στον Άρη.

Προειδοποιούν οι ειδικοί: Κάθε πόσα χρόνια θα έχουμε ακραίο καύσωνα σε Ευρώπη, ΗΠΑ και Κίνα

Ο καύσωνας του Ιουλίου στη νότια Ευρώπη θα ήταν σχεδόν αδύνατος χωρίς την κλιματική αλλαγή, εκτιμούν οι ειδικοί και προβλέπουν έναν ακραίο καύσωνα κάθε δέκα χρόνια για τη νότια Ευρώπη, κάθε 15 για τις ΗΠΑ και το Μεξικό και κάθε πέντε για την Κίνα.

«Σε 20 χρόνια, το Αμβούργο θα μπορούσε να έχει κλίμα σαν αυτό της νότιας Γαλλίας», δηλώνει ο μετεωρολόγος του πρώτου καναλιού της γερμανικής δημόσιας τηλεόρασης ARD Σβεν Πλέγκερ και τονίζει ότι η βόρεια Γερμανία θα πρέπει να είναι προετοιμασμένη για μεγαλύτερες περιόδους ξηρασίας στο μέλλον. «Υπάρχουν σύνολα δεδομένων τα οποία δείχνουν το γεωγραφικό πλάτος στο οποίο θα βρίσκεται το Αμβούργο σε 20 χρόνια. Και εκεί φτάνουμε στο κλίμα της νότιας Γαλλίας», εξηγεί ο κ. Πλέγκερ μιλώντας στο περιοδικό Der Spiegel και συμπληρώνει ότι, με βάση τα ιστορικά μετεωρολογικά στοιχεία, η μεγαλύτερη συνεχής ξηρασία παγκοσμίως καταγράφηκε μεταξύ του 2018 και του 2022. Σύμφωνα με τον γερμανό μετεωρολόγο, η Γη αυτή τη στιγμή προχωρά προς υπερθέρμανση κατά 2,7 βαθμούς. «Οι δεκαετείς περίοδοι ξηρασίας στη βόρεια Ευρώπη θα μπορούσαν να εξελιχθούν σε “κανονικότητα”, ενώ κατά καιρούς θα εξακολουθήσουν να υπάρχουν πιο βροχερά καλοκαίρια, όπως συμβαίνει τώρα στην περιοχή. «Αυτό όμως δε σημαίνει ότι ο κανόνας δεν θα είναι οι μεγαλύτερες πλέον περίοδοι ξηρασίας», διευκρινίζει και προσθέτει ότι ένας βροχερός Ιούλιος δεν μπορεί να μας προστατεύσει από τη μακροπρόθεσμη απειλή έλλειψης νερού.

Παλαιότερα δεν ήταν εύκολο μεμονωμένα καιρικά φαινόμενα να αποδοθούν στην κλιματική αλλαγή. Αυτό κατέστη δυνατό με τις «μελέτες απόδοσης», με τις οποίες οι επιστήμονες υπολογίζουν πόσο πιθανή είναι στην πράξη μια συγκεκριμένη καιρική κατάσταση, χρησιμοποιώντας κλιματικά μοντέλα και ιστορικά στοιχεία. Στη συνέχεια, προσομοιώνουν στον υπολογιστή χιλιάδες φορές πόσο συχνά θα συνέβαινε ένα τέτοιο φαινόμενο σε έναν φανταστικό κόσμο , στον οποίο η ανθρωπότητα δεν παράγει κάθε χρόνο δισεκατομμύρια τόνους επιβλαβών για το κλίμα αερίων. Η σύγκριση των πιθανοτήτων αποκαλύπτει έτσι τον αντίκτυπο της κλιματικής αλλαγής.

Η ανάλυση που φιλοξενεί το Spiegel πραγματοποιήθηκε από την πρωτοβουλία «World Weather Attribution», η οποία έχει ήδη εξετάσει πολλά άλλα ακραία καιρικά φαινόμενα, σχεδόν σε πραγματικό χρόνο, όπως τις υψηλές θερμοκρασίες του 2019 στη Γερμανία, τις πυρκαγιές στην Αυστραλία το 2020 και τον καύσωνα στην Ινδία το 2022. Σε όλες τις περιπτώσεις αποδείχθηκε ότι η κλιματική αλλαγή καθιστά πιο πιθανή την εμφάνιση τέτοιων ακραίων φαινομένων.

«Το αποτέλεσμα της μελέτης δεν μας προκαλεί έκπληξη. Η ανθρωπότητα δεν έχει σταματήσει να καίει ορυκτά καύσιμα, το κλίμα εξακολουθεί να θερμαίνεται και τα κύματα καύσωνα γίνονται όλο και πιο ακραία», δηλώνει στο περιοδικό η γερμανίδα φυσικός Φριντερίκε Ότο, από το Imperial College του Λονδίνου, η οποία εκπόνησε τη μελέτη. Η κυρία Ότο τονίζει πάντως ότι η ανθρωπότητα έχει ακόμη τη δυνατότητα να εμποδίσει την περαιτέρω θέρμανση της Γης. «Η κλιματική αλλαγή δεν μπορεί ωστόσο να αναστραφεί πλήρως», διευκρινίζει και αναφέρει: «Ακόμη και σταματούσαμε άμεσα όλες τις ανθρωπογενείς εκπομπές καυσαερίων, οι θερμοκρασίες θα συνεχίσουν να ανεβαίνουν. Έχει έρθει η ώρα να προσαρμοστούμε», δηλώνει.

Καρδιά, διαβήτης, άνοια οι πιο συχνές ασθένειες του 2040

Καρδιακή ανεπάρκεια, κολπική μαρμαρυγή, διαβήτης και άνοια, είναι οι τέσσερις βασικές ασθένειες που αναμένεται να πολλαπλασιαστούν τα περιστατικά τους ως το 2040 και να φτάσουν ακόμη και στο διπλασιασμό σε σχέση με το 2019. Η μόνη νόσος που αναμένεται να μειωθεί κατά περίπου μια ποσοστιαία μονάδα μόνο και να φτάσει το 5,3% περίπου του πληθυσμού, είναι η στεφανιαία νόσος και ο λόγος είναι η αποτελεσματικότητα των πολιτικών κατά του καπνίσματος.

Στο συμπέρασμα αυτό καταλήγει μελέτη του Κέντρου REAL του Ιδρύματος Υγείας της Αγγλίας, σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο του Λίβερπουλ που παρατηρεί αύξηση κατά 20 χρόνια τουλάχιστον του προσδόκιμου επιβίωσης τα τελευταία 50 χρόνια και προβλέπει περαιτέρω αύξηση τα επόμενα χρόνια, όχι όμως με υγεία.

Προβολή των επιστημόνων έδειξε ότι οι πάσχοντες από σοβαρές ασθένειες στην Αγγλία θα αυξηθούν πάνω από το ένα τρίτο ως το 2040, ξεπερνώντας τα 9,1 εκατ. άτομα. Τα επιπλέον 2,5 εκατ. άνθρωποι, θα είναι άτομα άνω των 70 ετών, καθώς η γενιά των «baby boomer» μεγαλώνει, αναφέρει η μελέτη.

Πίεση στους προϋπολογισμούς

Η έκθεση, προβλέπει πρόσθετη πίεση στις δαπάνες του συστήματος υγείας και κοινωνικής ασφάλισης, καθώς ο πληθυσμός του ενεργού πληθυσμού (των εργαζομένων) που συνεισφέρουν στο μεγαλύτερο μέρος των κρατικών εσόδων εκτιμάται ότι θα αυξάνεται κατά 4% ως το 2040, ενώ ο πληθυσμός με σοβαρές ασθένειες θα αυξάνεται κατά 37% την ίδια περίοδο.

Για να προσδιορίσουν την αναμενόμενη νοσηρότητα, οι ερευνητές στήριξαν την πρόβλεψή τους στην εξέταση 20 ασθενειών που αντιπροσωπεύουν το 65% του κόστους της περίθαλψης στην Αγγλία. Αυτές οι ασθένειες αποτελούν τον Δείκτη πολυνοσηρότητας του Κέμπριτζ (Cambridge Multimorbidity Score (CMS)) – μέτρηση που αξιολογεί την επιβάρυνση που προκαλούν οι ασθένειες στο σύστημα υγείας και το προσδόκιμο ζωής του ατόμου.

Η ανάλυση προέβλεψε ότι 19 από τις 20 ασθένειες θα αυξάνονται σε επιπολασμό, μαζί με αύξηση πάνω από 30% στον αριθμό των ανθρώπων που ζουν με παθήσεις όπως ο καρκίνος, ο διαβήτης και η νεφρική νόσος.

Ζώντας με την ασθένεια
Συνολικά, ο αριθμός των ατόμων που ζουν με μείζονα νόσο αναμένεται να αυξηθεί στο 19% των ενηλίκων άνω των 30 ετών, από σχεδόν 1 στους 6 των ενηλίκων που ήταν το 2019.

Το προσδόκιμο επιβίωσης αυτών των ασθενών θα αυξηθεί, καθώς οι ασθενείς με σοβαρές νόσους ως το 2040 θα ζουν με την ασθένειά τους επί 12,6 έτη, έναντι 11,2 ετών το 2019.

Ταυτόχρονα, η επιβίωση των ασθενών που θα ζουν με σοβαρές ασθένειες αναμένεται να αυξηθεί σε 12,6 χρόνια το 2040 από 11,2 χρόνια το 2019.

Οι ασθένειες
Οι ερευνητές εντόπισαν τις 10 από τις 20 ασθένειες που περιλαμβάνονται στον προαναφερόμενο δείκτη CMS με τη μεγαλύτερη επίπτωση στη χρήση υπηρεσιών υγείας και στη θνησιμότητα σε άτομα ηλικίας 30 ετών και άνω. Μετά την προσαρμογή για δημογραφικές αλλαγές, η προβλεπόμενη ποσοστιαία αύξηση των ασθενειών από το 2019 έως το 2040 περιελάμβανε μεταξύ άλλων αύξηση:

Στην καρδιακή ανεπάρκεια κατά 92%
Στην κολπική μαρμαρυγή κατά 51%
Στον διαβήτη κατά 49%
Στην άνοια κατά 45% και
Στον χρόνιο πόνο κατά 32%
Σε απόλυτους αριθμούς αναμένεται η αύξηση του χρόνιου πόνου και του διαβήτη. Αντίστοιχα προβλέπεται αύξηση της τάξης του 30% στον καρκίνο, την χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, και τη χρόνια νεφρική νόσο. Αύξηση κατά 45% αναμένονται επίσης σε περιστατικά δυσκοιλιότητας και κατά 16% στα περιστατικά άγχους ή κατάθλιψης. Στις περισσότερες περιπτώσεις – με εξαίρεση το άσθμα – η αύξηση αυτή αφορά τη γήρανση του πληθυσμού και όχι την έναρξη των νόσων νωρίτερα ή αύξηση στον επιπολασμό των νόσων.

Σήμερα, πολλές από τις ασθένειες που παίρνουν ανοδική πορεία, είναι διαχειρίσιμες από την πρωτοβάθμια περίθαλψη.

Η πολυνοσηρότητα
Η πορεία της περαιτέρω γήρανσης του πληθυσμού όμως, δείχνει την αύξηση της πολυνοσηρότητας. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τη μελέτη το 2019, τα άτομα ηλικίας 70–74 ετών είχαν κατά μέσο όρο 2,7 διαγνωσμένες παθήσεις και τα άτομα ηλικίας 85 ετών και άνω είχαν κατά μέσο όρο 5,2 διαγνωσμένες παθήσεις.

Μέχρι το 2040, ο αριθμός των ατόμων ηλικίας 85 ετών και άνω θα αυξηθεί, αλλά οι προβλέψεις μας δείχνουν επίσης ότι θα έχουν κατά μέσο όρο 5,7 ασθένειες – αυξάνοντας την πολυπλοκότητα της διαχείρισης των αναγκών υγείας τους.

Οι ερευνητές επεσήμαναν πως παρότι δεν υπάρχει πανάκεια που θα ανακόψει την αναμενόμενη αύξηση των ανθρώπων που ζουν με σοβαρές ασθένειες, η μακροπρόθεσμη μεταρρύθμιση και χρηματοδότηση του Βρετανικού ΕΣΥ, μαζί με την επένδυση στην υγεία και την ευημερία του έθνους, θα ήταν απαραίτητη.

Κοροναϊός: Η πανδημία έφερε μυστηριώδη αύξηση στη συχνότητα νεανικού διαβήτη

Μελέτη που εξέτασε δεδομένα για συνολικά 38.000 νεαρά άτομα σε όλο τον κόσμο επιβεβαιώνει τις προηγούμενες ενδείξεις για αύξηση της συχνότητας του διαβήτη Τύπου Ι σε παιδιά και εφήβους μετά το ξέσπασμα της πανδημίας, ένα φαινόμενο που παραμένει για την ώρα ανεξήγητο.

Καναδική μετα-ανάλυση που δημοσιεύεται στο JAMA Network Open εξετάζει δεδομένα από 17 προηγούμενες μελέτες και διαπιστώνει ότι η επίπτωση του διαβήτη Τύπου Ι (ο αριθμός των νέων περιστατικών ανά χρόνο) σε παιδιά και εφήβους κάτω των 19 ετών αυξήθηκε κατά 14% το 2020, τον πρώτο χρόνο πανδημίας, σε σχέση με το 2019. Η τάση συνεχίστηκε το 2021 με αύξηση 27% σε σχέση με το 2019.

«Η επίπτωση ήταν πολύ μεγαλύτερη από ό,τι περιμέναμε» δήλωσε στον δικτυακό τόπο του περιοδικού Nature η Ρέιζελ Σούλμαν του Πανεπιστημίου του Τορόντο, τελευταία συγγραφέας της μελέτης.

Η επίπτωση της νόσου αυξανόταν και πριν από την πανδημία, όμως ο ρυθμός ήταν πολύ μικρότερος, περίπου 2-4% ανά έτος.

Ενδείξεις για απότομη αύξηση στα χρόνια της πανδημίας είχαν αναγνωριστεί και με προηγούμενες μελέτες, ωστόσο η αιτία του φαινομένου παραμένει άγνωστη. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η άνοδος πιθανότατα δεν οφείλεται στον ίδιο τον ιό της Covid-19, δεδομένου ότι προηγούμενες έρευνες δεν είχαν εντοπίσει ενδείξεις ότι ο SARS-CoV-2 επιτίθεται στο πάγκρεας.

Ο διαβήτης τύπου Ι εμφανίζεται όταν το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται εσφαλμένα στα κύτταρα του παγκρέατος που παράγουν ινσουλίνη, οπότε η συγκέντρωση του σακχάρου στο αίμα ανεβαίνει σε επικίνδυνα επίπεδα και προκαλεί βλάβες στα αγγεία.

Η αιτία της ασθένειας παραμένει εν πολλοίς άγνωστη, ωστόσο η διάγνωση νέων κρουσμάτων ήταν γνωστό ότι ακολουθεί εποχικές τάσεις, με αύξηση των διαγνώσεων τους χειμερινούς μήνες. Η νέα ανάλυση δείχνει ότι η πανδημία διατάραξε αυτή την εποχικότητα.

Παραμένει ωστόσο άγνωστο πώς η πανδημία Covid-19 συνδέεται με τον διαβήτη. Μια εξήγηση είναι ότι η λοίμωξη με κάποιο τρόπο πυροδοτεί την επίθεση του ανοσοποιητικού συστήματος στα κύτταρα του παγκρέατος, φαινόμενο που έχει παρατηρηθεί και με άλλους ιούς όπως η ηπατίτιδα Β και ο εντεροϊός.

Άλλες πιθανές εξηγήσεις είναι αλλαγές στην διατροφή και τις καθημερινές συνήθειες λόγω της πανδημίας, ή η περιορισμένη έκθεση των παιδιών σε άλλους ιούς που θα μπορούσαν να προσφέρουν προστατευτική δράση.

Απαντήσεις θα μπορούσαν να δοθούν με περαιτέρω μελέτες, όπως φαίνεται όμως μπορεί να περάσουν χρόνια μέχρι να λυθεί το μυστήριο.

Θάλαμος αερίων του θερμοκηπίου

Τα ρεκόρ είναι για να καταρρίπτονται. Ενώ όμως αυτό είναι συνήθως κάτι καλό για τον αθλητισμό, όπου συνοδεύεται με βραβεία, δόξα και χρήμα, δεν συμβαίνει το ίδιο με τις θερμοκρασίες. Κι αυτό είναι κάτι που μπορούν να διαπιστώσουν από πρώτο χέρι εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι που ζουν στο βόρειο ημισφαίριο, στο οποίο αυτές τις ημέρες σημειώνονται ή αναμένεται να σημειωθούν οι υψηλότερες θερμοκρασίες που έχουν καταγραφεί ποτέ από τότε που άρχισαν να τηρούνται συστηματικά αρχεία -όπως στη Ρώμη, στην οποία το θερμόμετρο έγραψε 41,8 βαθμούς Κελσίου.

«Οι θερμοκρασίες στη Βόρεια Αμερική, την Ασία και σε όλη την περιοχή της Βόρειας Αφρικής και της Μεσογείου θα είναι πάνω από τους 40 βαθμούς Κελσίου για αρκετές ημέρες αυτή την εβδομάδα, καθώς το κύμα του καύσωνα εντείνεται», σημειώνει σε ανακοίνωσή του ο Παγκόσμιος Οργανισμός Μετεωρολογίας (WMO), επιβεβαιώνοντας τις προβλέψεις που έχουν ήδη γίνει. Από την πλευρά τους, οι Αρχές καταστρώνουν και εφαρμόζουν σχέδια έκτακτης ανάγκης, στην πραγματικότητα ωστόσο είναι απροετοίμαστες για να αντιμετωπίσουν παρόμοια φαινόμενα σε τέτοια έκταση και με τέτοια διάρκεια.

Οι επιστήμονες είναι σαφείς εδώ και πολλά χρόνια. Εχουν ξεκαθαρίσει ότι η κλιματική αλλαγή την οποία προκαλεί η ανθρώπινη δραστηριότητα, κυρίως μέσω της κατανάλωσης ορυκτών καυσίμων, θα καταστήσει τα κύματα καύσωνα πιο συχνά – πρακτικά μια κανονικότητα στη διάρκεια των καλοκαιριών – και ταυτόχρονα πιο καταστροφικά και θανατηφόρα. Καλούν δε επιτακτικά και διαρκώς τις κυβερνήσεις, κυρίως των μεγαλύτερων κρατών που είναι και οι βασικοί υπεύθυνοι για τη συγκεκριμένη κατάσταση, να λάβουν επειγόντως μέτρα με δεσμευτικό χαρακτήρα – χωρίς, πάντως, να εισακούονται.

«Σημείο δίχως επιστροφή»

«Ο πλανήτης θα συνεχίσει να θερμαίνεται μέχρις ότου οι άνθρωποι πάψουν ουσιαστικά να καίνε πετρέλαιο, φυσικό αέριο και γαιάνθρακα», τονίζουν χωρίς περιστροφές στο δικό τους ρεπορτάζ οι «New York Times», αναφερόμενοι στις βασικές πηγές διοξειδίου του άνθρακα και άλλων «αερίων του θερμοκηπίου».

Αξίζει να σημειωθεί ότι ήδη, σύμφωνα με την πλειονότητα των αρμόδιων επιστημόνων, ο αρχικός στόχος του περιορισμού της αύξησης της μέσης θερμοκρασίας του πλανήτη στον 1,5 βαθμό Κελσίου σε σύγκριση με την προβιομηχανική εποχή θεωρείται ανέφικτος. Κάθε μέρα που περνά, μάλιστα, απομακρύνεται και ο επόμενος στόχος, που είναι οι 2 βαθμοί, με τη Γη να κινδυνεύει να εισέλθει σε ένα ανεξέλεγκτο καθοδικό σπιράλ και να περάσει το αποκαλούμενο «σημείο δίχως επιστροφή».

Την ίδια στιγμή, ο WMO προειδοποιεί και για την ταξική διάσταση που έχει και αυτό το φαινόμενο. «Ενώ η προσοχή επικεντρώνεται κυρίως στις μέγιστες θερμοκρασίες κατά τη διάρκεια της ημέρας, είναι οι υψηλές θερμοκρασίες κατά τη νύχτα που προκαλούν τους μεγαλύτερους κινδύνους για την υγεία, ειδικά σε σχέση με τους πιο ευάλωτους πληθυσμούς», τονίζει ο παγκόσμιος οργανισμός – «δείχνοντας» προς την κατεύθυνση των δισεκατομμυρίων ανθρώπων που ζουν όχι απλώς χωρίς κλιματισμό, αλλά και πρόσβαση σε καθαρό νερό.

Πάρα πολλοί οι θάνατοι

«Η ανησυχία μου αφορά πραγματικά την υγεία. Την υγεία κυρίως των ευάλωτων ανθρώπων οι οποίοι ζουν ακριβώς κάτω από τις στέγες σπιτιών που δεν είναι προετοιμασμένα και κατάλληλα για τέτοιες υψηλές θερμοκρασίες. Είναι κάτι που θα μπορούσε να προκαλέσει πάρα πολλούς θανάτους», τόνισε από την πλευρά του ο Ρομπέρ Βοτάρ, κλιματικός επιστήμονας και διευθυντής του γαλλικού ινστιτούτου Pierre-Simon Laplace.

Υπενθυμίζεται ότι σύμφωνα με πρόσφατες εκτιμήσεις, μόνο στην Ευρώπη πέρυσι είχαν χάσει τη ζωή τους από τις υψηλές θερμοκρασίες περισσότεροι από 61.000 άνθρωποι. Φέτος δε είναι πιθανό και αυτό το ρεκόρ να καταρριφθεί.