Ερευνητές με στοιχεία από την Ιλιάδα βρήκαν ναυάγια που χάθηκαν πριν από χιλιάδες χρόνια

Οι επιστήμονες κατάφεραν να συγκεντρώσουν στοιχεία από την Ιλιάδα του Ομήρου για να τους βοηθήσουν σε μια επική αποστολή εντοπισμού ναυαγίων που χάθηκαν στον ωκεανό πριν από χιλιάδες χρόνια.

Γεννημένος τον 8ο αιώνα π.Χ., ο Όμηρος έχει κερδίσει την αναγνώριση ως ένας από τους συγγραφείς με τη μεγαλύτερη επιρροή στην ιστορία. Του έχει αποδοθεί η συγγραφή δύο επών που θεωρούνται θεμελιώδη έργα της αρχαίας ελληνικής λογοτεχνίας – της Οδύσσειας, και της Ιλιάδας.

Η τελευταία γράφτηκε το 800 π.Χ. και περιείχε αναφορές τις οποίες βρήκαν χρήσιμες ερευνητές του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών και του Υπουργείου Πολιτισμού της Ελλάδας όταν προσπάθησαν να εντοπίσουν πολυάριθμα πλοία που είχαν βυθιστεί γύρω από το νησί της Κάσου. Σε ανακοίνωσή του, το ελληνικό Υπουργείο Πολιτισμού εξήγησε ότι οι ερευνητές άρχισαν να εκτελούν τις ερευνητικές αποστολές τους σε “περιοχές ειδικού ενδιαφέροντος” το 2019.

Κατά τη διάρκεια τεσσάρων ετών, που ολοκληρώθηκαν τον Οκτώβριο του 2023, οι ερευνητές κατάφεραν να εντοπίσουν 10 πλοία, καθώς και “σημαντικά μεμονωμένα ευρήματα” που χρονολογούνται από το 3000 π.Χ., μέχρι το 900 μ.Χ. και τη μεσαιωνική και οθωμανική περίοδο.

Τα ευρήματα περιλαμβάνουν αγγεία πόσης που ανήκουν στη ρωμαϊκή περίοδο αφρικανικής προέλευσης και μια λίθινη άγκυρα της αρχαϊκής περιόδου.

Το πιο πρόσφατο βυθισμένο πλοίο που ανακαλύφθηκε θεωρείται ότι προέρχεται από την εποχή του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Είχε διαστάσεις περίπου 25μ-30μ και ήταν κατασκευασμένο από ξύλο με μεταλλικά στοιχεία.

Το υπουργείο εξήγησε ότι οι ερευνητές βασίστηκαν σε μια σειρά πηγών, συμπεριλαμβανομένων “αρχαιολογικών και ιστορικών στοιχείων [και] μαρτυριών και αναφορών στο νησί της Κάσου”. Μεταξύ των πηγών ήταν και η Ιλιάδα του Ομήρου, η οποία αναφέρεται στο ελληνικό νησί ως εμπορικό κόμβο που συμμετείχε στον αγώνα κατά της Τροίας κατά τη διάρκεια του Τρωικού Πολέμου.

Συνδυάζοντας τις δεξιότητες καθηγητών, καταδυόμενων αρχαιολόγων, ιστορικών, αρχιτεκτόνων, βιολόγων και άλλων ειδικών, η ομάδα κατάφερε να φέρει στο φως λείψανα πλοίων από την Ισπανία, την Ιταλία, την Αφρική και τις ακτές της Μικράς Ασίας.

Η ομάδα κατέγραψε περισσότερες από 20.000 υποβρύχιες φωτογραφίες, οι οποίες στη συνέχεια χρησιμοποιήθηκαν για τη μελέτη και τη σύνθεση ψηφιακών εικόνων των ναυαγίων.

Τα αποτελέσματα προσφέρουν πληθώρα δεδομένων στην επιστημονική κοινότητα σε όλο τον κόσμο, ενώ περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με τα ευρήματα πρόκειται να δημοσιοποιηθούν στο μέλλον – αλλά η δουλειά δεν έχει τελειώσει ακόμα.

Αυτόν τον Ιούνιο, η ομάδα σχεδιάζει να επεκτείνει την έρευνα στη θαλάσσια περιοχή της Καρπάθου, ελπίζοντας να αποκαλύψει περισσότερα ιστορικά ευρήματα.

Κομισιόν: Ντιρεκτίβα προς τεχνολογικούς κολοσσούς – «Προστατέψτε μας από την παραπληροφόρηση»

Δυόμισι μήνες πριν τις ευρωεκλογές, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλεί τις πολύ μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες και μηχανές αναζήτησης να προστατεύσουν τους χρήστες του διαδικτύου από κινδύνους όπως η χειραγώγηση και η παραπληροφόρηση.

Η Επιτροπή παρουσίασε σήμερα κατευθυντήριες γραμμές που παρέχουν συγκεκριμένες συστάσεις προς τις πλατφόρμες αυτές ( π.χ. TikTok, Facebook, Instagram, X), προκειμένου να εφαρμόσουν στην πράξη τον ευρωπαϊκό νόμο για τις ψηφιακές υπηρεσίες (DSA) που τέθηκε σε ισχύ τον περασμένο Φεβρουάριο.

Οι κατευθυντήριες γραμμές

Όπως τονίζει η Επιτροπή, αυτές οι κατευθυντήριες γραμμές προς τις πολύ μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες έχουν στόχο «τον μετριασμό των συστημικών κινδύνων στο διαδίκτυο που ενδέχεται να επηρεάσουν την ακεραιότητα των εκλογών, με ειδική καθοδήγηση για τις επικείμενες εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου τον Ιούνιο».

Σύμφωνα με την πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες (DSA), οι καθορισμένες υπηρεσίες με περισσότερους από 45 εκατομμύρια ενεργούς χρήστες στην ΕΕ έχουν την υποχρέωση να μετριάζουν τους κινδύνους που σχετίζονται με τις εκλογικές διαδικασίες, διασφαλίζοντας παράλληλα τα θεμελιώδη δικαιώματα, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος στην ελευθερία της έκφρασης.

Οι παρούσες κατευθυντήριες γραμμές συνιστούν μέτρα μετριασμού και βέλτιστες πρακτικές που πρέπει να λαμβάνονται από πολύ μεγάλες επιγραμμικές πλατφόρμες και μηχανές αναζήτησης πριν, κατά τη διάρκεια και μετά από εκλογικές εκδηλώσεις.

Μεταξύ αυτών είναι και η υποχρέωση θέσπισης ειδικών μέτρων μετριασμού που συνδέονται με τη γενετική Τεχνητή Νοημοσύνη: Οι πολύ μεγάλες επιγραμμικές πλατφόρμες και μηχανές αναζήτησης των οποίων οι υπηρεσίες θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για τη δημιουργία και/ή τη διάδοση γενετικού περιεχομένου Τεχνητής Νοημοσύνης θα πρέπει να αξιολογούν και να μετριάζουν συγκεκριμένους κινδύνους που συνδέονται με αυτήν, για παράδειγμα με τη σαφή επισήμανση του περιεχομένου που παράγεται από την Τεχνητή Νοημοσύνη (όπως τα deepfake), την ανάλογη προσαρμογή των όρων και προϋποθέσεων τους και την κατάλληλη επιβολή τους.

Συνεργασία

Η Επιτροπή συνιστά, επίσης, τη συνεργασία με ενωσιακές και εθνικές αρχές, ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών για την προώθηση της αποτελεσματικής ανταλλαγής πληροφοριών πριν, κατά τη διάρκεια και μετά τις εκλογές και τη διευκόλυνση της χρήσης κατάλληλων μέτρων μετριασμού, μεταξύ άλλων στους τομείς της χειραγώγησης πληροφοριών και παρεμβάσεων από το εξωτερικό (FIMI), της παραπληροφόρησης και της κυβερνοασφάλειας.

Οι πολύ μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες και οι μηχανές αναζήτησης που δεν ακολουθούν τις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές πρέπει να αποδεικνύουν στην Επιτροπή ότι τα μέτρα που λαμβάνονται είναι εξίσου αποτελεσματικά για τον μετριασμό των κινδύνων. Σε περίπτωση που η Επιτροπή λάβει πληροφορίες που εγείρουν αμφιβολίες σχετικά με την καταλληλότητα των εν λόγω μέτρων, μπορεί να ζητήσει περαιτέρω πληροφορίες ή να κινήσει επίσημη διαδικασία βάσει της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες.

Τεχνητή νοημοσύνη: Αγώνας δρόμου κυβερνήσεων και εταιρειών για τον έλεγχό της

Η τεχνητή νοημοσύνη είναι πρακτικά τον τελευταίο χρόνο μια πραγματικότητα. Ολοένα και περισσότερα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης κάνουν την εμφάνισή τους στην αγορά, περισσότερα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης ενσωματώνονται σε εφαρμογές καθημερινές χρήσης και συνεχώς εμφανίζονται εταιρείες, που συγκεντρώνουν τεράστια κεφάλαια, που σχεδιάζουν την περαιτέρω εξέλιξη της συγκεκριμένης τεχνολογίας.

Αυτή είναι η μία όψη της πραγματικότητας, η άλλη της όψη είναι ότι κυβερνήσεις, εταιρείες και οργανισμοί συνεχίζουν να αναγνωρίζουν ότι πρέπει να υπάρξει κάποιας μορφής ρύθμιση, χωρίς ωστόσο να έχει οριστικοποιηθεί το πλαίσιο της συγκεκριμένης ρύθμισης.

Άλλωστε, για το λόγο αυτό πέρυσι τον Νοέμβριο μαζεύτηκαν στο Μπλέτσλεϊ Παρκ ηγέτες κρατών, κορυφαία στελέχη εταιρειών και εκπρόσωποι οργανισμών: οριοθέτηση των κανόνων ανάπτυξης και χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης. Αξίζει να σημειώσουμε ότι το Μπλέτσλεϊ Παρκ, στο Μπάκιγχαμσαϊρ της Αγγλίας, περίπου 50 μίλια βορειοδυτικά του Λονδίνου, είναι ένας τόπος ιστορικός όσο και εμβληματικός.

Εκεί, κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, είχε την έδρα της η υπηρεσία των βρετανικών μυστικών υπηρεσιών που είχε αναλάβει να «σπάσει» τον γερμανικό κώδικα επικοινωνιών που εξασφάλιζε η συσκευή Enigma. Εκεί, κλήθηκαν να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους στο «σπάσιμο» του Enigma μαθηματικοί, καθηγητές γλωσσολογίας, μέχρι και επιφανείς σκακιστές, ανάμεσα σε αυτούς και ο Άλαν Τούρινγκ ο οποίος θεωρείται ο «πατέρας» της επιστήμης υπολογιστών αλλά και της τεχνητής νοημοσύνης, χάρη στο λεγόμενο τεστ Τούρινγκ, το οποίο πρότεινε το 1950: έναν τρόπο για να διαπιστωθεί πειραματικά αν μία μηχανή έχει αυθεντικές γνωστικές ικανότητες και μπορεί να σκεφτεί.

Όπως σημειώνει σε άρθρο του το Politico, αυτή η συζήτηση που ξεκίνησε τότε στο Μπλέτσλεϊ Παρκ «απέχει πολύ από το τέλος». «Έμοιαζε σαν μια εναλλακτική πραγματικότητα», είπε η Άμπα Κακ, επικεφαλής του Ινστιτούτου AI Now, ενός μη κερδοσκοπικού οργανισμού, που συμμετείχε στις συζητήσεις. Στο τέλος της συνόδου, 29 χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Κίνας, των μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των Ηνωμένων Πολιτειών, υπέγραψαν συμφωνία για τη μείωση των κινδύνων που έχουν αναρριχηθεί στην πολιτική ατζέντα χάρη στην άφιξη του ChatGPT της OpenAI.

Το Politico μίλησε με δεκάδες πολιτικούς, στελέχη τεχνολογίας και άλλους, σε πολλούς από τους οποίους δόθηκε το δικαίωμα στην ανωνυμία για να συζητήσουν ευαίσθητα θέματα. Το ερώτημα σύμφωνα με το δημοσίευμα είναι εάν οι ΗΠΑ, η ΕΕ ή το Ηνωμένο Βασίλειο —ή οποιοσδήποτε άλλος— θα είναι σε θέση να καταρτίσει ένα σχέδιο στο οποίο μπορούν να συμφωνήσουν οι δυτικές δημοκρατίες.

«Εάν οι φιλελεύθερες βιομηχανοποιημένες οικονομίες δεν καταφέρουν να καταλήξουν σε ένα κοινό καθεστώς μεταξύ τους, η Κίνα μπορεί να παρέμβει για να θέσει τους παγκόσμιους κανόνες για μια τεχνολογία που – σε ένα σενάριο καταστροφής – έχει τη δυνατότητα να εξαφανίσει την ανθρωπότητα από το πρόσωπο της Γης», αναφέρεται χαρακτηριστικά.

Σύγκρουση επί ιαπωνικού εδάφους
Σύμφωνα με το Politico οι πρώτες «κρούσεις» για την επίτευξη μιας συμφωνίας επί του θέματος ήταν ξεκινήσει τουλάχιστον ένα πριν την Διακήρυξη του Μπλέτσλεϊ. Πέρυσι τον Οκτώβριο η Βιέρα Γιούροβα, Αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Αξιών και Διαφάνειας, ανέλαβε μια πολύ συγκεκριμένη αποστολή επί ιαπωνικού εδάφους: να «πουλήσει» το ευρωπαϊκό εγχειρίδιο κανόνων τεχνητής νοημοσύνης σε συνάντηση της G7 όπου οι δυτικοί ηγέτες θα συζητούσαν και το θέμα της δημιουργικής τεχνητής νοημοσύνης.

Η προσέγγιση των Βρυξελλών κατοχυρώνεται στον νόμο της ΕΕ για την τεχνητή νοημοσύνη, την πρώτη προσπάθεια στον κόσμο για δεσμευτική νομοθεσία για το θέμα. Σε αντίθεση με τη στάση που προτιμούν οι ΗΠΑ, το όραμα της ΕΕ περιλαμβάνει απαγορεύσεις στις πιο επεμβατικές μορφές τεχνολογίας και αυστηρούς κανόνες που απαιτούν από εταιρείες όπως η Google και η Microsoft να είναι πιο ανοιχτές σχετικά με το πώς σχεδιάζουν προϊόντα που βασίζονται σε τεχνητή νοημοσύνη.

Από την άλλη πλευρά η αμερικανική πλευρά δεν πρότεινε απαγορεύσεις ή αυστηρές απαιτήσεις. Αντίθετα, πίεσε για ένα πιο ελαφρύ καθεστώς που βασίζεται κυρίως σε εθελοντικές δεσμεύσεις από τη βιομηχανία και την υφιστάμενη εγχώρια νομοθεσία. «Οι άνθρωποι μπορούν να περιμένουν από τις Ηνωμένες Πολιτείες να εμπλέκονται σε θέματα πολιτικής τεχνητής νοημοσύνης σε ό,τι κάνουμε», είπε ο Ναθάνιελ Φικ, εκπρόσωπος του προέδρου Μπάιντεν για θέματα τεχνολογίας, στο Politico μετά την ολοκλήρωση της συνόδου κορυφής του Κιότο. «Τα πλαίσια, οι κώδικες, οι αρχές που αναπτύσσουμε θα γίνουν η βάση για δράση».

Ο Γιούροβα υποστήριξε ότι μόνο η Ευρώπη θα μπορούσε να επιδείξει την απαραίτητη αυστηρότητα. Η ΕΕ, είπε, θα μπορούσε να πλήξει τις εταιρείες με πρόστιμα και να απαγορεύσει τις πιο επεμβατικές μορφές τεχνητής νοημοσύνης – όπως περίπλοκοι αλγόριθμοι παρακολούθησης των κινήσεων των ανθρώπων, που χρησιμοποιούνται στην Κίνα.

Η αντεπίθεση του Φικ στηρίχθηκε στην αδιαμφισβήτητη θέση της Αμερικής ως την παγκόσμια δύναμη ανάπτυξης της τεχνητής νοημοσύνης. Το βήμα του Φικ περιελάμβανε κριτική στη νομοθεσία των Βρυξελλών για την επιβολή πάρα πολλών κανονιστικών βαρών στις επιχειρήσεις, σε σύγκριση με την προθυμία της Ουάσιγκτον να επιτρέψει στις εταιρείες να καινοτομήσουν, σύμφωνα με τις πηγές του Politico που συνάντησαν τον Φικ στην Ιαπωνία.

«Το μήνυμα ήταν σαφές», δήλωσε ένας δυτικός διπλωμάτης που παρευρέθηκε στη σύνοδο κορυφής της G7 του Κιότο. «Η Ουάσιγκτον δεν επρόκειτο να αφήσει τις Βρυξέλλες να πάρουν το δρόμο τους».

Προσπαθειες επί ευρωπαϊκού εδάφους
Οι συζητήσεις για εξεύρεση λύσης συνεχίζονταν επί ευρωπαϊκού εδάφους αν και σε ένα τελείως διαφορετικό περιβάλλον, όπως αποκαλύπτει το Politico. Το δημοσίευμα αναφέρει ένα γεύμα έξι πιάτων στο Μέγαρο των Ηλυσίων, την επίσημη κατοικία του Γάλλου προέδρου του 18ου αιώνα στο Παρίσι, όπου ο Εμανουέλ Μακρόν υποδέχθηκε 40 ειδικούς του κλάδου, συμπεριλαμβναομένων του προέδρου της OpenAI, Γκρεγκ Μπρόκμαν, και του επικεφαλής για θέματα AI της Meta Platforms, Γιαν Λέκουν.

Ο Γάλλος πρόεδρος ήθελε να ηγηθεί των διεθνών προσπαθειών για τον καθορισμό παγκόσμιων κανόνων για την τεχνολογία. Σε αντίθεση με την πλειοψηφία των άλλων πολιτικών της χώρας που αγαπούν τους κανονισμούς, ο Μακρόν παραμένει επιφυλακτικός με τον προτεινόμενο κανονισμό των Βρυξελλών για την AI, φοβούμενος ότι θα εμποδίσει εταιρείες όπως η γαλλική Mistral, μια startup τεχνητής νοημοσύνης που συνιδρύθηκε από τον Σεντρίκ Ο, πρώην υπουργό ψηφιακής τεχνολογίας της Γαλλίας.

Σύμφωνα με το Politico, η συζήτηση Μακρόν με τα στελέχη των εταιρειών τεχνολογίας αποκάλυψε μια άλλη βασική πτυχή της παγκόσμιας συζήτησης για την τεχνητή νοημοσύνη: η σύγκρουση μεταξύ εκείνων που πιστεύουν ότι οι σοβαρότεροι κίνδυνοι απέχουν ακόμη πολλά χρόνια και εκείνων που πιστεύουν ότι είναι ήδη εδώ.

Ο Μπρόκμαν της OpenAI, ένας από αυτούς που είναι χαλαροί σχετικά με τους άμεσους κινδύνους και πιστεύει ότι η εστίαση πρέπει να είναι στην αντιμετώπιση μακροπρόθεσμων απειλών, είπε στον Γάλλο πρόεδρο ότι η τεχνητή νοημοσύνη ήταν συντριπτικά μια δύναμη για το καλό, σύμφωνα με τρία άτομα που παρακολούθησαν το δείπνο. Οποιοσδήποτε κανονισμός – ιδιαίτερα κανόνες που θα μπορούσαν να παρεμποδίσουν τη μετεωρική ανάπτυξη της εταιρείας – θα πρέπει να επικεντρωθεί σε μακροπρόθεσμες απειλές όπως η τεχνητή νοημοσύνη που τελικά υπερισχύει του ανθρώπινου ελέγχου, πρόσθεσε.

Άλλοι, όπως η Μέρεντιθ Γουίτακερ, μια Αμερικανίδα τεχνολόγος που ήταν επίσης παρούσα στο δείπνο στο Παρίσι τον Νοέμβριο, υποστήριξε ότι οι πραγματικές βλάβες της υπάρχουσας τεχνητής νοημοσύνης – συμπεριλαμβανομένων ελαττωματικών συνόλων δεδομένων που εδραιώνουν προκαταλήψεις – απαιτούν από τους πολιτικούς να δράσουν τώρα.

Deepfake και το φόβητρο της Κίνας
Συγχρόνως με τα παραπάνω, στελέχη εταιρειών κολοσσών της τεχνολογίας είχαν ξεκινήσει έναν αγώνα δρόμου προτρέποντας τους πολιτικούς να μην υπερβάλουν τις ρυθμίσεις.

Ο Έρικ Σμιντ, πρώην διευθύνων σύμβουλος της Google, και ο ιδρυτής του LinkedIn, Ριντ Χόφμαν, πέταξαν μεταξύ Ουάσιγκτον, Λονδίνου και Παρισιού για να προσφέρουν τη δική τους άποψη για το πώς να χειρίζονται την τεχνητή νοημοσύνη, σύμφωνα με πέντε άτομα που επικαλείται το Politico. Μια υπερβολική καταστολή, υποστήριξαν, θα έδινε στην αυταρχική Κίνα ένα αποφασιστικό πλεονέκτημα στην τεχνητή νοημοσύνη.

Μάλιστα για να πείσουν τους συνομιλητές τους τα εν λόγω στελέχη εμφάνισαν deepfake βίντεο με… δυτικούς ηγέτες. Αυτές οι πλαστογραφίες που δημιουργούνται από την τεχνητή νοημοσύνη εξακολουθούν να είναι στην αιχμή της τεχνολογίας και είναι συχνά αδέξιες και εύκολο να εντοπιστούν. Ωστόσο, τα στελέχη χρησιμοποιήσαν τα συγκεκριμένα παραδείγματα για να δείξουν στους ηγέτες πώς η τεχνολογία είχε τη δυνατότητα να εξελιχθεί για να θέσει σοβαρούς κινδύνους στο μέλλον.

Αφού οι Βρυξέλλες κατέληξαν σε πολιτική συμφωνία τον Δεκέμβριο σχετικά με τον Νόμο της AI, ο Μακρόν – φρέσκος από το προσωπικό του δείπνο για την τεχνητή νοημοσύνη – συμπαρατάχθηκε με τον Γερμανό καγκελάριο Όλαφ Σολτς και την Ιταλίδα πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι για να ζητήσουν λιγότερους ελέγχους στις τελευταίες μορφές τεχνολογίας. Ο Γάλλος πρόεδρος ανησυχούσε ότι μια τέτοια ρύθμιση θα παρεμπόδιζε τις τοπικές εταιρείες – συμπεριλαμβανομένης της Mistral, της γαλλικής εταιρείας τεχνητής νοημοσύνης που υποστηρίζεται, εν μέρει, από τον Σμιντ, το πρώην αφεντικό της Google.

Η Γαλλία παρέμεινε στάσιμη μέχρι που τελικά υποχώρησε στην πολιτική πίεση στις αρχές Φεβρουαρίου για να υποστηρίξει τους κανόνες, αν και με μεγάλες επιφυλάξεις. «Θα ρυθμίσουμε πράγματα που δεν θα παράγουμε ή δεν θα εφευρίσκουμε πλέον», είπε ο Μακρόν ενώπιον δημόσιου ακροατηρίου στην Τουλούζη, αφού εξασφάλισε κάποια ανταλλάγματα της τελευταίας στιγμής για τις ευρωπαϊκές εταιρείες.

Βιολογικά όπλα και Big Tech
Στη συνέχεια το Politico μεταβαίνει στην αντίπερα όχθη του Ατλαντικού και αποκαλύπτει μια κλειστή ακρόαση μεταξύ Αμερικανών νομοθετών και ειδικών τεχνολογίας τον Σεπτέμβριο. Εκεί, ο Τρίσταν Χάρις, Αμερικανός τεχνολογικός ηθικολόγος και συνιδρυτής του μη κερδοσκοπικού οργανισμού Centre for Humane Technology, περιέγραψε πώς οι μηχανικοί του εξανάγκασαν το τελευταίο προϊόν τεχνητής νοημοσύνης της Meta να διαπράξει μια τρομακτική πράξη: την κατασκευή ενός βιολογικού όπλου.

Αυτό έδειξε ότι η προσέγγιση της Meta στην τεχνητή νοημοσύνη ήταν πολύ χαλαρή και δυνητικά επικίνδυνη, υποστήριξε ο Χάρις, σύμφωνα με δύο αξιωματούχους που συμμετείχαν στη συνάντηση.

Η εταιρεία του Μαρκ Ζάκερμπεργκ ευνόησε τη λεγόμενη τεχνολογία ανοιχτού κώδικα – τεχνητή νοημοσύνη εύκολα προσβάσιμη σε όλους – με λίγες διασφαλίσεις κατά της κατάχρησης. Μια τέτοια πολιτική, πρόσθεσε ο Χάρις, θα οδηγούσε σε πραγματική ζημιά, συμπεριλαμβανομένης της διάδοσης όπλων μαζικής καταστροφής που παράγονται από την τεχνητή νοημοσύνη.

Το Politico αποκαλύπτει και μια μάλλον αμήχανη στιγμή με τον Ζάκερμπεργκ, ο οποίος ήταν επίσης παρών στην ακρόαση στο Καπιτώλιο, να βγάζει το κινητό του και να βρίσκει τις ίδιες πληροφορίες για το βιοόπλο μέσω μιας απλής αναζήτησης στη μηχανή αναζήτησης της Google. Η κίνηση αυτή, που έγινε για να αμβλύνει την κατηγορία του Χάρις ότι η προσέγγιση ανοιχτού κώδικα τεχνητής νοημοσύνης της Meta ήταν απειλή για την ανθρωπότητα, προκάλεσε άφθονο γέλιο στην αίθουσα.

Πέρα από αυτό όμως, η σύγκρουση Χάρις-Ζάκερμπεργκ φέρνει στην επιφάνεια ένα άλλο βασικό ερώτημα για τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής: η τεχνητή νοημοσύνη θα πρέπει να περιορίζεται σε μια χούφτα αξιόπιστες εταιρείες ή να είναι ανοιχτή σε όλους τους ενδιαφερόμενους για εκμετάλλευση;

Σύμφωνα με εκείνους που προτιμούν την αδειοδότηση προηγμένης τεχνητής νοημοσύνης σε ορισμένες επιλεγμένες εταιρείες, οι άμεσοι κίνδυνοι είναι πολύ έντονοι για να αφεθούν ελεύθεροι στον ευρύτερο κόσμο. Μια παρουσίαση PowerPoint που προειδοποιεί ότι μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης ανοιχτού κώδικα θα απελευθέρωναν ανεξέλεγκτα βιοόπλα προσβάσιμα σε τρομοκράτες, παρουσιάστηκε κατ’ ιδίαν σε κυβερνητικούς αξιωματούχους στο Λονδίνο, το Παρίσι και την Ουάσιγκτον, σύμφωνα με έξι υπεύθυνους χάραξης πολιτικής που συμμετείχαν σε αυτές τις συναντήσεις.

Η Microsoft και η OpenAI είναι μεταξύ των εταιρειών που προτιμούν τον περιορισμό της τεχνολογίας σε μικρό αριθμό εταιρειών, ώστε οι ρυθμιστικές αρχές να μπορούν να οικοδομήσουν δεσμούς με καινοτόμους τεχνητής νοημοσύνης.

Οι επικριτές της κυριαρχίας της Σίλικον Βάλεϊ υποστηρίζουν ότι οι Big Tech έχουν συμφέρον να αποκλείσουν τον ανταγωνισμό. Σύμφωνα με τον Μαρκ Σάρμαν, εκτελεστικό διευθυντή του Ιδρύματος Mozilla, οι μεγαλύτερες εταιρείες τεχνολογίας στον κόσμο θέλουν να αιχμαλωτίσουν τη νέα βιομηχανία τεχνητής νοημοσύνης για τον εαυτό τους και να αποκόψουν τους ανταγωνιστές τους.

Κατά τη διάρκεια του φθινοπώρου, ο Σάρμαν περιόδευσε τις δυτικές πρωτεύουσες για να παροτρύνει ανώτερους αξιωματούχους των ΗΠΑ, της ΕΕ και του Ηνωμένου Βασιλείου να μην περιορίσουν αυτούς που θα μπορούσαν να αναπτύξουν μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης επόμενης γενιάς. Σε αντίθεση με άλλους γίγαντες της Σίλικον Βάλεϊ, η Meta του Ζάκερμπεργκ έχει ταχθεί με ανθρώπους όπως ο Σάρμαν που θέλουν να διατηρήσουν την τεχνολογία ανοιχτή σε όλους.

Η ανοιχτή προσέγγιση κερδίζει φίλους σε ισχυρά μέρη της Ουάσιγκτον, αν και οι Αμερικανοί αξιωματούχοι παραμένουν διχασμένοι, σημειώνει το Politico. Στις Βρυξέλλες, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής συμφώνησαν να απαλλάξουν σχεδόν όλη την τεχνητή νοημοσύνη ανοιχτού κώδικα από την πιο σκληρή επίβλεψη – εφόσον η τεχνολογία δεν χρησιμοποιείται σε παράνομες πρακτικές, όπως η αναγνώριση προσώπου. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, ωστόσο, οι αξιωματούχοι κλίνουν προς τον περιορισμό της πιο προηγμένης τεχνητής νοημοσύνης σε λίγες χώρες.

Το μέλλον είναι εδώ
Αν το 2023 ήταν η χρονιά του… lobbying γύρω από τα θέματα της τεχνητής νοημοσύνης, το 2024 θα είναι η χρονιά των αποφάσεων, καταλήγει το άρθρο του Politico.

Μέχρι το καλοκαίρι, θα τεθούν σε ισχύ τμήματα του νόμου για την τεχνητή νοημοσύνη της Ευρώπης. Η αντίπαλη εκτελεστική εντολή για την τεχνητή νοημοσύνη του Λευκού Οίκου αλλάζει ήδη τον τρόπο με τον οποίο οι ομοσπονδιακές υπηρεσίες χειρίζονται την τεχνολογία. Περισσότερες μεταρρυθμίσεις στην Ουάσιγκτον αναμένονται μέχρι το τέλος του έτους.

Άλλες χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ιαπωνία και ο Καναδάς – καθώς και η Κίνα – κάνουν τα δικά τους σχέδια, τα οποία περιλαμβάνουν μεγαλύτερη εποπτεία της πιο προηγμένης τεχνητής νοημοσύνης και συγχρόνως γίνονται προσπάθειες να πείσουν άλλες χώρες να υιοθετήσουν τους κανόνες τους.

Αυτό που είναι ξεκάθαρο, σύμφωνα με τους δεκάδες ειδικούς της τεχνητής νοημοσύνης που μίλησαν στο Politico, είναι ότι το 2024, η επιθυμία για πολιτική δράση είναι απίθανο να εκλείψει. Ο αντίκτυπος της τεχνητής νοημοσύνης, ειδικά σε μια χρονιά συνεχών εκλογικών αναμετρήσεων, κάθε άλλο παρά βέβαιος είναι.

«Αυτή η υπόθεση σχετικά με την απώλεια ελέγχου της τεχνητής νοημοσύνης ξαφνικά λαμβάνεται σοβαρά υπόψη», δήλωσε ο Μαξ Τέγκμαρκ πρόεδρος του Future of Life Institute, μιας μη κερδοσκοπικής οργάνωσης που υποστηρίζει μεγαλύτερους ελέγχους στην τεχνητή νοημοσύνη. «Οι άνθρωποι συνειδητοποιούν ότι αυτό δεν είναι πλέον μακροπρόθεσμο. Συμβαίνει».

Βρήκαν ζωντανό χέλι 30 εκατοστών στην κοιλιά άνδρα

Άφωνοι έμειναν οι γιατροί όταν ανακάλυψαν στην κοιλιά ενός άνδρα ένα ζωντανό χέλι. Πιστεύουν ότι βρέθηκε να στριφογυρίζει στην κοιλιά του, αφού εισήλθε στο σώμα του μέσω του πρωκτού του.

Ο 34χρονος άνδρας από το Βιετνάμ υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση προκειμένου να αφαιρεθεί το χέλι που είχε μήκος 30 εκατοστά.

Η ανακάλυψη έγινε όταν ο άνδρας μετέβη στο Ιατρικό Κέντρο της Περιφέρειας Χάι Χα στην επαρχία Κουάνγκ Νιν με έντονο κοιλιακό άλγος την περασμένη Τετάρτη, σύμφωνα με τοπική αναφορά.

Πώς “τρύπωσε” το χέλι στο σώμα του άνδρα

Οι γιατροί πιστεύουν ότι το πλάσμα της θάλασσας εισήλθε στο σώμα του άνδρα μέσω του πρωκτού του και γλίστρησε στην κοιλιά μέσω του παχέος εντέρου του, σύμφωνα με το Oddity Central.

Το χέλι εντοπίστηκε αφού οι γιατροί έκαναν υπερηχογράφημα και ακτινογραφία, που έδειξε ότι ένα ξένο αντικείμενο βρισκόταν μέσα στον πεπτικό σωλήνα του άνδρα.

«Πρόκειται για μια σπάνια περίπτωση», είπε ο επικεφαλής της χειρουργικής, Pham Manh Hung. «Η περιοχή του ορθού έχει πολλά υγρά κοπράνων και μολύνεται εύκολα με βακτήρια, αλλά η επέμβαση έγινε με ασφάλεια, ώστε να μην παρουσιαστεί κανένα πρόβλημα».

Το χέλι προκάλεσε διάτρηση του εντέρου και περιτονίτιδα, μια κατάσταση που προκαλεί φλεγμονή στο στομάχι ή την κοιλιά, σύμφωνα με τοπικές αναφορές.

Ο άνδρας νοσηλεύτηκε στο νοσοκομείο μετά την επέμβαση και ανέφερε ότι είχε ήπιο κοιλιακό άλγος αφού ξύπνησε.

ΗΠΑ-Βρετανία: Η Κίνα πίσω από κακόβουλες εκστρατείες στο διαδίκτυο

Δριμύ κατηγορώ κατά της Κίνας εξαπέλυσαν οι ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο, κατηγορώντας την ότι κρύβεται πίσω από «κακόβουλες» εκστρατείες στον κυβερνοχώρο που στοχεύουν πολιτικά πρόσωπα.

Η βρετανική κυβέρνηση ισχυρίστηκε επίσης ότι οι χάκερ που συνδέονται με την Κίνα ήταν πίσω από μια επίθεση που είχε πρόσβαση στα δεδομένα εκατομμυρίων ψηφοφόρων.

«Μπορώ να επιβεβαιώσω σήμερα ότι παράγοντες που συνδέονται με το κινεζικό κράτος ήταν υπεύθυνοι για δύο κακόβουλες εκστρατείες στον κυβερνοχώρο που στόχευαν τους δημοκρατικούς θεσμούς και τους βουλευτές μας», δήλωσε ο Βρετανός αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Όλιβερ Ντάουντεν σε ομιλία του στο κοινοβούλιο τη Δευτέρα.

Ο Ντάουντεν απέδωσε μια κυβερνοεπίθεση στην Εκλογική Επιτροπή, την ανεξάρτητη υπηρεσία που είναι επιφορτισμένη με τον καθορισμό προτύπων για τον τρόπο διεξαγωγής των εκλογών στο Ηνωμένο Βασίλειο, σε έναν παράγοντα που συνδέεται με το κράτος της Κίνας. Οι επιθέσεις λέγεται ότι πραγματοποιήθηκαν μεταξύ 2021 και 2022.

Η επίθεση εντοπίστηκε από την Εκλογική Επιτροπή τον Οκτώβριο του 2022, αλλά δεν αποκαλύφθηκε μέχρι πέρυσι. Χάκερ είχαν πρόσβαση στα ονόματα και τις διευθύνσεις οποιουδήποτε στη Βρετανία ήταν εγγεγραμμένος για να ψηφίσει μεταξύ 2014 και 2022, ανέφερε η Εκλογική Επιτροπή σε δημόσια ανακοίνωση του 2023 .

«Συκοφαντίες»

Εκπρόσωπος της κινεζικής πρεσβείας στο Ηνωμένο Βασίλειο είπε ότι οι ισχυρισμοί ότι η Κίνα βρίσκεται πίσω από κυβερνοεπιθέσεις στο Ηνωμένο Βασίλειο είναι «εντελώς κατασκευασμένες και κακόβουλες συκοφαντίες».

«Είμαστε σθεναρά αντίθετοι σε τέτοιες κατηγορίες», είπε ο εκπρόσωπος της κινεζικής πρεσβείας στους δημοσιογράφους σε συνέντευξη Τύπου τη Δευτέρα, σύμφωνα με ενημέρωση που δημοσιεύτηκε στον ιστότοπό της. «Η Κίνα πάντα πολεμούσε σθεναρά όλες τις μορφές κυβερνοεπιθέσεων σύμφωνα με το νόμο».

«Ένα ξεκάθαρο μοτίβο»

Ο Ντάουντεν είπε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο πιστεύει ότι η Κίνα βρίσκεται πίσω και από απόπειρα χάκινγκ στους λογαριασμούς email των βρετανών νομοθετών το καλοκαίρι του 2021. Κατηγόρησε την κινεζική ομάδα χάκερ APT31 ότι βρίσκεται πίσω από αυτήν την επίθεση.

Η εταιρεία κυβερνοασφάλειας Mandiant, η οποία ανήκει στην Google, περιγράφει την APT31 ως «έναν παράγοντα κατασκοπείας στον κυβερνοχώρο της Κίνας που επικεντρώνεται στη λήψη πληροφοριών που μπορούν να παρέχουν στην κινεζική κυβέρνηση και στις κρατικές επιχειρήσεις πολιτικά, οικονομικά και στρατιωτικά πλεονεκτήματα».

Ο Ντάουντεν πρόσθεσε ότι οι προσπάθειες παραβίασης των λογαριασμών ηλεκτρονικού ταχυδρομείου των βρετανών νομοθετών ήταν ωστόσο «ανεπιτυχείς».

Οι ΗΠΑ χτυπούν την Κίνα

Όπως γράφει το CNBC, το υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ αποσφράγισε ένα κατηγορητήριο τη Δευτέρα που κατηγορεί τους χάκερ που συνδέονται με το κινεζικό κράτος ότι βρίσκονται πίσω από εκστρατείες στον κυβερνοχώρο που στοχεύουν αμερικανικές επιχειρήσεις, κυβερνητικούς αξιωματούχους και πολιτικούς.

Το Υπουργείο Δικαιοσύνης απήγγειλε κατηγορίες σε επτά Κινέζους υπηκόους. Αυτά τα άτομα λειτουργούσαν ως μέρος της ομάδας hacking APT31, δήλωσε το DOJ.

«Το υπουργείο Δικαιοσύνης δεν θα ανεχθεί τις προσπάθειες της κινεζικής κυβέρνησης να εκφοβίσει τους Αμερικανούς που υπηρετούν το κοινό, να φιμώσει τους αντιφρονούντες που προστατεύονται από τους αμερικανικούς νόμους ή να κλέβουν από αμερικανικές επιχειρήσεις», δήλωσε ο Γενικός Εισαγγελέας Merrick B. Garland σε δήλωση τη Δευτέρα.

«Αυτή η υπόθεση χρησιμεύει ως υπενθύμιση των σκοπών στους οποίους η κινεζική κυβέρνηση είναι διατεθειμένη να στοχεύσει και να εκφοβίσει τους επικριτές της, συμπεριλαμβανομένης της έναρξης κακόβουλων επιχειρήσεων στον κυβερνοχώρο που στοχεύουν στην απειλή της εθνικής ασφάλειας των Ηνωμένων Πολιτειών και των συμμάχων μας», πρόσθεσε ο Garland.

Nvidia: Στροφή στον τομέα υγείας με εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης

Την περασμένη εβδομάδα, η Nvidia ανακοίνωσε συμφωνίες με την Johnson & Johnson για χρήση παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης στη χειρουργική και με την GE Healthcare για τη βελτίωση της ιατρικής απεικόνισης.

Οι εξελίξεις στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης στο συνέδριο GTC AI 2024 — το οποίο περιλάμβανε επίσης την κυκλοφορία πάνω από 20 νέων εργαλείων που βασίζονται στην τεχνητή νοημοσύνη — δείχνουν πόσο σημαντική είναι για τη Nvidia η ιατρική για μελλοντικές επιχειρηματικές ευκαιρίες και έσοδα στον μη τεχνολογικό τομέα.

«Ο λόγος για τον οποίο η Nvidia είναι τόσο δημοφιλής σήμερα είναι επειδή βασικά παρείχε τον εξοπλισμό και την τεχνολογία για κάτι που απλά δεν μπορούσες να κάνεις πριν ή αν έπρεπε να κάνεις κάτι τέτοιο θα χρειαζόσουν πιθανώς τις πιο πολλές φορές περισσότερο χρόνο, χρήματα και κόστος», δήλωσε ο Raj Joshi, αναλυτής τεχνολογίας και αντιπρόεδρος της Moody’s Ratings. «Ο υγειονομικός τομέας, είτε πρόκειται για βιοτεχνολογία, είτε για χημικές ουσίες είτε για ανακάλυψη νέων φαρμάκων, είναι ένας πολύ ισχυρός τομέας».

Η τιμή της μετοχής της Nvidia είναι αυξημένη κατά 100% σε ετήσια βάση το τελευταίο χρόνο και ο κλάδος της βιοτεχνολογίας είναι ένα παράδειγμα των αναξιοποίητων δυνατοτήτων στις οποίες συνεχίζουν να στοιχηματίζουν οι επενδυτές. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να επιταχύνει τη διαδικασία ανακάλυψης φαρμάκων, ακόμη και να βρει χρήσεις για φάρμακα που μπορεί να απέτυχαν να παράγουν αποτελέσματα για την αρχική ασθένεια για την οποία αναπτύχθηκαν.

«Τους τελευταίους 18 μήνες περίπου, τείνουμε να πιστεύουμε ότι είναι περισσότερο ελπίδα παρά διαφημιστική εκστρατεία, λόγω των απτών αποτελεσμάτων και στη συνέχεια των πολύ συναρπαστικών περιπτώσεων χρήσης του πώς η τεχνητή νοημοσύνη βοήθησε στη φαρμακευτική βιομηχανία, τη βιομηχανία ιατρικής τεχνολογίας ή τη βιομηχανία βιοτεχνολογίας», δήλωσε ο Arda Ural, ηγέτης της αγοράς στον κλάδο των επιστημών υγείας και ζωής της EY Αμερικής.

Η ανάπτυξη φαρμάκων είναι μια υψηλού ρίσκου διαδικασία που μπορεί να διαρκέσει τουλάχιστον μια δεκαετία από την αρχική σύλληψη έως τις κλινικές μελέτες, είπε ο Ural. Είναι επίσης μια διαδικασία που μπορεί να κοστίσει δισεκατομμύρια, με μεγάλες πιθανότητες αποτυχίας.

Τεχνητή νοημοσύνη και βιοτεχνολογία

Περίπου το 41% των CEO της βιοτεχνολογίας που συμμετείχαν σε έρευνα της EY στα τέλη του 2023 δήλωσαν ότι εξέταζαν «συγκεκριμένους» τρόπους με τους οποίους η παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τις εταιρείες τους. «Αυτό είναι πολύ υψηλό [ποσοστό] για την εμπειρία μου, έχοντας περάσει 30 χρόνια σε αυτόν τον κλάδο», είπε ο Ural. «Αυτό είναι ένα πραγματικά μοναδικό χαρακτηριστικό που βλέπουμε με την τεχνητή νοημοσύνη και το οποίο συλλέγεται πολύ πιο γρήγορα από άλλες τεχνολογίες».

Η εστίαση στον κλάδο της υγειονομικής περίθαλψης από τη Nvidia στο συνέδριό της ήταν η ενίσχυση μιας φιλοδοξίας που είχε εδώ και πολύ καιρό. Κατά τη διάρκεια μιας παρουσίασης αποτελεσμάτων με επενδυτές τον Φεβρουάριο, η Nvidia ανέφερε διάφορους τρόπους με τους οποίους η τεχνολογία της προσαρμόστηκε στον ιατρικό τομέα. Εταιρείες όπως η Recursion Pharmaceuticals και Generate Biomedicines επεκτείνουν τη βιοϊατρική τους έρευνα με τη βοήθεια παρόχων cloud τόσο εξειδικευμένων που χρειάζονται υποδομή τεχνητής νοημοσύνης της Nvidia για να διευκολύνουν τη διαδικασία.

«Στον υγειονομικό τομέα, η ψηφιακή βιολογία και η παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη βοηθούν στην επανασχεδιασμό της όλης διαδικασίας ανακάλυψης φαρμάκων, της χειρουργικής επέμβασης, της ιατρικής απεικόνισης και των “φορέσιμων” (wearable) συσκευών», δήλωσε η Colette Kress, οικονομική διευθύντρια της Nvidia.

«Έχουμε δημιουργήσει βαθιά τεχνογνωσία στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης την τελευταία δεκαετία, δημιουργώντας την πλατφόρμα υγειονομικής περίθαλψης NVIDIA Clara και το NVIDIA BioNeMo, μια υπηρεσία παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης για την ανάπτυξη, την προσαρμογή και την αξιοποίηση βασικών μοντέλων AI για ανακάλυψη φαρμάκων με τη βοήθεια υπολογιστή».

Πέρυσι, η NVIDIA επένδυσε 50 εκατομμύρια δολάρια στην Recursion για τα πρότζεκτ της στην ανακάλυψη φαρμάκων. Η Recursion εισάγει τα βιολογικά και χημικά της δεδομένα για να εκπαιδεύσει τα μοντέλα AI της NVIDIA στην πλατφόρμα cloud της. Η εταιρεία έχει επίσης συνεργαστεί με την Genentech της Roche για την ανάπτυξη νέων φαρμάκων και καλύτερων πρωτοκόλλων θεραπείας. Συνεργάστηκε επίσης το 2021 με τον Schrödinger για την ανακάλυψη φαρμάκων.

Η πλατφόρμα BioNeMo

Ένα από τα μεγαλύτερα πλεονεκτήματα της NVIDIA στον υγειονομικό τομέα μέχρι σήμερα είναι η πλατφόρμα BioNeMo, μια παραγωγική υπηρεσία cloud AI ειδικά σχεδιασμένη για την ανάπτυξη φαρμάκων.

«Είναι ένα πράγμα να σχεδιάζεις ημιαγωγούς και υπολογιστικές πλατφόρμες για να κάνουν κάτι κάποιοι άλλοι. Αλλά είναι εντελώς άλλο πράγμα όταν μπορείς να δημιουργήσεις ολοκληρωμένα πακέτα τεχνολογίας που μπορείς να πουλήσεις σε έναν πελάτη», είπε ο Joshi.

Οι πλατφόρμες παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης εστιασμένες στη βιοτεχνολογία έχουν τη δυνατότητα να μειώσουν το κόστος για τις φαρμακευτικές εταιρείες πέρα από τη διαδικασία ανάπτυξης φαρμάκων. Πολλές εταιρείες εξώθησαν τις διαδικασίες back office για την αλυσίδα εφοδιασμού, τις χρηματοοικονομικές και διοικητικές λειτουργίες, καθώς και την παραγωγή, για να εξοικονομήσουν χρήματα. Αλλά με την αύξηση των γεωπολιτικών εντάσεων και την έμφαση στην επιστροφή θέσεων εργασίας στις ΗΠΑ, η μετακίνηση θέσεων εργασίας στο εξωτερικό έχει γίνει ένα ολοένα και πιο αυξανόμενο κόστος.

«Τώρα μπορείτε να το κάνετε αυτό στον χώρο σας με την τεχνητή νοημοσύνη με πολύ χαμηλότερο κόστος, επειδή έχετε πλέον αυτοματισμό ρομποτικών διαδικασιών, που τροφοδοτείται από AI», είπε ο Ural. «Αυτό, όχι μόνο βοηθά στην επιτάχυνση της ανάπτυξης φαρμάκων, αλλά βοηθά επίσης στη μείωση του κόστους λειτουργίας μιας εταιρείας. Αυτό σημαίνει ότι μπορείτε να αξιοποιήσετε περισσότερο το κεφάλαιό σας για την ανάπτυξη φαρμάκων και να βρείτε περισσότερες θεραπείες πιο γρήγορα».

Η ικανότητα να μυρίζεις τη βροχή πριν έρθει δεν είναι μύθος

Η επιστήμη αποκάλυψε με στοιχεία ότι πράγματι υπάρχουν άνθρωποι που έχουν την ικανότητα να μυρίζουν τη βροχή πριν έρθει. Ενώ οι προβλέψεις του καιρού μπορεί μερικές φορές να αποδειχθούν αναξιόπιστες, φαίνεται να υπάρχει ένα ενδιαφέρον φαινόμενο όπου κάποιοι άνθρωποι ισχυρίζονται ότι μπορούν να ανιχνεύσουν τη βροχή πριν από την άφιξή της, οδηγώντας σε έντονες συζητήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Η ξεχωριστή φρέσκια μυρωδιά που μένει στον αέρα μετά τη βροχή είναι γνωστή ως «petrichor» όρος που προέρχεται από τις ελληνικές λέξεις, πέτρα και ιχώρ (η ουσία που έρεε στις φλέβες των Ελλήνων θεών).

Η επιστημονική εξήγηση
Είναι ενδιαφέρον ότι η ικανότητά μας να ανιχνεύουμε τη γεωσμίνη είναι αρκετά εντυπωσιακή, ξεπερνώντας ακόμη και τις αισθητηριακές ικανότητες των καρχαριών όταν πρόκειται για την ανίχνευση του αίματος. Η μυρωδιά του πετροχώματος γίνεται ιδιαίτερα αισθητή μετά από μια περίοδο βροχής, επειδή όταν οι σταγόνες της βροχής πέφτουν στο έδαφος, ισοπεδώνονται και μπορούν να παγιδεύσουν θύλακες αέρα. Αυτοί οι θύλακες στη συνέχεια ανεβαίνουν ως μικροσκοπικά αερολύματα, μεταφέροντας μαζί τους τυχόν χημικές ουσίες και μικροοργανισμούς που υπάρχουν στο έδαφος, δημιουργώντας το γνωστό άρωμα μετά τη βροχή.

Επιπλέον, μια άλλη πηγή οσμής που συνδέεται με τη βροχή είναι το χημικό όζον. Το όζον έχει μια ξεχωριστή, γλυκιά μυρωδιά και μπορεί μερικές φορές να υποδεικνύει την προσέγγιση καταιγίδας. Σε τέτοιες περιπτώσεις, θύλακες αερίου όζοντος ωθούνται στο επίπεδο του εδάφους από τους ανέμους που πλησιάζουν, καθιστώντας τους πιο πιθανό να ανιχνευθούν από τα ρουθούνια μας.

Η συναρπαστική αλληλεπίδραση της γεωσμίνης και του όζοντος, σε συνδυασμό με τη διαδικασία της βροχής και τις επιδράσεις της στο έδαφος, συμβάλλει στη μοναδική μυρωδιά της πετρούλας και προσφέρει μια πειστική εξήγηση για όσους ισχυρίζονται ότι έχουν αυτή την αξιοσημείωτη ικανότητα.

TacticAI της Google: Ένα νέο σύστημα που επαναπροσδιορίζει τη στρατηγική του ποδοσφαίρου

Το ποδόσφαιρο ήταν πάντα ένα παιχνίδι τακτικής και στρατηγικής. Από τους πάγκους των τοπικών πάρκων μέχρι τον χλοοτάπητα των μεγαλύτερων γηπέδων, οι προπονητές πειραματίζονται διαρκώς με τους σχηματισμούς, τις ρουτίνες των στημένων φάσεων και τα σχέδια του παιχνιδιού – και όλα αυτά με στόχο τη νίκη. Αλλά στη σύγχρονη εποχή, η μάχη για την ποδοσφαιρική υπεροχή δεν αφορά πλέον μόνο τη διαίσθηση των λαμπρών μυαλών. Αναδιαμορφώνεται από μια απροσδόκητη δύναμη: την τεχνητή νοημοσύνη.

Εδώ και χρόνια, οι ποδοσφαιρικοί σύλλογοι στα υψηλότερα επίπεδα έχουν στραφεί στην ανάλυση δεδομένων για να αποσπάσουν κάθε πλεονέκτημα από τους όγκους υλικού από αγώνες και τα δεδομένα παρακολούθησης παικτών. Οι ερευνητές της τεχνητής νοημοσύνης ανεβάζουν το παιχνίδι σε νέο επίπεδο με τη γεωμετρική βαθιά μάθηση. Οι ερευνητές της DeepMind παρουσιάζουν το TacticAI, έναν βοηθό τεχνητής νοημοσύνης που έχει σχεδιαστεί για να βελτιστοποιεί ένα από τα μεγαλύτερα όπλα του ποδοσφαίρου: το κόρνερ. Για το ανεκπαίδευτο μάτι, ένα κόρνερ είναι οργανωμένο χάος – παίκτες που κατακλύζουν την περιοχή, σώματα που σπρώχνονται για να πάρουν θέση, η χτυπημένη παράδοση προκαλεί μια σύντομη κίνηση. Ωστόσο, για τους αλγορίθμους της TacticAI, πρόκειται για ένα πολύπλοκο πρόβλημα φυσικής που περιμένει να λυθεί μέσω δεδομένων και προβλέψεων.

Αναλύοντας αμέτρητα παραδείγματα καταστάσεων και αποτελεσμάτων κόρνερ, τα μοντέλα βαθιάς μάθησης της TacticAI έχουν μάθει να προβλέπουν πολλαπλούς ζωτικούς παράγοντες, όπως το πού είναι πιθανό να ορμήσουν οι επιτιθέμενοι για να υποδεχτούν τη μπάλα, ποιοι αντίπαλοι αποτελούν τη μεγαλύτερη απειλή για μια αντεπίθεση, και ίσως το πιο κρίσιμο – πού θα πρέπει να τοποθετηθούν οι παίκτες της επιτιθέμενης ομάδας για τη βέλτιστη πιθανότητα να σκοράρουν.

Στον πυρήνα του, το TacticAI βασίζεται σε έναν πρωτοποριακό αγωγό γεωμετρικής βαθιάς μάθησης για τη μετατροπή των ακατέργαστων δεδομένων ποδοσφαίρου σε δομημένες εισροές για την κατανόηση των μοντέλων AI. Το θεμελιώδες βήμα είναι η μετατροπή της ακατάστατης, πραγματικού κόσμου χωροχρονικής παρακολούθησης των θέσεων και των κινήσεων των παικτών σε πυκνές αναπαραστάσεις γραφημάτων με πληροφοριακή πυκνότητα. Οι μηχανικοί δεδομένων της TacticAI προσλαμβάνουν ποικίλες εισροές από κορυφαίους επαγγελματικούς αγώνες – τροχιές ποδοσφαιριστών, ροές συμβάντων που τεκμηριώνουν ενέργειες επί της μπάλας, συνθέσεις ομάδων και άλλα αρχεία καταγραφής παιχνιδιών με βάση το πλαίσιο. Αυτά τα πολυτροπικά δεδομένα κωδικοποιούνται στη συνέχεια σε δυναμικούς γράφους, όπου οι μεμονωμένοι παίκτες αποτελούν κόμβους και οι σχετικές θέσεις και αλληλεπιδράσεις τους απεικονίζονται ως ακμές.

Με τα σενάρια ποδοσφαίρου σε αυτή τη γεωμετρική παιδική χαρά, το TacticAI χρησιμοποιεί τα νευρωνικά του δίκτυα – τα νευρωνικά δίκτυα γραφημάτων (GNN), τα οποία ειδικεύονται στη συλλογιστική πάνω σε ακανόνιστα δομημένες τοπολογίες γραφημάτων. Τα GNN εξάγουν τα λανθάνοντα μοτίβα και τις γεωμετρικές σχέσεις που είναι ενσωματωμένες στις δομές των γραφημάτων, περνώντας επανειλημμένα τις αναπαραστάσεις από γύρους μη γραμμικών μετασχηματισμών.

Ωστόσο, η πρόβλεψη είναι μόνο ένα μέρος της πολύπλευρης προσέγγισης της TacticAI για τη βελτιστοποίηση των τακτικών σετ. Οι ερευνητές σχεδίασαν μια ενοποιημένη αρχιτεκτονική κωδικοποιητή-αποκωδικοποιητή για να αξιολογήσουν τα μοντέλα GNN τους σε τρεις διαφορετικές εργασίες αναφοράς – πρόβλεψη δέκτη, αναγνώριση απειλητικών βολών και καθοδηγούμενη δημιουργία στρατηγικής τοποθέτησης.

Το συστατικό κωδικοποιητή χρησιμοποιεί τους ακατέργαστους γράφους εισόδου για να υπολογίσει πλούσιες ενσωματώσεις σε επίπεδο κόμβων και γράφων, αποτυπώνοντας την τρέχουσα κατάσταση του σεναρίου. Ανάλογα με το στοχευμένο σημείο αναφοράς, ο αποκωδικοποιητής λαμβάνει αυτές τις ενσωματώσεις και παράγει τις επιθυμητές προβλέψεις ή γεννήσεις προσαρμοσμένες για το συγκεκριμένο έργο.

Για την πρόβλεψη του δέκτη, ο αποκωδικοποιητής επικεντρώνεται στην εξαγωγή συμπερασμάτων για τους πιθανούς προορισμούς των επιτιθέμενων παικτών για να βρουν χώρο και να λάβουν την παράδοση. Για την ανάλυση απειλητικών βολών, στοχεύει στον εντοπισμό ευκαιριακών απειλών μετάβασης που θα μπορούσαν να τιμωρήσουν γρήγορα τις ομάδες στην αντεπίθεση. Για την εργασία καθοδηγούμενης τοποθέτησης, η μονάδα αποκωδικοποιητή σχεδιάζει τις βέλτιστες ταχύτητες και τις μελλοντικές τοποθεσίες για τους παίκτες της επιτιθέμενης ομάδας ώστε να εκμεταλλευτούν καλύτερα την κατάσταση.

Κεντρικό ρόλο στην αποτελεσματικότητα του TacticAI παίζει η ικανότητά του να σέβεται τις συμμετρικές ιδιότητες του ίδιου του ποδοσφαιρικού γηπέδου. Το σύστημα παράγει περιστρεφόμενες, αντανακλαστικές και μετασχηματισμένες εκδόσεις των δεδομένων εισόδου, επιτρέποντας στα δίκτυα συνελικτικού γραφήματος (GCNs) να μάθουν τις αναπαραστάσεις που είναι ισοδύναμες με την περιστροφή και να λάβουν υπόψη τους τις εγγενείς συμμετρίες στην τοποθέτηση των παικτών. Οι μηχανισμοί προσοχής διαδραματίζουν επίσης κρίσιμο ρόλο, επιτρέποντας στα GNNs να παρακολουθούν με ευελιξία τις πιο σχετικές αλληλεπιδράσεις και κινήσεις των παικτών σε κάθε γράφημα καθώς κάνουν τις προβλέψεις τους.

Οι ερευνητές επικύρωσαν τις σχεδιαστικές επιλογές της αρχιτεκτονικής τους μέσω εκτεταμένων μελετών αφαίρεσης, απενεργοποιώντας συστηματικά στοιχεία όπως η παραγοντοποίηση γραφημάτων, τα GNN προσοχής και οι μετασχηματισμοί συμμετρίας. Αυτές οι συγκρίσεις κατέδειξαν τα σύνθετα κέρδη απόδοσης που επέτρεψαν οι εξειδικευμένες επαγωγικές προκαταλήψεις της αρχιτεκτονικής του TacticAI για τον τομέα του ποδοσφαίρου. Αξιοποιώντας υλικό υψηλών προδιαγραφών, όπως οι GPUs NVIDIA Tesla P100, η ομάδα εκπαίδευσε τα μοντέλα του TacticAI με σύγχρονες τεχνικές κανονικοποίησης και τον βελτιστοποιητή Adam, ρυθμίζοντας προσεκτικά τις υπερπαραμέτρους μέσω μιας προϋπολογισμένης διαδικασίας για να διασφαλίσει δίκαιες συγκρίσεις με τις βασικές γραμμές, αποφεύγοντας παράλληλα την υπερπροσαρμογή.

Το αποτέλεσμα είναι ένας ισχυρός γεωμετρικός βοηθός τεχνητής νοημοσύνης, μοναδικά προσαρμοσμένος για την εξαγωγή στρατηγικής γνώσης από το οργανωμένο χάος των ποδοσφαιρικών τεμαχίων. Με τις διορατικές γνώσεις του βάσει δεδομένων, το TacticAI εγκαινιάζει μια νέα εποχή τεχνολογικά ενισχυμένων τακτικών για το όμορφο παιχνίδι.

Με τα μοντέλα τους πλέον επικυρωμένα, η ομάδα έχει ανοίξει τον κώδικα και τα σημεία αναφοράς για άλλους ερευνητές ώστε να δοκιμάσουν τις τακτικές του TacticAI. Μόνο ο χρόνος θα δείξει αν οι γεωμετρικοί βοηθοί τεχνητής νοημοσύνης μπορούν να κυριαρχήσουν σε μία από τις πιο πνευματικά φορτισμένες καταστάσεις του ποδοσφαίρου.

Αλλά ένα πράγμα είναι σίγουρο – καθώς οι τεχνολογίες εξόρυξης δεδομένων και μηχανικής μάθησης στο άθλημα γίνονται πιο προηγμένες, θα μπορούσαμε να εισέλθουμε σε μια νέα εποχή όπου οι μάνατζερ θα έχουν τακτικός τεχνικούς AI που θα μελετούν τη γεωμετρία κάθε στησίματος και κάθε φάσης του παιχνιδιού, μην αφήνοντας καμία πέτρα αναποδογυρισμένη στην αιώνια αναζήτηση της νίκης. Το αν αυτό θα καταστήσει τον ανθρώπινο παράγοντα παρωχημένο ή θα προσφέρει νέους δρόμους για τη στρατηγική εφευρετικότητα, μένει να το δούμε. Το μέλλον της προπόνησης ποδοσφαίρου έχει φτάσει – και παίρνει τη γεωμετρική βαθιά μάθηση στην καρδιά.

Αστροφυσικός λέει πως βρήκε την εξίσωση για τη μηχανή του χρόνου

Μετά από χρόνια έρευνας, ο Ρόναλντ Μάλετ, ομότιμος καθηγητής Φυσικής στο Πανεπιστήμιο του Κονέκτικατ, ισχυρίστηκε ότι ανέπτυξε την εξίσωση για το ταξίδι στο χρόνο.

Η εμμονή του αστροφυσικού με το ταξίδι στο χρόνο και την εξίσωση έχει τις ρίζες της στην παιδική του ηλικία. Ο Μάλετ ήταν 10 ετών όταν ο πατέρας του πέθανε ξαφνικά, από καρδιακή προσβολή, ένα γεγονός που σύμφωνα με τον επιστήμονα άλλαξε για πάντα την πορεία της ζωής του.

Στη συνέχεια, έθεσε ως αποστολή της ζωής του να δει αν το ταξίδι στο χρόνο είναι εφικτό. Βρήκε παρηγοριά στο κλασικό βιβλίο επιστημονικής φαντασίας «Η μηχανή του χρόνου» του H.G. Wells.

«Το βιβλίο άλλαξε τη ζωή μου. Είναι η πρώτη παράγραφος που άλλαξε τη ζωή μου. Ακόμα θυμάμαι το απόσπασμα ‘Οι επιστήμονες γνωρίζουν πολύ καλά ότι ο χρόνος είναι μόνο ένα είδος διαστήματος. Και γιατί δεν μπορούμε να κινούμαστε στον χρόνο όπως κινούμαστε στις άλλες διαστάσεις του διαστήματος;» είπε.

Μπορεί να γίνει πραγματικότητα το ταξίδι στο χρόνο;
Στη συνέχεια, ο καθηγητής πέρασε την ζωή του ερευνώντας τις θεωρίες του Άλμπερτ Αϊνστάιν για τις μαύρες τρύπες και την σχετικότητα. Ωστόσο, η στιγμή της έμπνευσής του ήρθε ενώ βρισκόταν στο νοσοκομείο μετά από καρδιακή πάθηση. «Αποδεικνύεται ότι οι μαύρες τρύπες μπορούν να δημιουργήσουν ένα βαρυτικό πεδίο που θα μπορούσε να οδηγήσει στη δημιουργία βρόχων χρόνου που θα μπορούσαν να μας επιτρέψουν να γυρίσουμε πίσω στο χρόνο», εξήγησε.

Το όραμά του για μια μηχανή του χρόνου επικεντρώνεται σε αυτό που αποκαλεί «μια έντονη και συνεχή περιστρεφόμενη δέσμη φωτός για τον χειρισμό της βαρύτητας».

Η συσκευή του θα χρησιμοποιούσε έναν δακτύλιο λέιζερ για να μιμηθεί τα φαινόμενα διαστρέβλωσης του χωροχρόνου μιας μαύρης τρύπας.

«Ας πούμε ότι έχετε ένα φλιτζάνι καφέ μπροστά σας αυτή τη στιγμή. Ξεκινήστε να ανακατεύετε τον καφέ με το κουτάλι. Ξεκίνησε να στροβιλίζεται, σωστά; Αυτό κάνει μια περιστρεφόμενη μαύρη τρύπα. Στη θεωρία του Αϊνστάιν, ο χώρος και ο χρόνος σχετίζονται μεταξύ τους. Γι’ αυτό ονομάζεται χωροχρόνος. Έτσι, όταν η μαύρη τρύπα περιστρέφεται, προκαλεί τη μετατόπιση του χρόνου», σημειώνει ο ίδιος.

Ωστόσο, σύμφωνα με τον ίδιο, θα χρειάζονταν «γαλαξιακές ποσότητες ενέργειας» και δεν ξέρει πόσο μεγάλη θα έπρεπε να είναι αυτή η μηχανή του χρόνου για να λειτουργήσει. Δεν είναι επίσης σίγουρος πότε ή αν θα γίνει, αλλά πρόσθεσε: «Βρήκα πώς να το κάνω. Θεωρητικά, είναι εφικτό», λέει.

Επικριτές αναφέρουν πως μια τέτοια συσκευή θεωρητικά πρέπει να είναι τεράστια, αλλά ο Μάλετ ευελπιστεί πως μια μέρα θα γίνει πραγματικότητα.

H «αποστολή 398» αλλάζει όσα γνωρίζαμε για το ηφαίστειο της Σαντορίνης

Μια υποβρύχια έκρηξη του ηφαιστείου της Σαντορίνης, που συνέβη το 726 μ.Χ. και ήταν πολύ μεγαλύτερη από ό,τι πίστευε μέχρι σήμερα η επιστημονική κοινότητα, έφεραν στο φως έρευνες διεθνούς ωκεανογραφικής αποστολής. Τα αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό «Nature Geoscience».

Οι επιστήμονες συμμετείχαν στην ωκεανογραφική ερευνητική «αποστολή 398» στη Σαντορίνη, στο πλαίσιο του προγράμματος «International Ocean Discovery Program», με επικεφαλής τον Γιόνας Πράιν από το Πανεπιστήμιο του Αμβούργου και τη συμμετοχή της αναπληρώτριας καθηγήτριας του Τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του ΕΚΠΑ, Εύης Νομικού.

Οι ειδικοί πραγματοποίησαν για πρώτη φορά υποθαλάσσιες γεωτρήσεις σε βάθος μέχρι και 160 μέτρων μέσα στην καλδέρα της Σαντορίνης και ανακάλυψαν υποβρύχιες αποθέσεις ελαφρόπετρας που τοποθετούνται χρονικά το 726 μ.Χ. και συνάδουν με τις ιστορικές καταγραφές για μια υποβρύχια έκρηξη που συνέβη εκείνη την εποχή.

Αν και η έκρηξη αυτή ήταν γνωστή, θεωρούνταν πολύ μικρή μέχρι σήμερα. Όπως διαπίστωσε, όμως, η ερευνητική ομάδα, παρήγαγε τόσο μεγάλη ποσότητα ελαφρόπετρας που κάλυψε τη θάλασσα σε μια τεράστια περιοχή μέχρι τις ακτές της Μικράς Ασίας, δηλαδή πάνω από 400 χιλιόμετρα μακριά.

Η βίαιη αυτή έκρηξη πρέπει να συνέβη κυρίως κάτω από την επιφάνεια του νερού, καθώς δεν έχουν εντοπιστεί υπολείμματά της στην ξηρά. Ο όγκος αυτού του στρώματος τέφρας και πετρωμάτων μπορεί να είναι έως και 3,1 κυβικά χιλιόμετρα με εκτιμώμενο μέγεθος έκρηξης (VEI) πέντε.

Η Σαντορίνη είναι ενεργή εδώ και περίπου 650.000 χρόνια και ταξινομείται ως ένα πολυκυκλικό ηφαίστειο, με φάσεις ανανέωσης και επαναφόρτισης μέσω νέων ροών μάγματος με μικρές, αλλά συχνές εκρήξεις.

Αυτό ακολουθείται από μια φάση συσσώρευσης με λίγες εκρήξεις κατά τη διάρκεια πολλών χιλιάδων ετών πριν από μια ισχυρή έκρηξη που προκαλεί κατάρρευση της καλδέρας, με την τελευταία να είναι η Μινωική έκρηξη που έγινε την Εποχή του Χαλκού, περίπου το 1.600 π.Χ.

Έπειτα από αυτή την τεράστια έκρηξη, ένα καινούριο ηφαίστειο, η Καμένη, εμφανίστηκε στο κέντρο της καλδέρας και σήμερα οι κορυφές αυτού του κυρίως υποθαλάσσιου ηφαιστείου αποτελούν τα νησιά Νέα και Παλαιά Καμένη εντός της καλδέρας της Σαντορίνης.

Τα πρόσφατα ευρήματα της «αποστολής 398», στην οποία συμμετέχουν 32 επιστήμονες από εννιά χώρες, αμφισβητούν την επικρατούσα γνώση των ηφαιστειακών φάσεων της Σαντορίνης. Καθώς το ηφαίστειο βρίσκεται σε μια τυπική φάση σχηματισμού λάβας (επαναφόρτισης) μετά την έκρηξη της Εποχής του Χαλκού, οι επιστήμονες θεωρούσαν μέχρι σήμερα ότι η φάση αυτή είναι ικανή να δώσει μικρές εκρήξεις.

Ωστόσο, οι πρόσφατες υποθαλάσσιες γεωτρήσεις και η ανακάλυψη ενός στρώματος ελαφρόπετρας πάχους 40 μέτρων δείχνουν ότι το ηφαίστειο ήταν ικανό όχι μόνο για μικρές εκρήξεις, αλλά και για μεγαλύτερες κατά τη διάρκεια των πρώτων σταδίων του κύκλου της καλδέρας.

Είναι αξιοσημείωτο ότι η έκρηξη του 726 μ.Χ. ήταν 30 φορές μικρότερη από τη μινωική και «δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι μια τέτοια έκρηξη θα συμβεί ξανά στο εγγύς μέλλον», όπως εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η κ. Νομικού. Ωστόσο, υπογραμμίζει ότι «η αλλαγή στην κατανόηση της συμπεριφοράς του ηφαιστείου της Σαντορίνης έχει σημαντικές επιπτώσεις για την εκτίμηση του ηφαιστειακού κινδύνου και πρέπει να ληφθεί υπόψη στις εκτιμήσεις και την αξιολόγηση της ηφαιστειακής επικινδυνότητας».

Όπως προσθέτει η ίδια, αυτά τα ευρήματα «δείχνουν επίσης ότι τα παγκόσμια αρχεία ηφαιστειακών εκρήξεων είναι σε μεγάλο βαθμό ελλιπή σε ό,τι αφορά τις εκρήξεις κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας. Η αναγνώριση των δυνητικά επικίνδυνων εκρήξεων στα πρώτα στάδια του κύκλου κατασκευής της καλδέρας είναι ζωτικής σημασίας για την ανάπτυξη ολοκληρωμένων στρατηγικών μείωσης του κινδύνου τόσο σε τοπικό, όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο».

1...556557558...1,709Page 557 of 1,709