«Αντιστροφή της ανθρώπινης γήρανσης τώρα!»

Γκριζομάλληδες άνδρες που βλέπουν ξανά να σκουραίνουν τα μαλλιά τους και κυρίως τα βιολογικά τους ρολόγια να γυρίζουν προς τα πίσω. «Αμερικανοί ερευνητές λένε ότι έχουν αναζωογονήσει εννέα ανθρώπους. Μπορεί να είναι αλήθεια;» διερωτάται η γερμανική Die Zeit.

Mια επανάσταση που θα αλλάξει ριζικά τη ζωή μας διακηρύσσει ο Γκρεγκ Φέιχι, δρ Βιολογίας και επιστημονικός διευθυντής της Intervene Immune, μιας βιοφαρμακευτικής εταιρείας που έχει την έδρα της κοντά στο Λος Άντζελες. Ο Φέιχι ήταν ένας από τους ομιλητές στο φετινό Συνέδριο για τη Γήρανση του Ιδρύματος Leaf. Τίτλος της παρουσίασής του: “Αντιστροφή της ανθρώπινης γήρανσης τώρα!”

«Για πρώτη φορά στην ιστορία του ανθρώπινου γένους, κατορθώσαμε να γυρίσουμε πίσω το ρολόι της ζωής, υποστηρίζει ο επιστήμονας. «Ένας συνδυασμός γνωστών δραστικών ουσιών γυρισε πίσω κατά δυόμισι χρόνια τη βιολογικη ηλικία σε εννέα εθελοντές» υποστηρίζει ο Φέιχι.

Ακούγεται απίστευτο. Και πάντα, όταν κάτι ακούγεται απίστευτο στην επιστήμη, χρειάζεται προσοχή. Σε αυτή την περίπτωση, ακόμη πιο εξαιρετική προσοχή. Στην πραγματικότητα, τα αποτελέσματα που παρουσιάζει ο Φέιχι δεν έχουν ακόμη παρουσιαστεί σε επιστημονικό περιοδικό. Επομένως, δεν έχουν αντιμετωπίσει τον κριτικό έλεγχο άλλων επιστημόνων. Αυτό θα συμβεί αργότερα εντός του έτους, λέει ο Φέιχι αυτό το έτος. Επιπλέον, η πειραματική εθελοντική ομάδα είναι πολύ μικρή: Μόλις εννέα άνδρες – και καμία γυναίκα – έχουν λάβει τα φάρμακα αυτά και μέχρι στιγμής δεν υπάρχει ομάδα ελέγχου.

Η μελέτη αυτή δόθηκε στη ZEIT ONLINE υπό την προϋπόθεση αυστηρής εμπιστευτικότητας. Ως εκ τούτου η γερμανική εφημερίδα αναφέρει μόνον τα αποτελέσματα που δημοσιοποιήθηκαν την Παρασκευή στη Νέα Υόρκη.

Τι θα σήμαινε αυτό για την κοινωνία μας;

Οι συνέπειες μιας τέτοιας θεραπείας θα ήταν ανυπολόγιστες φυσικά για την κοινωνία μας. Τα ευρήματα της ομαδας του Φέιχι και της εταιρείας του αξιολογούνται ήδη στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Λος Άντζελες και το Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ.

«Αν αποδειχθεί ότι κάτι τέτοιο όντως ισχύει και η ομάδα του Φέιχι έχει πραγματικά καταφέρει να αναζωογονήσει τους ανθρώπους τι θα σημαίνει αυτό για την κοινωνία μας; Πόσο ριζικά θα άλλαζε ο σχεδιασμός της ζωής, οι οικογενειακές δομές και τα ασφαλιστικά συστήματα; Ποιος θα χρειάζεται τον Θεό όταν εξαφανίζεται ο θάνατος;» διερωτάται η Die Zeit.

Η έρευνα για την αντίστροφη της Γήρανσης ξεκίνησε την άνοιξη του 2017 στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας από τον δρ Στηβ Χόρβαθ που εξέτασε τα τελευταία δείγματα αίματος από τους εννέα εθελοντές. Όπως είχε κάνει τους τελευταίους δώδεκα μήνες. Και πάλι με το ίδιο αποτέλεσμα. Δεν υπήρχε καμία αμφιβολία, τα αποτελέσματα ήταν σαφή. Ο Χόρβαθ έστειλε τα αποτελέσματα στην Intervene Immune και στον συνάδελφό του Γκρεγκ Φέιχι. Ακολούθησαν δύο χρόνια περαιτέρω ανάλυσης και μακρές συζητήσεις στην ομάδα. Στο τέλος υπήρξε μια απόφαση: να δημοσιεύσουν τα ευρήματα.

Η μελέτη ονομάζεται TRIIM και εγκρίθηκε από την Αμερικανική Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA). Η αναζωογόνηση δεν ήταν ο κύριος στόχος της εταιρείας, που αρχικά ήθελε μια θεραπεία που θα καθιστούσε την μεγαλύτερη ηλικία πιο υγιή. Για το σκοπό αυτό, οι ερευνητές στοχεύουν στον θύμο αδένα, ένα όργανο που διαπερνά πλήρως τα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος, το οποίο συμπιέζεται μεταξύ της καρδιάς και του στέρνου και ζυγίζει μόλις 50 γραμμάρια.

Όπως λένε ειδικοί επιστήμονες στο ΑΠΕ ΜΠΕ «ο θύμος αδένας είναι εξειδικευμένο όργανο του ανοσοποιητικού συστήματος. Στο θύμο ωριμάζουν τα Τ-λεμφοκύτταρα (Τ-κύτταρα), τα οποία είναι σημαντικά για το ανοσοποιητικό σύστημα. Ο θύμος αδένας είναι μεγαλύτερος και πιο ενεργός στην νεογνική και προ-εφηβική περίοδο. Με τα πρώτα χρόνια της εφηβείας, ο θύμος αρχίζει να ατροφεί και το θυμικό στρώμα αντικαθίσταται από λιπώδη ιστό. Παρόλα αυτά, η Τ-λεμφοποίηση συνεχίζεται σε όλη την ενήλικη ζωή».

Γνωστός στους αρχαίους Έλληνες ο θύμος αδένας

Ο θύμος αδένας ήταν γνωστός στους αρχαίους Έλληνες, και το όνομά του προέρχεται από τη λέξη «θυμός» (που σημαίνει: οργή, καρδιά, ψυχή, επιθυμία, ζωή) ενδεχομένως λόγω της θέσης του στο στήθος, κοντά στο σημείο όπου υποκειμενικά νιώθουμε τα συναισθήματα. Άλλο ενδεχόμενο είναι το όνομα να προέρχεται από το βότανο «θυμάρι». Ο Γαληνός ήταν ο πρώτος που παρατήρησε ότι το μέγεθος του οργάνου αλλάζει κατά τη διάρκεια της ζωής ενός ατόμου.

Ο Ζακ Μίλερ ανακάλυψε το 1961 τη σημασία του θύμου αδένα στο ανοσοποιητικό σύστημα με χειρουργική αφαίρεσή του από ποντίκια τριών ημερών, και παρατηρώντας την επακόλουθη ανεπάρκεια σε ένα πληθυσμό λεμφοκυττάρων.Ο Μίλερ ονόμασε τα Τ-κύτταρα από το όργανο της καταγωγής τους. Ο θύμος αδένας είναι μεγαλύτερος στα παιδιά ενώ στα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας μόλις και μετά βίας διακρίνεται από τον περιβάλλοντα λιπώδη ιστό. Ως μία ηλικία ο θύμος σιγά-σιγά συρρικνώνεται και τελικά εκφυλίζεται σε μικρά νησίδια λίπους. Κατά την ηλικία των 75 ετών ζυγίζει μόλις 6 gr. Στα παιδιά έχει ένα γκριζωπό-ροζ χρώμα, ενώ στους ενήλικες έχει κίτρινο χρώμα.

Το πρώτο όργανο που πλήττεται απο το στρες

Όπως λένε οι ίδιες πηγές στο ΑΠΕ ΜΠΕ «Ο θύμος αδένας είναι το πρώτο όργανο που πλήττεται από το στρες. Τα κύτταρα Τ βοηθούν τον οργανισμό να εντοπίσει και να απομακρύνει τα καρκινικά κύτταρα και άλλους εισβολείς. Ο θύμος αδένας αποδυναμώνεται από παράγοντες όπως δυσάρεστες ειδήσεις, αφυδάτωση ή κατανάλωση μη θρεπτικών, επεξεργασμένων τροφίμων ή ροφημάτων. Όλα αυτά επιδρούν αρνητικά στην ενεργοποίηση των κυττάρων Τ από τις ορμόνες του θύμου αδένα, και αφήνουν τον οργανισμό ανυπεράσπιστο απέναντι στην εξάπλωση των καρκινικών κυττάρων και στην εμφάνιση ασθενειών. Με δεδομένη την καθημερινή μας έκθεση στο ραδιόφωνο, την τηλεόραση, τις εφημερίδες, τις ανθυγιεινές τροφές, τις επιβλαβείς χημικές ουσίες που εμπεριέχονται σε τρόφιμα και ροφήματα, την περιβαλλοντική μόλυνση και τα αρνητικά όντα που συναντάμε, ο θύμος αδένας καλείται να αντιμετωπίσει πλήθος αρνητικών επιρροών».

Οι επιστημονες λένε οτι μπορουμε να τονώσουμε όχι μόνο τον θύμο αδένα, αλλά όλο μας τον οργανισμό κάνοντας πράγματα που μας αναζωογονούν και μας εμψυχώνουν, καταναλώνοντας θρεπτικές τροφές, ακούγοντας χαλαρωτική μουσική, χορεύοντας και αφιερώνοντας περισσότερο χρόνο σε εξορμήσεις στην ύπαιθρο παρά μέσα στο σπίτι ή μπροστά από μια τηλεόραση. Είτε επιλέγουμε να αποδυναμώσουμε το σώμα μας είτε να το τονώσουμε, εφαρμόζουμε στην πράξη την «δύναμη της θέλησης».

Στόχος να αναγεννηθεί ο θύμος αδένας των ηλικιωμένων ανδρών, ο οποίος αποτελείτο μόνο από λίπος

Ήταν εύκολο να βρεί εθελοντές στην Καλιφόρνια για μια τέτοια δοκιμή. Ειδικά στην περιοχή του Σαν Φρανσίσκο, υπάρχει μια ομάδα «μετανθρωπιστών και των μαθητών κατά της γήρανσης». Η ομάδα του Φέιχι στρατολόγησε γρήγορα εννέα άτομα ηλικίας μεταξύ 51 και 65 ετών και άρχισε να τα θεραπεύει. Για δώδεκα μήνες ελαμβαναν την αυξητική ορμόνη hGH, την ουσία DHEA και τη μετφορμίνη που χρησιμοποιείται σε διαβητικούς. Η ορμόνη hGH προκαλει την αύξηση του θύμου αδένα και οι άλλες δύο ουσιες χρησιμοποιούνται κυρίως για να εμποδίσουν τις παρενέργειές της. Όλα αυτα τα φάρμακα είναι γνωστά και διαθέσιμα εδώ και χρόνια στην Αμερική. Οι εννέα άντρες εξετάζονταν τακτικά με μαγνητική τομογραφία και αναλύσεις αίματος. Και πράγματι: τα αποτελέσματα δείχνουν ότι ο θύμος αδένας αυξήθηκε και τα κύτταρα του αίματος άλλαξαν. Η αναλογία των λεγόμενων μονοκυττάρων προς τα λευκοκύτταρα που σχετίζονται με την ηλικία ήταν παρόμοιος με αυτόν των πολύ νεότερων ατόμων στο τέλος της μελέτης. Επίσης, τα φλεγμονώδη επίπεδά τους στο αίμα μειώθηκαν.

«Υποψιαζόμαστε», είπε ο Φέιχι στους Times Online ότι «ένα βιολογικό πρόγραμμα επανενεργοποιήθηκε, το οποίο βοηθά στην επαναφορα του θύμου αδένα στην αρχή της ζωής». Οι δοσολογίες και το σχήμα χορήγησης είναι γνωστές στο TIME ONLINE αλλά για λόγους ασφαλείας το αμερικανικό περιοδικό αποφάσισε να μην δημοσιεύσει λεπτομέρειες. Η μετφορμίνη και ειδικά η hGH μπορεί να έχουν σοβαρές και επικίνδυνες παρενέργειες, προειδοποιεί το Time.

Τα ρολόγια του DNA καθορίζουν τη βιολογική ηλικία

Ο δρ Φέιχι πέρασε πολλά χρόνια της ζωής του ερευνώντας τον θύμο αδένα. Όπως λέει, απέδειξε ότι ένας ανέπαφος θύμος αδένας λειτουργεί στα συστήματα σηματοδότησης στο σώμα, τα οποία αλλάζουν με την ηλικία. Ο Φέιχι συνεργάζεται με τον Γερμανό καθηγητή Γενετικης Στηβ Χόρβαθ, που σύμφωνα με την Die Zeit «είναι ένα είδος ροκ σταρ στην επιστήμη της γήρανσης τα τελευταία χρόνια. Ο καθηγητής της γενετικής έχει αναπτύξει μεθόδους που επιτρέπουν την πρώτη φορά να μετρηθεί αξιόπιστα και αντικειμενικά η βιολογική ηλικία των ανθρώπων. Η βιολογική ηλικία είναι, αν θέλετε, η σωστή ηλικία ενός ατόμου. Σε αντίθεση με τη χρονολογική ηλικία, αντικατοπτρίζει το γεγονός ότι οι άνθρωποι γερνούν με διαφορετικούς ρυθμούς. Οποιος χρησιμοποιεί τη βιολογική ηλικία, μπορεί να προβλέψει με μεγαλύτερη ακρίβεια εάν ένα άτομο θα έχει μια ασθένεια που σχετίζεται με την ηλικία ή ακόμα και θα πεθάνει σύντομα» γράφει η Die Zeit.

Προκειμένου να προσδιοριστεί η βιολογική ηλικία, ο Χόρβαθ μελετά τις χημικές μεταβολές στα κληρονομικά μόρια και στο DNA. Έχει δημιουργήσει τέσσερα ρολόγια του DNA και το πιο πρόσφατο που το ονομάζει DNAmGrimAge Clock ( Aging: Lu et al., 2019) καθορίζει, πάνω απ ‘όλα, πόσο υψηλός είναι ο κίνδυνος ενός ατόμου να αναπτυχθεί ή να πεθάνει τα επόμενα χρόνια. Τα επιγενετικά ρολόγια είναι η πιο ακριβής μέθοδος για τον προσδιορισμό της πραγματικής ηλικίας ενός ατόμου.

Οι εννέα άνδρες είχαν κερδίσει δυόμισι χρόνια ζωής

Ο Χόρβαθ χρησιμοποίησε τα βιολογικά του ρολόγια για να καθορίσει τη βιολογική ηλικία των εννέα εθελοντών του Φέιχι κατά τη διάρκεια της μελέτης. Τα αποτελέσματα φαίνονται απίστευτα. Οι εννέα άνδρες αναζωογονήθηκαν μέσω της θεραπείας. Στους δώδεκα μήνες που διήρκεσε το πείραμα, το βιολογικο τους ρολόι έδειξε οτι οι εννέα άνδρες είχαν κερδίσει δυόμισι χρόνια ζωής. Και αυτό δεν ήταν το μόνο : Η αναζωογονητική επίδραση, σύμφωνα με τις μετρήσεις του Χόρβαθ , είχε κανει τα βιολογικά ρολογια να γυρίζουν όλο και πιο γρήγορα προς τα πίσω. Ενας γκριζομαλλης εθελοντης είδε μαλιστα τα μαλιά του να σκουραίνουν πάλι, γράφει η ZEIT ONLINE

Ο σκεπτικισμός των επιστημόνων

Όλα αυτά ακούγονται απίστευτα. Μπορει το μέχρι σημερα απίστευτο όνειρο της αιωνιας νεότητας να γίνει τόσο απροσδόκητα πραγματικότητα; Με μερικά γνωστά φάρμακα; Υπάρχουν αρκετοί λόγοι για σκεπτικισμό: Όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, η μελέτη με μόνο εννέα εθελοντές είναι πολύ μικρή και δεν έχει περάσει ακόμα απο πλήρη επιστημονική αξιολόγηση . Επιπλέον, δεν υπήρχε ομάδα ελέγχου που να έλαβε θεραπεία με εικονικό φάρμακο, το οποία συνηθιζεται σε δοκιμασία πρώιμης φάσης. Επίσης, δεν είναι σαφές πόσο καιρό η επίδραση διαρκεί και αν έχει παρενέργειες. Και κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει ότι το εντυπωσιακό αποτέλεσμα να καταρρεύσει σε μια ευρύτερη έρευνα με εκατοντάδες συμμετέχοντες. Και επίσης τι γίνεται με τις γυναίκες; Είναι γνωστό ότι η hGH μπορεί να έχει διαφορετικές επιπτώσεις στα φύλα, λέει ο Φέιχι. Ωστόσο, ειναι σίγουρος ότι η θεραπεία θα έχει επίσης θετική επίπτωση στις γυναίκες. Η εταιρεία του σχεδιάζει περαιτέρω δοκιμές για γυναίκες και άνδρες.

Μια θεραπεία που παρατείνει τη ζωή θα αποφέρει δισεκατομμύρια

Επειδή διακυβεύονται πολλά. Για περαιτέρω μελέτες, η Intervene Immune χρειάζεται επιχειρηματικό κεφάλαιο. Οι αναλυτές προβλέπουν ότι μια εταιρεία που αναπτύσσει μια θεραπεία που δίνει στους ανθρώπους δύο χρόνια ζωής θα μπορούσε να φτάσει γρήγορα στην αγορά να έχει αξία 100 δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Παρόλα αυτά, τα νέα αποτελέσματα δείχνουν ένα πράγμα: Δεν είναι πλέον αδυνατον να πιστεύουμε ότι μια μέρα θα υπάρξει μια θεραπεία που θα επεκτείνει την υγιή διάρκεια ζωής του ανθρώπου . Τα αποτελέσματα της μελέτης TRIIM – τουλάχιστον όπως παρουσιάζονται τώρα – είναι αξιοσημείωτα.

Φυσικά, και εκτός από τη μελέτη του Φέιχι , η έρευνα κατά της γήρανσης έχει κάνει τεράστια πρόοδο σε λίγα χρόνια. Ένα ολόκληρο φάσμα φαρμάκων και διαδικασιών δοκιμάζονται που θα μπορούσαν να επιβραδύνουν, να σταματήσουν ή και να αναστρέψουν τη γήρανση. Ο Στηβ Χόρβαθ πιστεύει ότι έχουμε φτάσει σε μια “ιστορική στιγμή”. Μια στιγμή που η γήρανση δεν είναι πια ένας νόμος της φύσης.

James Bond: Η Λασάνα Λιντς από το Captain Marvel στον ρόλο του 007

Από τη στιγμή που ο Ντάνιελ Κρεγκ ανακοίνωσε ότι δεν θα συνεχίσει να ερμηνεύει τον ρόλο του περίφημου πράκτορα Τζέιμς Μποντ, οι θιασώτες των ταινιών του 007 αναρωτιούνται και συζητούν στα social media για το ποιος μπορεί να είναι ο διάδοχος του γνωστού ηθοποιού. Σύμφωνα με δημοσίευμα της «The Mail on Sunday» τον ρόλο πιθανώς διεκδικεί η Βρετανή σταρ Λασάνα Λιντς (Lashana Lynch), η οποία συμμετέχει στην 25η ταινία Μποντ που γυρίζεται αυτήν τη στιγμή στην Ιταλία.

​Δημοσιεύματα υποστηρίζουν ότι στην επόμενη ταινία της δημοφιλούς σειράς, πρωταγωνίστρια θα μπορούσε κάλλιστα να είναι η 31χρονη εντυπωσιακή Βρετανίδα ηθοποιός Λασάνα Λιντς, η οποία ήρθε στο προσκήνιο με την ταινία «Captain Marvel» του 2019, στην οποία έπαιξε τη «Maria Rambeau».

πό τη στιγμή που ο Ντάνιελ Κρεγκ ανακοίνωσε ότι δεν θα συνεχίσει να ερμηνεύει τον ρόλο του περίφημου πράκτορα Τζέιμς Μποντ, οι θιασώτες των ταινιών του 007 αναρωτιούνται και συζητούν στα social media για το ποιος μπορεί να είναι ο διάδοχος του γνωστού ηθοποιού. Σύμφωνα με δημοσίευμα της «The Mail on Sunday» τον ρόλο πιθανώς διεκδικεί η Βρετανή σταρ Λασάνα Λιντς (Lashana Lynch), η οποία συμμετέχει στην 25η ταινία Μποντ που γυρίζεται αυτήν τη στιγμή στην Ιταλία.

​Δημοσιεύματα υποστηρίζουν ότι στην επόμενη ταινία της δημοφιλούς σειράς, πρωταγωνίστρια θα μπορούσε κάλλιστα να είναι η 31χρονη εντυπωσιακή Βρετανίδα ηθοποιός Λασάνα Λιντς, η οποία ήρθε στο προσκήνιο με την ταινία «Captain Marvel» του 2019, στην οποία έπαιξε τη «Maria Rambeau».

Προκόπης Παυλόπουλος: Παράδοξη η σχέση του ανθρώπου με την τεχνολογία

”ıÌ‹ÌÙÁÛÁ ÙÔı –ÒÔ›‰ÒÔı ÙÁÚ ƒÁÏÔÍÒ·Ùfl·Ú –ÒÔ͸Á –·ıθÔıÎÔı Ï ·ÌÙÈÒÔÛ˘Âfl· ËÂÛÏÈÍ˛Ì ÂÍÒÔÛ˛˘Ì ÙÔı ÌÔÏÔ˝ —ÂË˝ÏÌÁÚ, ÙÁÌ –·Ò·ÛÍÂıfi 12 …ÔıÌflÔı 2015, ÛÙÔ –ÒÔ‰ÒÈ͸ Û„·ÒÔ. (EUROKINISSI/√…¡ÕÕ«” –¡Õ¡√œ–œ’Àœ”)

Βλαστοκύτταρα: Μπορούν να αποτελέσουν δώρο ζωής

Πολυδύναμα, ολοδύναμα, παντοδύναμα. Είναι οι τρεις κατηγορίες βλαστοκυττάρων τα οποία μπορούν να αποτελέσουν ένα δώρο ζωής, καθώς υπάρχει η δυνατότητα να χρησιμοποιηθούν για τη δημιουργία ιστών και οργάνων και για τη θεραπεία αιματολογικών παθήσεων ενώ ήδη έχουν εφαρμογές και στην ορθοπεδική συμβάλλοντας στη δημιουργία νέων οστών αρθρικού χόνδρου, τενόντων και συνδέσμων. Πρόκειται για αρχέγονα μη διαφοροποιημένα κύτταρα που αυτό-αναπαράγονται διαρκώς και έχουν την ικανότητα να διαφοροποιούνται σε οποιοδήποτε άλλο είδος κυττάρου. Τα παντοδύναμα και τα ολοδύναμα βλαστοκύτταρα προέρχονται από κύτταρα εμβρύων πριν την εμφύτευση στη μήτρα και αποστολή τους είναι η δημιουργία όλων των ιστών και οργάνων του σώματος. Tα πολυδύναμα βλαστοκύτταρα είναι ήδη διαφοροποιημένα κύτταρα, τα οποία μπορούν να αναπτυχθούν σε περιορισμένους τύπους κυττάρων ή ιστών.

Ποιά είναι η αποστολή τους και ποιά η εφαρμογή της καθεμιάς κατηγορίας; Πώς αυτά τα βλαστοκύτταρα μπορούν να αποτελέσουν δώρο ζωής; Τι είδους ηθικά και νομικά διλήμματα εγείρει η χρήση τους;

Απαντήσεις στα ερωτήματα αυτά δίνουν μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ δυο επιστήμονες οι οποίοι τιμήθηκαν πρόσφατα με το Βραβείο Αριστείας κλινικοεργαστηριακού έργου και καινοτόμων μεθόδων και τεχνικών από την Κοσμητεία Α.Π.Θ: η αναπληρώτρια καθηγήτρια Εμβρυολογίας – Γενετικής στο Α.Π.Θ. και υπεύθυνη του Εργαστηρίου Εξωσωματικής Γονιμοποίησης της Πανεπιστημιακής Α΄ Μαιευτικής-Γυναικολογικής Κλινικής στο νοσοκομείο Παπαγεωργίου, Κατερίνα Χατζημελετίου και ο αναπληρωτής καθηγητής της Πανεπιστημιακής Γ’ Ορθοπεδικής Κλινικής Α.Π.Θ. στο νοσοκομείο Παπαγεωργίου, Νικηφόρος Γαλάνης.

Παντοδύναμα και ολοδύναμα βλαστικά κύτταρα

“Τα παντοδύναμα και τα ολοδύναμα βλαστοκύτταρα έχουν τη μεγαλύτερη πλαστικότητα και δυνατότητα διαφοροποίησης, Σε αντίθεση με τα παντοδύναμα βλαστοκύτταρα τα οποία δημιουργούν όλους τους ιστούς του εμβρύου και τον πλακούντα (κύτταρα εμβρύου 3ης ημέρας μετά τη γονιμοποίηση), τα ολοδύναμα βλαστοκύτταρα είναι ήδη διαφοροποιημένα κύτταρα, τα οποία μπορούν να δημιουργήσουν όλους τους ιστούς και τα όργανα του σώματος εκτός του πλακούντα (κύτταρα εσωτερικής μάζας βλαστοκύστεων (εμβρύων 5-7ης ημέρας μετά την γονιμοποίηση). Για την εξαγωγή ολοδύναμων εμβρυικών βλαστικών κυττάρων, απαιτείται η απομόνωση της εσωτερικής μάζας των βλαστοκύστεων που έχουν δημιουργηθεί με τη διαδικασία της εξωσωματικής γονιμοποίησης, η καλλιέργεια των κυττάρων αυτών πάνω σε ανθρώπινα ή ζωικά τροφοδοτικά κυτταρικά υποστρώματα με σκοπό τη δημιουργία αποικιών βλαστικών κυττάρων και εν συνεχεία τη διαφοροποίησή τους σε διάφορους ιστούς” εξηγεί η κ. Χατζημελετίου.

Καινοτομίες που σηματοδοτούν το τέλος των ηθικών διλημμάτων

Ωστόσο η εμβρυϊκή προέλευση αυτών των βλαστοκυττάρων εγείρει πολλαπλά ηθικά και νομικά διλήμματα. Λόγω των ηθικών διλημμάτων που προκύπτουν από την καταστροφή ανθρώπινων εμβρύων για εξαγωγή βλαστικών κυττάρων από την εσωτερική μάζα βλαστοκύστεων, όπως σημειώνει η κ. Χατζημελετίου, έχουν γίνει προσπάθειες για εξαγωγή βλαστικών κυττάρων από ένα και μόνο κύτταρο του εμβρύου αφήνοντας άθικτο το υπόλοιπο έμβρυο.

“Η διαδικασία απαιτεί τη βιοψία εμβρύων 3 ημέρες μετά τη γονιμοποίηση (στο στάδιο των 8 κυττάρων) και την απομόνωση ενός βλαστομεριδίου, το οποίο καλλιεργείται υπό κατάλληλες συνθήκες για την δημιουργία παντοδύναμων βλαστικών κυττάρων. Οι προοπτικές που ανοίγονται μετά από την καινοτομία αυτή είναι τεράστιες, αφού σηματοδοτούν το τέλος των ηθικών διλημμάτων, και δίνουν την εκπληκτική προοπτική κάθε έμβρυο που δημιουργείται με εξωσωματική γονιμοποίηση να έχει το αποκλειστικά δικό του ‘stem cell banking’. Οι θεραπευτικές δυνατότητες των εμβρυικών βλαστοκυττάρων είναι πολλαπλές. Η κλινική εφαρμογή τους, όμως, προς το παρόν βρίσκεται σε ερευνητικό επίπεδο” επισημαίνει η κ Χατζημελετίου.

Πολυδύναμα βλαστοκύτταρα, κλωνοποίηση και νέα ηθικά διλήμματα

Tα πολυδύναμα βλαστοκύτταρα είναι ήδη διαφοροποιημένα κύτταρα, τα οποία μπορούν να αναπτυχθούν σε περιορισμένους τύπους κυττάρων ή ιστών. Κύρια πηγή τους αποτελεί ο μυελός των οστών, όμως υποπληθυσμοί βρίσκονται επίσης στο αίμα κ.α.

“Το πολυδύναμα βλαστοκύτταρα είναι γηραιότερα κύτταρα με ασθενέστερο δυναμικό και χαμηλή συχνότητα εμφάνισης, ενώ απαιτούν ιδιαίτερη επεξεργασία ιστοσυμβατότητας, ώστε να αποφευχθεί πιθανή απόρριψη του μοσχεύματος. Η τεχνική της κλωνοποίησης έχει εφαρμογή και στη δημιουργία βλαστικών κυττάρων καθώς με τη μεταφορά πυρήνα σωματικού κυττάρου του ασθενούς, σε ένα ωάριο από το οποίο έχει αφαιρεθεί ο πυρήνας, επιτρέπεται η δημιουργία κλωνοποιημένης βλαστοκύστης από την έσω μάζα της οποίας, θεωρητικά μπορούν να δημιουργηθούν ιστοί που είναι ανοσολογικά απόλυτα συμβατοί με τον πάσχοντα. Έτσι, αποφεύγεται η ανάγκη χορήγησης ανοσοκατασταλτικών φαρμάκων. Σαφώς όμως, και σε αυτή την περίπτωση υπάρχουν ηθικά διλήμματα, εφόσον απαιτείται η δημιουργία ενός κλώνοποιημένου εμβρύου αποκλειστικά και μόνο για να κατασκευαστεί το αυτόλογο μόσχευμα, με συνέπεια την αυτόματη καταστροφή του. Επιτυχής εξαγωγή βλαστικών κυττάρων έχει επιτευχθεί και μετά από αναπρογραμματισμό σωματικών κυττάρων ενηλίκων (somatic cell reprogramming). Αν περαιτέρω έρευνες αποδείξουν ότι τα βλαστοκύτταρα τα οποία προέρχονται από αναπρογραμματισμένα σωματικά κύτταρα ενηλίκων, έχουν την ίδια η παρόμοια παντοδυναμία με τα εμβρυικά, τότε αναμένεται να προκληθεί μια πραγματική επανάσταση στο χώρο των βλαστοκυττάρων” εξηγεί η κ. Χατζημελετίου .

Βλαστοκύτταρα ομφαλοπλακουντιακού αίματος και αδέλφια σωτήρες

Τα πιο πολυσυζητημένα πολυδύναμα βλαστοκύτταρα είναι αυτά του ομφαλοπλακουντιακού αίματος (ΟΠΑ) τα οποία είναι πολυδύναμα αιμοποιητικά κύτταρα. Ασθενείς με σοβαρά συγγενή ή επίκτητα νοσήματα του αίματος, όπως λευχαιμίες, αναιμίες κ.α., οι οποίοι χρειάζονται μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων αλλά δεν έχουν συμβατό δότη στην οικογένειά τους, βασίζονται στην ανεύρεση μη συγγενούς δότη από τις δεξαμενές δοτών. Στις δεξαμενές αυτές, ως κύριες πηγές μοσχευμάτων χρησιμοποιούνται ο μυελός των οστών ή το περιφερικό αίμα από εθελοντές αιμοδότες, ή το ομφαλοπλακουντιακό αίμα, το οποίο συλλέγεται από τον ομφάλιο λώρο μετά τον τοκετό και φυλάσσεται σε ειδικές τράπεζες, δημόσιες και ιδιωτικές.

Όπως αναφέρει η κ. Χατζημελετίου είναι ίδια κύτταρα με αυτά των μοσχευμάτων μυελού των οστών που καταπολεμούν καρκίνους και συναφείς ασθένειες του αίματος, αλλά υπερτερούν έναντι των μοσχευμάτων μυελού των οστών επειδή μπορούν να χρησιμοποιηθούν με μεγάλη επιτυχία σε ετερόλογη μεταμόσχευση.

“Αυτό συμβαίνει διότι τα κύτταρα του ΟΠΑ έχουν μειωμένη ανοσογονικότητα και μειωμένη συχνότητα και βαρύτητα GvHD (Graft versus Host Disease). Για το λόγο αυτό θεωρούνται καταλληλότερο μόσχευμα από τον μυελό των οστών. Στις περιπτώσεις όπου κάποιο παιδί πάσχει από κακοήθεια και δεν υπάρχουν συμβατοί δότες στην οικογένεια ή στις δεξαμενές δοτών, οι γονείς έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν τη διαδικασία της εξωσωματικής γονιμοποίησης σε συνδυασμό με την προεμφυτευτική διάγνωση για ιστοσυμβατότητα, ώστε να αποκτήσουν ένα δεύτερο παιδί που θα είναι απόλυτα συμβατό με το πάσχον και θα μπορεί να σώσει τη ζωή του πρώτου (αδέλφια σωτήρες). Η γυναίκα κυοφορεί το απόλυτα συμβατό έμβρυο και κατά τη γέννηση γίνεται λήψη βλαστοκυττάρων ΟΠΑ από το αδελφάκι σωτήρα, τα οποία στη συνέχεια μεταμοσχεύονται (συχνά μαζί με μυελό των οστών) στο πάσχον παιδί χαρίζοντάς του ίαση στην ασθένεια” προσθέτει η κ. Χατζημελετίου.

Εφαρμογές βλαστοκυττάρων στην ορθοπεδική

Στα πολυδύναμα βλαστοκύτταρα εστιάζεται ιδιαίτερα και το ενδιαφέρον των ορθοπεδικών χειρουργών επισημαίνει ο κ. Γαλάνης. Τα μεσεγχυματικά βλαστοκύτταρα από τον μυελό των οστών και το λιπώδη ιστό χρησιμοποιούνται σήμερα στην ορθοπεδική για την θεραπεία των καταγμάτων, την αναγέννηση του αρθρικού χόνδρου και την επούλωση ρήξεων συνδέσμων, μηνίσκων και τενόντων, εφόσον υπό κατάλληλες συνθήκες μπορούν να διαφοροποιηθούν σε κύτταρα του μυοσκελετικού συστήματος, συμβάλλοντας στη δημιουργία νέων οστών, αρθρικού χόνδρου, τενόντων και συνδέσμων.

“Η πρώτη εφαρμογή σε ανθρώπους δημοσιεύτηκε το 2014. Επρόκειτο για μία πολυκεντρική συγκριτική τυχαιοποιημένη μελέτη αναγέννησης του μηνίσκου του γόνατος και ασφάλειας εφαρμογής της μεθόδου. Το επίπεδο τεκμηρίωσης της μελέτης κατείχε τον ανώτατο βαθμό και τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά. Έκτοτε ακολούθησαν πλήθος μελετών με παρόμοια αποτελέσματα.

Η μέθοδος έχει εφαρμοστεί σε διάφορες παθήσεις όπως αναγέννησης χόνδρου, μηνίσκων, οστών, συνδέσμων, τενόντων, κυρίως ως συμπληρωματικής της χειρουργικής θεραπείας” σημειώνει ο κ. Γαλάνης.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ